Qasım Hacıyev: “... hər birimizi ciddi narahat etməlidir” Aydın Kazımzadə: “Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdikləri soyqırım hadisələri ilə bağlı bədii filmlərin çəkilməməsi təəssüf doğurur”
Azərbaycan xalqının son 100-150 ildə məruz qaldığı soyqırım aktları haqqında indiyə qədər bədii filmlərin çəkilməməsi həqiqətən də təəssüf doğurur. Erməni faşistlərinin, daşnaklarının xalqımıza qarşı həyata keçirdikləri genosid nəticəsində şəhid olan yüzlərlə günahsız qurbanların taleyi hələ də bədii filmlərdə ifadə olunmayıb.
Qarabağ müharibəsi haqqında bir neçə film istehsal edilsə də, onların sırasında soyqırıma həsr edilən filmlər yer almır. Halbuki, ermənilər qondarma erməni soyqırımı ilə bağlı həm sovet dönəmində, həm də müasir dövrdə saysız film çəkərək həmin filmləri bütün dünyada nümayiş etdiriblər. Bu azmış kimi, bu mövzuda çəkilən filmlərə xarici kinorejissor və prodüsserləri də cəlb edirlər. Bu gün dünyada qondarma erməni soyqırımının tanıdılması istiqamətində görülən işlərə bu sahədə çəkilən bədii filmlər başçılıq edir. Başqa xalqa qarşı genosid törədən bir toplumun öz əməllərini başqa xalqların ayağına yazmaq məqsədilə “erməni soyqırımı” haqqında bədii filmlər çəkməsi və onları təbliğ etməsi faktdır.
Azərbaycanda isə, bildirdiyimiz kimi, hələ də soyqırımlar tarixini əks etdirən sanballı bədii film çəkilməyib. Ən çox genosidə məruz qalan xalq olduğumuz halda, bizim bu mövzuda bədii filmlərimiz yoxdur. Doğrudur, sənədli film sahəsində xeyli iş görülüb, bu da lazımdır, ancaq bədii filmlərin çəkilməsi daha əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, Azərbaycanda ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımlar haqqında bədii filmlərin çəkilməməsi təəssüf doğurur. Q.Hacıyev qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycan kinematoqraflarının soyqırımlar tarixi haqqında bədii filmlər çəkmək imkanları genişdir. O hesab edir ki, biz bu filmləri çəkməklə həm 31 mart azərbaycanlıların soyqırımını, həm Xocalı genosidini, həm Quba faciəsini, eləcə də digər hadisələri dünyada tanıtmaq istiqamətində böyük işlər görmüş olarıq. “Azərbaycanda hələ də soyqırımlar tariximizlə bağlı bədii filmlərin çəkilməməsi hər birimizi ciddi narahat etməlidir. Ayrı-ayrı epizodları nəzərə almasaq, deyərdim ki, bu sahədə köklü işlər görülməyib. Əslində isə biz bu sahədə çoxlu film çəkməliyik. Bunun üçün əlimizdə kifayət qədər material, arxiv sənədləri var. Soyqırımla bağlı bədii filmlər çəkərək həmin filmləri bütün dünyada yaymalıyıq. Hətta deyərdim ki, həmin filmlərin istehsalına xaricdən, İrandan, Türkiyədən, Rusiyadan mütəxəssislər də cəlb etməliyik. Erməni daşnaklarının xalqımızı tarixdə bir neçə dəfə soyqırıma məruz qoyduğu haqqında bədii filmlər çəkilməlidir. Məlumdur ki, ermənilər tarixdə baş verməyən bir hadisə uyduraraq ona çoxlu film həsr ediblər. Rusiyada yaşayan Boravik soyadlı rejissor hələ sovet dövründə 1915-ci il yalançı erməni soyqırımı haqqında bədii film çəkmişdi və həmin film Moskvada nümayiş olunurdu. Belə nümunələr saysız-hesabsızdır. Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımlar haqqında bədii filmlər çəkilməlidir ki, biz bu yolla da öz həqiqətimizi dünyaya yayaq” - deyə Q.Hacıyev vurğuladı.
Əməkdar incəsənət xadimi, tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadənin sözlərinə görə də ermənilər qondarma erməni soyqırımı haqqında hələ sovet dövründən etibarən filmlər çəkməyə başlayıblar, bizdə isə həqiqi soyqırımımızla bağlı filmlər çəkilməyib. “Ermənilər hələ sovet dövründə sovetin pulu ilə qondarma erməni soyqırımı barədə bədii filmlər çəkməyə başlayıblar. Sovet dövründə sovet puluna ermənilər qondarma erməni soyqırımı ilə bağlı 1960-cı ildən 1990-cı ilə qədər 9 bədii, 1 animasiya, 1 bədii-sənədi film çəkiblər. Eyni zamanda da 3 sənədli film ekranlaşdırıblar. Erməni şovinistlərinin təbliğat maşını bu günə qədər işləyir. Əgər bu filmlərin xeyli bir hissəsi sovet dövründə istehsal olunubsa, görün, indi onlar xarici ölkə tamaşaçılarına uydurma soyqırımlarını tanıtdırmaq üçün nə qədər işlər görürlər. Ermənilərin 1915-ci il qondarma erməni soyqırımından bəhs edən “Yaşamaq üçün doğulmuşlar”, “Zuri miro”, “Naqaped” “Qaçqınlar” filmlərini, “Nar ağaclığı” animasiya və s. filmləri də həmin mövzuya həsr olunub. Demək istəyirəm ki, ermənilər bu sahədə çox işlər görüblər və görməkdə də davam edirlər. Bizdə isə sovet dövründə belə filmlər çəkməyə icazə verilməyib. 1989-cu ildən üzü bəri çəkilən filmlərin sırasında da azərbaycanlıların soyqırımı ilə bağlı bədii film yoxdur. Bu dövrdə “Azərbaycanfilm”də “Hücum”, “Tələ”, “Fəryad”, “Ağ atlı oğlan”, “Ümid”, “Hər şey yaxşılığa doğru”, “Ailə” kimi filmlər çəkilib, bu filmlər Qarabağ problemi ilə bağlıdır. Ancaq onların sırasında soyqırıma aid filmlər yoxdur. Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdikləri soyqırım hadisələri ilə bağlı bədii filmlərin çəkilməməsi təəssüf doğurur” - deyə A.Kazımzadə qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
