Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov “Primakov qiraəti” forumundakı çıxışında yenidən Qarabağın statusu məsələsini gündəmə gətirib:
“Dağlıq Qarabağın statusu məsələsini ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə razılaşdırmaq vacibdir, ancaq indi onu deyil, dinc sakinlərin regiona qayıtmasını vurğulamaq lazımdır”.
Onun sözlərinə görə, indiki mərhələdə azərbaycanlılarla ermənilərin yenidən bir yerdə təhlükəsiz yaşamaları və iqtisadi rifahları ilə bağlı məsələlər həll olunur: “Biz belə bir həyatı təmin edə bilsək, bir neçə ildən sonra statusla bağlı bütün problemləri həll etmək daha asan olacaq”.
Çox maraqlıdır ki, Azərbaycan ən yüksək səviyyədə Qarabağın status məsələsinin tarixin arxivinə göndərildiyini bəyan etsə də, Rusiya rəsmiləri bunu mütəmadi olaraq dilə gətirirlər. Bununla Rusiya nəyə işarə etmək istəyir?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Lavrov mütəmadi olaraq eyni prinsiplərlə çıxış edir: “Ancaq biz Moskvanın statusla bağlı mövqeyində gizli notları sezirik. Lavrov bunu ifadə edəndə hər dəfə bir formada mövqe ortaya qoyur. Sonuncu bəyanatın ruhundan görünür ki, bu, Rusiyanın indiki şəraitdə Minsk Qrupunun digər həmsədrlərilə müəyyən qədər yumşaldıcı mövqe sərgiləməsinə uyğun şəkildə səsləndirilən fikirlərdir. Yaxınlarda Rusiya və ABŞ prezidentləri arasında görüşün keçirilməsi gözlənilir. Bu görüş zamanı, bir sıra məsələlərlə yanaşı, çox güman ki, işğaldan azad edilmiş Azərbaycan ərazilərilə bağlı məsələ də müzakirə olunacaq”.
Politoloqun sözlərinə görə, artıq “Dağlıq Qarabağ” adlı inzibati ərazi vahidi və onun statusu anlayışı yoxdur: “Çoxmillətli ölkəmizdə yaşayan bütün milli azlıqlar kimi, ermənilər də Azərbaycanda fərdi vətəndaşlar olaraq sərbəst şəkildə yaşaya bilər. Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni reallıqda status məsələsi öz aktuallığını tam itirib. Artıq Qarabağ münaqişəsi arxada qalıb, Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi də müzakirə predmeti deyil. Bundan sonra Qarabağda yaşayacaq hər bir vətəndaş Azərbaycan qanunlarına tabe olmalıdır, heç bir sosial təbəqəyə xüsusi imtiyazlar verilə bilməz. Dağlıq Qarabağın fiziki-coğrafi mövqeyinə görə bölünməsi və ona siyasi status verilməsi ideyası keçmiş SSRİ dövründə reallaşıb. Hazırda nə SSRİ, nə DQMV, nə də Dağlıq Qarabağ münaqişəsi var. Rusiya müharibədən sonra təşəbbüsü ələ alıb. Sülhməramlı missiya ilə prosesə tam nəzarət edir. Hazırkı status-kvo onu tam qane etdiyi üçün, Rusiya statusla bağlı müzakirənin aparılmasının tərəfdarı deyil. Ancaq Qərb və ATƏT özünü oyundankənar vəziyyətə salınmış hiss edir. Bu səbəbdən də status məsələsini gündəmə gətirməklə, münaqişəni yenidən qızışdırıb, özlərinin mandatını bərpa etməyə çalışır. Fikir versək görərik ki, statusla bağlı məsələdən daha çox Azərbaycana qarşı qərəzli olan ölkələr və təsisatlar danışır. Məsələn, Fransa daha çox bu amili qabardır. Bu səbəbdən də Rusiya onlara tam zidd getmək istəmir. Ancaq sonuncu şərtindən də görünür ki, Rusiya status məsələsini yaxın zamanda gündəmə gətirməyi düşünmür”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
