Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Britaniya muzeyindəki Şeyx Səfi xalçasının Azərbaycana gətirilməsinə İran hansı əsasla mane ola bilər?

Image


Bu gün dünyanın ayrı-ayrı populyar muzeylərində, kitabxanalarında, arxiv şəxsi kolleksiyalarda Azərbaycan xalqının maddi və qeyri-maddi mədəni irsinə aid eksponatlar sərgilənir. Bura xalçalarımız da, arxeoloji materiallar da, qədim əlyazmalar da, bizə məlum olan və olmayan mədəni irs nümunələri də daxildir.

İngiltərənin, Almaniyanın, ABŞ-ın, Fransanın, Rusiyanın, Gürcüstanın və başqa ölkələrin muzeylərinin bənzərsiz inciləri olan Azərbaycanın irs nümunələrini, çox təəssüflər olsun ki, ölkəmizə qaytara bilmirik. Bildiyimiz qədər, dövlətin aidiyyəti qurumları buna cəhdlər ediblər, lakin müxtəlif yollarla ölkəmizdən qoparılıb qürbətlərə daşınan irs nümunələrimizi yenidən ölkəmizə qaytara bilməmişik. Hazırda Böyük Britaniyada saxlanılan irs nümunələrimizin biri də Şeyx Səfi xalçasıdır ki, onun Azərbaycana gətirilməsi məsələsi aktuallaşıb. İddialara görə, Azərbaycanın bu xalçanı gətirməsinə İran tərəfi mane olur. Bəli, bir əsrdən çoxdur ki, Şeyx Səfi xalçası Böyük Britaniyanın “Viktoriya və Albert” muzeyində eksponat kimi saxlanılır. “Səkkizinci möcüzə” adını daşıyan Şeyx Səfi xalçasını ölkəmizə nə vaxtsa gətirə bilərikmi? Ümumiyyətlə, gətirə bilərikmi? Bu məsələdə İran nə üçün bizə mane olmalıdır ki? Şeyx Səfi xalçasının tarixi barədə qısa məlumat verən tarixçi ekspert Elmar Həsənlinin sözlərinə görə, Şeyx Səfi xalçası 1539-cu ildə Şah Təhmasibinin dövründə Şeyx Səfi məqbərəsində toxunub. “Bir milyon ilmədən istifadə olunub. 56 metr kvadrat ərazini əhatə edir ki, dünyada bu böyüklükdə digər bir xalçaya rast gəlmək qeyri-mümkündür.

İkinci bir məsələ ondan ibarətdir ki, 1891-ci ildə həmin məqbərənin təmiri və bərpası xərcləri ortaya çıxdıqda pul tapılmır. Hal belə olduqda ingilislər həmin məqbərənin din xadimləri ilə əlaqə qururlar. Belə ki, onlar təmir pulu üçün xalçanı ingilislərə satmalı olurlar. Xalçanı almaq üçün “Viktoriya və Albert” muzeyinin rəhbəri Morris adında bir şəxs londonlulara müraciət edir və 2000 funt sterlinq yığılır”.

Elmar Həsənli hesab edir ki, Şeyx Səfi xalçasının Azərbaycana gətirilməməsində başlıca faktor İrandır: “Problem ərazimizin iki yerə bölünməsindən irəli gəlir. Təbrizə İranın iddiası, həmin əraziləri və mədəni irsini özününkü hesab etməsi bu xalçanın Azərbaycana gətirilməsi ehtimallarını əngəlləyir”.

Ekspert sonda qeyd edib ki, məsələnin həlli ilə bağlı istənilən halda Azərbaycan mənəvi varis kimi mübarizəsini davam etdirə bilər.

  • “Düşünrəm ki, Şeyx Səfi xalçasının Azərbaycana gətirilməsi mümkündür”

