Ermənistanda iyunun 20-də baş tutacaq növbədənkənar parlament seçkiləri fonunda yaranmış vəziyyət bu ölkədə siyasi qüvvələr arasında ziddiyyətlərin daha da dərinləşməsi, qarşılıqlı ittihamların kəskinləşməsi ilə müşahidə edilməkdədir. Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi komanda seçkilərdə qalib gələcəyi təqdirdə inzibati yolla indiki hakimyyətin əleyhdarlarının, xüsusən də “Qarabağ klanı”nın sıradan çıxarılması hallarının daha geniş vüsət alması gözlənilir. Sonuncular isə bildirir ki, Paşinyan qalib elan olunduğu halda Ermənistanda hakimiyyətin küçə yürüşləri, həmçinin qiyam yolu ələ keçirilməsi ssenarisi işə salınacaq. Bu bir daha göstərir ki, “Qarabağ klanı” da daxil olmaqla, müxalifət parlament seçkilərinə ölüm-dirim prizmasından yanaşır və məqsədinə çatmaq üçün bütün metodlardan istifadə etməyə hazırdır. Eynilə, Paşinyan komandası da məğlub olacağı təqdirdə, hakimiyyətə gələcək qüvvələrin indiki hakimiyyət üzvləri və onların tərəfdarlarına qarşı repressiv metodları işə salacağı gözlənilir. Belə vəziyyətdə Paşinyan tərəfdarlarının da eyni qaydada cavab verəcəyi proqnozlaşdırılır.
Ermənistanda açıq etiraf olunur ki, rəqib siyasi qüvvələrin gündəliyində duran əsas məsələ bir-birini məhv etməkdir. Məhz bu səbəbdən siyasi qarşıdurma, vətəndaş müharibəsi qaçılmaz hesab olunur. Hadisələrin inkişaf axarı və real vəziyyətin təhlili Ermənistanın postseçki dövründə vətəndaş qarşıdurması yaşayacağını göstərir. Erməni cəmiyyətində yaşanan parçalanma da bu qarşıdurmaya münbit zəmin yaradan faktorlar sırasında yer alır. Bu xüsusda “armenianreport” portalı yazır: “Baş nazir postuna namizədlərin ritorikası və ümumiyyətlə Ermənistandakı bütün seçki kampaniyası, gözlənildiyi kimi, qarşılıqlı hörmətdən kənara çıxıb. Bəzən bu yarışın əsas fiqurlarının - Paşinyan, Köçəryan və Sarkisyanın seçkilərdə qalib gəlmək deyil, onsuz da çox qütbləşmiş bir toplumu artıq müharibə düşərgələrinə bölmək kimi niyyətlərinin olması təəssüratı yaranır. Bu üçlük bir-birini sərt formada təhqir və tənqid edir. Son üç ildə artıq buna öyrəşməyimizə baxmayaraq, indi də Paşinyan, Köçəryan və Sarkisyan bütün həddi keçiblər. Hər hansı bir normal ölkə olsaydı, bu təhqirlərə görə seçkilərdə iştirakdan dərhal kənarlaşdırılardı. Məsələnin gülməli tərəfi budur ki, Paşinyan, Köçəryan və Sarkisyanın istifadə etdiyi bütün çirkli metodlara baxmayaraq, heç biri seçkiqabağı yarışın favoritinə çevrilməyib, cəmiyyətdə lazımı dəstəkləri yoxdur. Xalqın ölkəni kəskin böhrandan çıxarmaq, iqtisadiyyat və siyasətdəki çoxsaylı problemləri həll etmək üçün populist deyil, ağlabatan proqramlara ehtiyacı var. Ancaq seçkiqabağı təşviqatın əsas üçlüyü vətəni xilas etmək barədə düşünməkdənsə, rəqiblərinə çirkab atmaqla bir-biri ilə hesablaşmağa can atır. Bəlkə də elə buna görədir ki, sosioloqlar və mütəxəssislər seçkilərdə az sayda insanın iştirak edəcəyini proqnozlaşdırır. Çünki nə Paşinyan, nə Köçəryan, nə də Sarkisyan cəmiyyət tərəfindən vətənin xilaskarı kimi görünür”.
