Ermənistanda hələ də müəyyən qüvvələr Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə etməyə, regionda sülh prosesinin qarşısını almağa çalışır. Revanşist mövqedə olan bu qüvvələrin mövqeyi Ermənistan hakimiyyətinin proseslərə yanaşması ilə də tam ziddiyyət təşkil edir. Belə ki, Nikol Paşinyan iqtidarı Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıdığı halda, revanşistlər bunu qəbul etmək istəmir.
Bunlar fonunda Ermənistanda bir qrup vətəndaş Qarabağın Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanınmasını kriminallaşdıran təklif üçün imza toplanmasına başlayıb. “Ayakve” adlı bu qrupa ictimai fiqurlar, mədəniyyət xadimləri, keçmiş məmur və deputatlar daxildir. Təşəbbüs müəllifləri Cinayət Məcəlləsinə Ermənistanın adından Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyan vəzifəli şəxslər üçün məsuliyyət nəzərdə tutan düzəlişin edilməsini təklif edirlər.
Təklifə görə, belə əməldə bulunan vəzifəli şəxsə 10 ildən 15 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası verilə bilər. “Ayakve” qrupunun əlaqələndiricisi Avetik Çalabyan bu barədə qeyd edir: “Birinci maddə Ermənistan Respublikası adından Qarabağın başqa dövlətin tərkib hissəsi kimi tanınmasını cinayət əməli edir. İkinci maddə Ermənistan Respublikası adından “erməni soyqırımı”nın beynəlxalq tanınmasından imtinanı cinayət əməli edir. Nə üçün məhz bu iki maddə? Çünki məhz bu iki bənd Ermənistan Respublikasının müstəqilliyinə dair 23 avqust 1990-ci ildə qəbul edilmiş Bəyannamədə ümummilli məqsədlər kimi göstərilir”. “Azatutyun” radiosu yazır ki, təşəbbüsçülər 50 min imza toplaya bilsələr, ölkə Konstitusiyasına görə, bu məsələ parlamentin müzakirəsinə çıxarılmalıdır. Əgər parlament təşəbbüsü rədd etsə, onda referendum keçirilməsi üçün 300 min imza toplamaq lazım gələcək. Çalabyan deyib ki, “Ayakve” hər həftə toplanmış imzaların sayı barədə məlumat verəcək. O əlavə edib ki, imzalar həm əllə, həm də elektron qaydada toplanacaq. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, baş nazir Nikol Paşinyan Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyıb. Belə olan halda bu təşəbbüs necə uğur qazana bilər? Çalabyan bu suala cavab olaraq deyib ki, Paşinyanın bəyanatı hüquqi baxımdan təsdiq olunmayıb: “Heç müqavilə də bağlanmayıb. Söhbət heç bir hüquqi gücü olmayan şifahi bəyanatdan gedir. Biz elə bu “Ayakve” prosesini ona görə başlatmışıq ki, Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanınması prosesini dayandıraq”. Qeyd edək ki, müxalif ictimai fəal Avetik Çalabyan tələbələri pulla antihökumət aksiyalarına cəlb etməyə çalışmaqda ittiham olunur. İndi isə o, Ermənistanı yenidən Azərbaycanla müharibəyə sürüklyən şəxslər sırasında yer alır. Təbii ki, Azərbaycan belə təşəbbüsləri yerində məhv etmək üçün bütün güc və imkana malikdir.
Hadisələrin Azərbaycanın istədiyi məcrada inkişafı, əslində, Qarabağ erməniləri arasında da etiraf olunur. Ermənistanın “Joğovurd” nəşri bu xüsusda yazır: “Arayik Arutyunyan bu günlərdə “parlament”də “deputatlar”la qapalı görüş keçirib. Görüş təxminən 2 saat davam edib. Məlumata görə, görüş zamanı təhlükəsizlik məsələləri, o cümlədən “qanunvericilik layihələri” müzakirə olunub, Arutyunyan “2022-ci il planının icra prosesi”ni təqdim edib, “deputatlar”ın suallarını da cavablandırıb. Məlumata görə, Arayik Arutyunyan kifayət qədər ümidsiz danışıb, Qarabağın gələcək taleyi, yol ilə bağlı qeyri-müəyyən və ümidverici olmayan bəyanatlar verib. Arutyunyan konkret olaraq deyib ki, onların əlində heç nə yoxdur, mübarizə aparmalı, səslərini ucaltmalıdırlar, amma problemin həllinin açarı onların əlində deyil. “Deputatlar” Arutyunyandan Ermənistan səlahiyyətlilərinin hansı danışıqları apardığından xəbərdar olub-olmadığını, onlarla əlaqədə olub-olmadığını soruşublar. Arutyunyan birbaşa olmasa da, başa salıb ki, danışıqlar barədə də ona məlumat verilmir. “Deputatlar” Arutyunyanın sözlərindən anlayıblar ki, onun artıq Ermənistan hakimiyyətinə heç bir ümidi yoxdur, Qarabağın gələcəyi qeyri-müəyyəndir, ümidlərini yalnız özlərinə bağlamalıdırlar. Rusiya sülhməramlılarına gəlincə, Arayik Arutyunyan əmin edib ki, onlar da problemin tezliklə həllini istəyirlər, lakin digər tərəfdən azərbaycanlılarla birbaşa qarşıdurmaya gedə bilməzlər: onların missiyası sülhü qorumaqdır”. Ermənistan parlamentinin “Hayastan” fraksiyasının deputatı Andranik Tevanyan isə qeyd edir ki, Nikol Paşinyan etdiklərinə haqq qazandırmaq və görəcəyi işlərin əsasını qoymaq üçün “istintaq” komissiyasında aqressiv Azərbaycanpərəst kampaniya aparır: “Bu halda Ararat Mirzoyan Qərbin himayəsi altında Bayramovla Qarabağın Azərbaycana verilməsinin təfərrüatları ilə bağlı danışıqlar aparır”. Belə vəziyyətdə erməni cəmiyyətində əksəriyyətin Paşinyanın mövqeyini dəstəkləməsi revanşist qüvvələrin şansını azaldır. Amma həmin qüvvələrin istənilən təxribatçı fəaliyyətini Azərbaycan dərhal neytrallaşdırmaq iqtidarındadır. Elə Emənistanda böyük əksəriyyət də məhz bundan qorxur. Qarabağ münaqişəsi üzrə mütəxəssis, Karnegi fondunun baş eksperti Tomas de Vaal bu xüsusda bildirir: “Bakı ilə İrəvan arasında davam edən danışıqlar hansısa ikitərəfli sazişlə bağlıdır və görünən odur ki, Ermənistanın bu hökuməti Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınması baxımından əvvəlki hökumətlərdən xeyli irəli gedib. İrəvan bunu açıq-aşkar beynəlxalq təzyiq altında edir, Ermənistana deyirlər ki, siz Qarabağın “müstəqilliyi” ideyasının yoxa çıxdığını qəbul etməlisiniz”. Bu halda ermənilərin Azərbaycanın mövqeyini qəbul etməkdən başqa çıxış yolu da yoxdur.
Nahid SALAYEV
