Çoxlarımız çağdaş Azərbaycan kinosu barədə elə də optimist deyilik, kinomuzun gələcəyindən nigaranıq. Bəzilərimiz də elə bilirik ki, Azərbaycanda daha kino çəkilmir. Halbuki, kino da var, istedadlı gənclər də, sadəcə onların əl-qol açmasına geniş şərait yaradılmır. Kinonun, kino çəkənlərin problemləri çoxdur və bu problemlərin həllində Mədəniyyət Nazirliyi əhəmiyyətli rol oynamalıdır. Yaşlı nəsil öz sözünü deyib gedib, indi ümid gənclərədir...
Avqustun 14-də Mədəniyyət Nazirliyində gənc kinematoqraflarla görüş keçirilib, mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin iştirakı ilə keçirilən görüşdə 20-dən artıq gənc kinematoqraf iştirak edib.
Əksəriyyətimiz o görüşdə kinonun, gənc kinematoqrafların hansı problemlərinin müzakirə edildiyi ilə maraqlanır. O görüş bizim üçün də maraqlıdır.
"Nazir özü şəxsən söz verdi ki..."
Bu səbəbdən görüşdə iştirak edən gənc kinematoqraflardan biri olan istedadlı kinorejissor Məzahir Həşimovla danışdıq...
- Məzahir bəy, ilk dəfə idi ki, nazir səviyyəsində gənclərlə görüş keçirilirdi?
- Əvvəllər də görüşlər olmuşdu, sabiq mədəniyyət nazirləri ilə görüşmüşdük. Amma ilk dəfə idi ki, belə səmimi, sərbəst görüş oldu və kinonun problemlərini açıq şəkildə müzakirə etdik. Heç bir rəsmiyyət olmadan bütün problemlər barədə danışdıq. İndiyə qədər belə bir şey olmamışdı. Bu böyük üstünlükdür.
- Tamaşaçı kimi baxanda kənardan Azərbaycan kinosunun vəziyyəti bizə çox acınacaqlı görsənir. Kinonun içində olan adamlar sizlərsiniz və kinonun problemini, uğurlarını siz daha yaxşı bilirsiniz. Nazirin gənc kinematoqraflarla görüşü ilə cəmiyyətə hansı mesajlar verildi? - Adil Kərimli ilə görüş keçmiş mədəniyyət nazirləri ilə görüşdən çox fərqlənirdi.
- Hansı baxımdan?
- Düzünü deyək, əvvəlki nazirlərin vaxtında bizi yığıb deyirdilər ki, hər şey əladır, kino inkişaf edir və sair. Biz də onlara qulaq asırdıq, zalı doldurub gedirdik. Amma bu nazirlə görüş tamam fərqli bir görüş oldu. Nazir bizimlə əməkdaşlıq etmək, belə görüşlərin sistematik olmasını, kinonun problemlərinin həlli yollarını bizimlə bərabər tapmaq istəyir. Ona görə də çox məhsuldar görüş oldu. Təkliflərin hamısı qeyd edildi. Biri var görüş xatirinə görüş ola, pafoslu sözlər deyilə, amma bu görüş tamamilə başqa görüş oldu. Bunun əhəmiyyəti böyükdür. Tamaşaçı hansı filmlərin çəkildiyini, bizim hansı festivallara getdiyimizi bilmir. Bu baxımdan, tamaşaçı düşünə bilər ki, Azərbaycanda kino yoxdur. Amma kino var.
- Sadə tamaşaçı bunlardan xəbərsizdir...
- Bizim gənclər bir sıra festivallarda iştirak edirlər. Berlindən Kanna qədər gedib çıxan gənclərimiz var. Onlar öz hesablarına, yaxud qrant və sponsor hesabına bu filmləri çəkirlər. Filmlər var.
Biz görüşdə çalışdıq ki, bütün problemləri qaldıraq və müzakirə edək. Həm festival problemindən danışdıq, həm də Azərbaycan Respublikası Kino Agentliyi fəaliyyətə başlayandan sonra hansı işlər görməli olduğu, olacağından söhbət açdıq. Düzdür, Kino Agentliyində hələ rəhbər yoxdur, o kollegial bir qurum olacaq.
Bütün problemlər müzakirə olundu, xüsusən də təhsil məsələsi diqqətdə saxlanıldı.
- Səhv etmiriksə, siz Moskvada oxumusuz.
- Bəli. Mən ali məktəbi bitirəndən bəri ilk dəfə idi ki, belə bir görüş oldu...
- Sizin kimi peşəkar gənclərimiz az deyil, təəssüf ki, biz onları görmürük, daha çox bayağı filmsayağı nəsnələr görürük. Biz sizin işləri nə vaxt görə biləcəyik? Nazir kömək edəcəkmi? Sizə nə vəd etdi?