Məşhur rusiyalı tarixçi, ekspert Oleq Kuznetsov da Ermənistanda bu gedişlə qütbləşmənin dərinləşəcəyini proqnozlaşdırır: “Ermənistanda parlament seçkilərinə az qalmış hiss etdim ki, orada bütün siyasətçilər bir-birinə bənzəyir. Ölkənin inkişafı və perspektivlərinə dair bir işarə belə yoxdur. Yalnız total fikir böhranı və şüurun çöküşü var. Hər kəs ölkənin ölümü, ümidlər və ambisiyalar barədə bağırır, lakin heç kim gələcək üçün uyğun bir proqram təklif etməyə hazır deyil. Səbəbləri aydındır və bu haqda əvvəllər az deməmişəm. “Üçüncü” Ermənistan Respublikası “miatsum” ideyasının reallaşması nəticəsində yaradıldı. Amma bu ideya ötən payızda Azərbaycan Ordusu tərəfindən darmadağın edildi, dərhal da ölkənin varlığının mənası itdi. İndi Ermənistanda çılğınlıqla “rus sualı”na cavab axtarılır: Kimdir müqəssir? Amma heç kim az məna kəsb etməyən ikinci rus sualı barədə fikirləşmək istəmir: Nə etməli? Ermənilər bir müddət qismən ruslaşdılar, amma bu onları heç bir şəkildə xilas etmir”. Ekspert hesab edir ki, Ermənistan bu gün gələcəyə baxmağa hazır deyil: “Bu da təəccüblü deyil, çünki ölkənin mövcud olduğu bütün illər ərzində intensiv şəkildə keçmişini qururdular. Buna görə də özləri üçün uydurduqları çoxəsrlik dövlətçilik tarixi boyunca ermənilər heç vaxt qabaqcadan düşünmək vərdişi yaratmayıblar. İndi isə onların zamanı ən azı bir il geri çəkmək istəklərini görürük. Bunu etmək mümkünsüzdür, amma İrəvanda çoxları bunu istəyir. Gələcəyə dair real baxış olmadığı zaman bu mövzuda fikir müxtəlifliyi ola bilməz. “Üzlər silinir, rənglər solğun olur, istər insan olsun, istər kukla...” – Andrey Makareviç oxuyurdu. “Marionet” mahnısından olan bu sitat Ermənistandakı seçkiöncəsi əhval-ruhiyyəni əks etdirir, bütün siyasi və oliqarx elitaları hələ də keçmiş minilliyin böyüklüyünün xəyali fikirlərinin oyuncağı olaraq qalırlar. İndi Ermənistanda hər kəs özünün və ölkənin gələcəyi haqda danşmaqdan qorxur”. Elə sabiq prezident Levon Ter-Petrosyan da ölkədəki vəziyyəti şərh edərək bildirir ki, daxili siyasət partlayış təhlükəsi törədir, vəziyyət az qala vətəndaş müharibəsinə keçmək təhlükəsindədir: “Nikol Paşinyan və Robert Köçəryanın tərəfdarları arasında kəskin ziddiyyət mövcuddur. Əgər bu düşmənçilik dayanmazsa, baş verə biləcək hadisəni təsəvvür etmək dəhşətlidir”. Onun fikrincə, Ermənistanı olduqca ağır günlər gözləyir. İyunun 20-dən sonra vəziyyətin normallaşacağı ehtimalı azdır. Seçkilərdən sonra Ermənistanda problemlərin həllinə silahlı qarşıdurma ilə cəhd ediləcəyi də istisna olunmur.
Nahid SALAYEV