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Mübariz Ağalarlı ilk növbədə qeyd etdi ki, Şeyx Səfi xalçası Azərbaycan incəsənətində özünəməxsus yeri olan bir sənət nümunəsidir. “Şeyx Səfi xalçası 1539-cu ildə Azərbaycan-Səfəvi hökmdarı Şah Təhmasibin sifarişi ilə Şeyx Səfi məscidi üçün toxunan bir xalçadır. Olduqca unikal, maraqlı bir kompleks şəkildə olan incəsənət nümunəsidir. Məlumdur ki, o xalçanın uzunluğu10 metr yarım, eni isə 5, 3 metrdir. Belə götürdükdə, bu xalçanın 56 kvadrat metrdən bir az artıq sahəsi var. Təbii ki, bu olduqca qiymətli bir xalçadır. 1891-ci Şeyx Səfi türbəsini təmir etmək zərurəti yarananda bu türbənin ruhanı başçısı, təəssüflər olsun ki, türbədən iki xalça satmaq məcburiyyətində qalır. Bu xalçanın biri elə məhz Şeyx Səfi xalçası idi. Şeyx Səfi xalçası 1891-ci ildə İranda fəaliyət göstərən Vinset Robinson şirkətində satılır və Londona aparılır. Bu xalça “Viktoriya və Albert” muzeyində unikal incəsənət nümunələrindən biri kimi saxlanılır. Təsəvvür edin ki, bu nə qədər qiymətli xalçadırsa onu məhz 1893-cü ildə satışa çıxarıblar, lakin İngiltərədən çıxarılmaması naminə pul toplanılır ki, bu xalçanı başqa ölkə almasın, o, İngiltərədə qalsın. “Viktoriya və Albert” muzeyində qalır. Bu gün də oradadır. Azərbaycan mədəniyyətinin, incəsənətinin əvəzolunaz nümunələrindən biridir. Təbii ki, bu xalçanın Azərbaycana qaytarılması ilə bağlı təşəbbüslər birmənalı olaraq dəstəklənməlidir. Bu ideya varsa, artıq bunun həyata keçirilməsi istiqamətində müəyyən işlər görülürsə bu olduqca təqdirlayiqdir. Azərbaycan cəmiyyəti olaraq bu ideya müdafiə olunmalıdır, ictimailəşməlidir. Hesab edirəm ki, bu bir tərəfdən Şeyx Səfi xalçasının Azərbaycana qaytarılması imkanlarını artıra bilər, digər tərəfdən də Azərbaycan xalqı şimallı-cənublu ümumazərbaycan mədəniyyətinin, dəyərlərinin nə qədər qiymətli olduğunu bir daha öyrənər. Bugünkü gün Azərbaycan cəmiyyətinin böyük bir hissəsinin mədəniyyət nümunələrimizin çoxundan xəbəri yoxdur. Xüsusən də Cənubi Azərbaycanda olanlardan xəbərsizdirlər. Bu məsələnin gündəmə gətirilməsi Azərbaycan cəmiyyətinə mənəvi-ideoloji mesaj verə bilər. Düşünürəm ki, Şeyx Səfi xalçasının Azərbaycana gətirilməsi mümkündür. Çünki bu xalça sırf Azərbaycanın mədəniyyət nümunəsidir, xalqımıza məxsusdur. Bizim həm siyasi, həm iqtisadi, həm də digər baxımdan Böyük Britaniya ilə çox gözəl əlaqələrimiz var. Bu əlaqələr də yüksələn xətlə günü-gündən inkişaf etdiyi üçün, fikrimcə, bu sahədə davamlı iş aparılarsa, əminəm ki, hansısa maddi qarşılıq əsasında bu xalça Azərbaycana qaytarıla bilər. Razılaşma əsasında ən azından bu xalçanı alıb geri qaytara bilərik. Bu mümkündür”.

M.Ağalarlının sözlərinə görə, bu məsələyə İranın etiraz etməsinə, mane olmasına gəlincə, əgər gerçəkdən belədirsə, bu yolverilməzdir. “Əgər İranın belə bir davranışı, cəhdi varsa onu yolverilməz sayıram. Hazırda Şeyx Səfi türbəsi və onun nümunələri Ərdəbil şəhərindədir. Ərdəbil də müasir dövrdə İran coğrafiyası daxilindədir, bu ölkənin hüdudlarına daxildir. Təbii ki, 1530-cu illərə baxdıqda həmin dövrdə İran adlı bir dövlət, yaxud da “İran şəhəri Ərdəbil” adlı bir anlayış yox idi. O dövrdə Azərbaycan Səfəvi dövləti idi və o dövlətin şəhərlərindən biri də Ərdəbil idi. Bu xalçanı toxutduran da Azərbaycan hökmdarı Şah Təhmasib idi. Bu nə deməkdir? Bu o deməkdir ki, Şeyx Səfi xalçası Azərbaycan xalqının, mənəviyyatının, incəsənətinin, dəyərlərinin şah əsərlərindən biridir. Şeyx Səfi xalçası Azərbaycan xalqının ortaya çıxardığı bir mənəviyyat-mədəniyyət nümunəsdir. Bu mədəniyyət-mənəviyyat nümunəsinin isə iranlılara, farslara heç bir aidiyyatı yoxdur. Çünki Şeyx Səfi xalçası siyasi miras deyil ki, İran onun Britaniyadan Azərbaycana gətirilməsinə də etiraz edə, heç buna əsası da yoxdur. Bu xalça bir mədəni, mənəvi mirasdır, bir incəsənət nümunəsidir. Təbii ki, bu mirasın da daşıyıcıları biz olduğumuz üçün bu xalça azərbaycanlılara aiddir” - deyə bildirən M.Ağalarlının sözlərinə görə, digər tərəfdən də, dünya azərbaycanlılarının yeganə müstəqil dövləti Azərbaycan Respublikasıdır. Bu da o deməkdir ki, dünya azərbaycanlılarının adından müstəqil dövlət olaraq Azərbaycan danışa bilər deyən M.Ağalarlı hesab edir ki, Şuşa Qurultayında da bu məsələ hüquqi və siyasi baxımdan təsbit olundu. “Bu göstərdi ki, bəli, dünya Azərbaycanlılarının siyasi mərkəzi, dövləti Azərbaycan Respublikasıdır” - deyə tarixçi alim bildirdi.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