- Bu tək nazirin həll edəcəyi məsələ deyil, kompleks yanaşma tələb edən işdir.
- Sizə dəstək göstəriləcəkmi? Azərbaycan reallığında dövlətin dəstəyi olmadan sponsor dəstəyi ilə uzağa getmək olmaz.
- Bu barədə də söhbətimiz oldu ki, biz əgər sponsor qapısı döyəcəyiksə nazirliyin dəstəyi ilə bunu edək, arxamızda nazirlik dayansın. Nazir özü şəxsən söz verdi ki, sponsor qapısının döyülməsinə ehtiyac olarsa o qapını bərabər döyək. Bu görüş çox məhsuldar idi. Pessimist yanaşmaq istəmirəm, inanıram ki, nəticəsi olacaq.
- Sponsor istəyir ki, öz maraqları təmin olunsun. Buna münasibətiniz necədir?
- Sponsor investor kimi çıxış edirsə o qoyduğu vəsaiti götürməlidir. Bizim festivalla bağlı bir problemimiz var. Biz Qarabağ haqqında film çəkəndə və onu beynəlxalq festivala çıxaranda bizə Azərbaycanın xarici ölkələrdəki səfirliklərindən diplomatik dəstək verilsin. Bu vacib məsələni də qaldırdıq ki, festivallara film göndərəndə erməni lobbisi onun qarşısını ala bilməsin deyə bizim səfirliklərimizin dəstəyinə ciddi ehtiyacımız var. Çünki erməni lobbisi çox güclüdür və onlar bizim filmlərin qarşısını alırlar. Biz Qarabağ filmlərini festivallara göndərən kimi erməni lobbisi orada çox güclü olduğu üçün filmlərə baxılmadan onların siyahıdan çıxarılmasına nail olur. Onlar istəmirlər ki, biz orada həqiqəti göstərək. Onların da öz filmləri var. Neçə illərdir Avropada oturublar. O baxımdan onlar Avropada güclüdürlər.
Nazirlə görüşdə bu məsələni də qaldırdıq. Çünki elə mövzular var ki, səfirliklərin dəstəyi olmasa biz özümüz festivala girə bilmirik, amma dəstək olarsa girə bilərik. Məsələn, Türkiyə festivala film çıxaranda onlar o filmlərin geniş təbliğatını, təqdimatını həyata keçirirlər. Təəssüf ki, bu bizdə yoxdur. Danışdıq, dedik ki, bu bizdə də olsun. Bizim festivala getdiyimiz ölkədə fəaliyyət göstərən səfirliyimiz yaxından dəstək verməlidir ki, sabah bizi erməni lobbisi festivaldan çıxara bilməsin.
- Bu gün kinomuzun əsas problemi nədir? Əsasən nəyi həll etməliyik?
- Əslində çox problem var. Belə deyək, keçən əsrin 90-cı illərindən biz gənclərə heç bir miras qalmayıb.
Bir az pafosla səslənsə də, kinoda nə qurulursa, bu gənclərin hesabına qurulur. Bu gün yaşlı nəsil oturub "mənə rol verin", "film verin" deyirsə, gənc nəsil pis-yaxşı özünün, yaxud tanışının hesabına filmləri çəkir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının da vəziyyəti göz qabağındadır, heç onunla danışmağa dəyməz. Kinoya pessimist yanaşmaq olmaz, problemlərin həllinin tapılacağına inanırıq. Görüşdə nazirə dedim ki, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində böyük islahat aparnaq lazımdır. Mən özüm Kinoittifaqın təşkilatçılığı ilə arabir dərs deyirəm. Bəzən elə tələbə gəlir ki, dördüncü kursda oxuyur, amma bildiyi bir şey yoxdur. Sual da verəndə ki, qardaş, niyə bunu bilmirsən? Deyir bunu mənə keşməyiblər. Bu da bərbad bir şeydir. Əgər mənim oxuduğum ali məktəblə İncəsənət Universitetini müqayisə etsək aralarında yerlə-göy qədər fərq var. Bu həm maddi-texniki baza, həm müəllimlərin səviyyəsi baxımından belədir. Mənə elə gəlir ki, ilk növbədə təhsillə məşğul olunmalıdır, təhsil yüksək olarsa çəkilən filmlər də keyfiyyətli olar, sponsor qapısı döyəndə də heç kəs deyə bilməyəcək ki, mən sənə pul verecəm sən də mənə səviyyəsiz bir şey çəkib ver. Dövlət düzdür, dəstək olur. Kommersiya filmlərinə sponsor tapmaq olur, amma sənət filmlərinə tapmaq olmur. Çünki onu başa düşən azdır. Hesab edirəm ki, hər şey yavaş-yavaş yoluna düşəcək...
İradə SARIYEVA
