Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, şeyxülislam Allahşükür Paşazadə erməni katolikosu II Qareginin bu yaxınlarda Xankəndiyə səfər etməsi və orada revanşist bəyanatlar səsləndirməsinə etiraz edən məzmunda bəyanat yayıb.
Bəyanatda deyilir: “Uca Yaradan qarşısında din xadimi olaraq mənəvi məsuliyyətimdən çıxış edərək aşağıdakıları bəyan edirəm. 30 ilə yaxın müddət ərzində Ermənistanın Azərbaycan ərazilərinin 20%-ni işğalda saxladığı, BMT qətnamələrinin tələblərini yerinə yetirmədiyi zamanda biz həmişə münaqişənin sülh yolu ilə həllinə, müxtəlif səviyyələrdə, o cümlədən dini müstəvidə danışıqlar prosesinə tərəfdar olduq, din adından nifrətə çağırışlar, qızışdırıcı bəyanatlar səsləndirmədik. Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli istiqamətində dini liderlərin Ümumdünya Kilsələr Şurasının, Gürcü Pravoslav Kilsəsinin, Vatikanın, ələlxüsus Rus Pravoslav Kilsəsinin ali vasitəçiliyi ilə baş tutmuş Möntre, Rostov, Moskva, Tbilisi, Yerevan, Bakı görüşləri sayəsində dini müstəviyə keçməsinə yol vermədik. Lakin çox təəssüf ki, münaqişənin sülh yolu ilə ədalətli həlli ilə bağlı səylər erməni kilsəsi tərəfindən əməldə dəstəklənmədi. İllərlə davam edən dinlərarası dialoqumuz dövründə sülhə nail olmaq naminə birgə bəyan etdiyimiz və hazırkı erməni dini liderlərinin də imzaladığı Bəyannamələrin ruhuna zidd olaraq Erməni Apostol Kilsəsi öz xalqına nicat verəcək sülh ideyalarını təşviq etmədi, barışığa, dinc həyata, qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlığa sövq etmədi. Əksinə, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin azad edilməsini tələb edən BMT-nin və digər beynəlxalq təşkilatların qərarlarına məhəl qoymayan erməni siyasi liderlərin cinayətkar əməllərinə mənəvi haqq qazandırdı. Bu cür fəaliyyətin hələ də davam etdirilməsi, erməni katolikosu II Qareginin bu yaxınlarda Xankəndiyə səfər etməsi və bu zaman onun tərəfindən revanşist bəyanatların səsləndirilməsi böyük təəssüf doğurur. Həmçinin qeyd olunmalıdır ki, erməni kilsəsi işğal altında olmuş torpaqlarımızda dağıntı, həqarətə məruz qoyulmamış salamat bir məscid, dini abidə qalmadığı halda, multikultural dəyərlər ölkəsi olan, tolerant Azərbaycanda guya xristian dini abidələrinin təhlükədə olduğu barədə, habelə ziyarət və ibadətlərinə mane yaradıldığına dair saxta məlumatlar yayır…”
Məzmun baxımından bəyanata heç bir irad bildirmək olmaz. Ancaq maraqlı olan QMİ-nin bəyanatının zamanında verilib-verilməməsilə bağlıdır. Tarixləri tutuşdursaq görərik ki, QMİ-nin etiraz bəyanatı Qareginin səfərindən, səsləndirdiyi revanşist bəynatlardan bir neçə gün sonraya təsadüf edir. QMİ-nin bu məsələdə ləng tərpənməyi bəyanatın adekvatlığına necə təsir etmiş olur?
İlahiyyatçı Tural İrfan “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, erməni katolikosunun Qarabağa qanunsuz səfərini hər birimiz pisləməliyik: “Xüsusilə də din xadimləri bu məsələyə operativ reaksiyalarını verməli, öz etirazlarını ləngimədən bildirməlidirlər. Təəssüflər olsun ki, QMİ, həmişə olduğu kimi, bu dəfə də məsələyə vaxtında münasibət bildirməyib. Sanki formal olaraq, bəyanat vermək xatirinə mövqe ifadə edir. Etiraf edək ki, QMİ-yə yaradılan şəraitin fonunda onların fəaliyyətini qənaətbəxş saymaq olmaz. Ölkədəki dini vəziyyətin tənzimlənməsində, dinlə bağlı beynəlxalq münasibətlərin inkişaf etməsində Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsinin rolunu xüsusi qeyd etməliyik. Həmin qurumun fəaliyyətində operativlik nəzərə çarpır. Bu səbəbdən də belə bir təklif irəli sürərdim ki, QMİ-nin ixtiyarında olan bəzi səlahiyyətlər alınıb Dini Komitəyə verilsin. Əminəm ki, QMİ-nin əlaqədar strukturları gündəlik medianı da yaxından izləmirlər. Belə olmasaydı, biz QMİ-nin reaksiyalarında adekvatlığı görərdik. Onların fəaliyyəti SSRİ-dən miras qalan, qocalmış bir qurumu xatırladır. Yaxşı olardı ki, Qareginin bu addımını ölkəmizdə fəaliyyət göstərən digər dinlərin liderləri də pisləyəydi. Təəssüf ki, bunu görmədik. Ermənistanın bizə qarşı həyata keçirdiyi terror hadisələrinin başında və ideoloqu rolunda hər zaman onların kilsəsi durub. Təəssüfedici haldır ki, başda QMİ olmaqla, bizim dini qurumlarımız onların əslində dinsiz fəaliyyətini lazımınca ifşa edib dünyaya çatdıra bilməyib”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
