Qərblə münasibətlərində son illərdə kəskin zidiyyətlər yaşayan Gürcüstan hakimiyyətinin daha bir məsələdə Avroatlantik məkanla böyük fikir ayrılığı yaranıb. Söhbət Gürcüstanda siyasi fəaliyyətlə məşğul olduğu deyilən qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyətinin dayandırılmasından gedir. Ölkədə bu müstəvidə fəaliyyət həyata keçirən QHT-lərin, demək olar ki, hamısı Qərbə bağlı idi. Amma artıq qanunvericiliklə belə fəaliyyət həyata keçirən QHT-lərin fəaliyyətinə son verilir. Amma bu hal Qərbdə, xüsusən də Avropa İttifaqında sərt narazılqla qarşılanır. Hesab olunur ki, QHT-lərlə bağlı atılan addımlar Gürcüstanla Avropa İttifaqı arasında mövcud böhranın daha da kəskinləşməsinə səbəb olacaq. Amma rəsmi Tiflis də mövqeyindən geri çəkilmək niyyətində deyil.
Gürcüstan hakimiyyəti artıq bir neçə aydır ki, ölkədə qeyri-hökumət təşkilatları və vətəndaş cəmiyyəti adı altında xarici dövlətlər tərəfindən maliyyələşdirilən strukturların fəaliyyətini dayandırmağa can atır. Baş nazir İrakli Kobaxidze bir neçə böyük QHT-ni xarici dövlətlərin maraqlarını müdafiə etməkdə və ölkədəki siyasi prosesləri maliyyələşdirməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, hakimiyyət orqanları yalnız 2022-ci ildə belə qurumlar haqqında açıq danışmağa başlayıb. Elə bu kontekstdə Gürcüstanda siyasi fəaliyyət həyata keçirən QHT-lərin fəaliyyəti qanunverciliklə qadağan edilib. Bura təkcə yerli yox, həm də xarici QHT-lərin Gürcüstandakı nümayəndəlikləri daxildir. Hakim “Gürcü Arzusu” Partiyası dəfələrlə bildirib ki, ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi, Milli Demokratiya Fondu və Avropa Demokratiya Fondu tərəfindən ayrılan vəsaitlərin əhəmiyyətli bir hissəsi siyasi partiyalar tərəfindən idarə olunan uydurma QHT-lərin hesablarına gedirdi. Nəticədə belə xarici subyektlər Gürcüstanın daxili siyasətinə müdaxilə imkanları qazanırdılar və bunun fəsadlarını son illərdə gürcü cəmiyyəti konkret nümunələr qismində aydın görüb. Artıq bu cür QHT-lərin fəaliyyətinin dayandırılması istiqamətində rəsmi Tiflis prinsipial siyasət yürüdür və illərdir Gürcüstanda fəaliyyət göstərən dörd Alman fondunun hamısının fəaliyyətini dayandırması bunun daha bir təzahürüdür. Söhbət Konrad Adenauer, Fridrix Nauman, Henrix Böll və Fridrix Ebert fondlarının Gürcüstan ofislərinin bağlanmasından gedir. Bu QHT-lər də Gürcüstanın siyasi həyatına müdaxilə üçün açıq fəaliyyət həyata keçirirdilər. Konrad Adenauer Fondu isə bunun ən bariz nümunələrindən biri idi. Gürcüstan Parlamentinin sədri Şalva Papuaşvılı qeyd edir: “Konrad Adenauer Fondu Gürcüstanda siyasi missiya həyata keçirmək istəyirdi. Hökumət bu fondun əsas mandatına uyğun layihələri maliyyələşdirməkdən imtina etməsindən sonra onun Tbilisidəki ofisini bağlamaq qərarına gəldi. Gürcüstan hakimiyyəti fondun siyasi layihələr əvəzinə təhsil və akademik proqramlar həyata keçirməsini təklif etsə də, rədd cavabı alıb. Belə siyasi fondlar müəyyən siyasi partiyalarla bağlıdır. Konrad Adenauer Fondu Almaniya Xristian Demokrat İttifaqı ilə əlaqəlidir. Xarici partiyaların və fondların Gürcüstanda heç bir siyasi missiya yerinə yetirməsinə ehtiyac yoxdur”.
Gürcüstan hakimiyyətinin addımları, gözlənildiyi kimi, Avropada ciddi qəzəblə qarşılanıb. Bu fonda ölkənin ünvanına yönəlik təhdidlər də artıb. Almaniyanın Gürcüstandakı səfiri Barbara Voss bildirib ki, bu cür hadisələr Gürcüstanla Avropa İttifaqı arasında münasibətləri gərginləşdirir. Avropa Liberal və Demokratlar Partiyası Avropa İttifaqının Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallasa məktub göndərərək, qurumu Gürcüstana əməli tədbirlərlə cavab verməyə çağırıb. Amma o da faktdır ki, Gürcüstan hökuməti Qərbin diqtəsi ilə fəaliyyət göstərən QHT-lərin ölkə siyasi həyatına müdaxiləsinin qarşısını almasa, milli suverenliyini ciddi təhdid altında qoyacaq. Bu mənada rəsmi Tiflisin addımları ölkənin müstəqilliyinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Avropa isə Gürcüstanda belə QHT-lər vasitəsilə öz şərtlərini diqtə etmək imkanlarını itirdiyindən, bu ölkəyə qarşı, əsassız olsa da, daha sərt siyasət yürütmək üzərində fokuslanır. Gürcüstanlı politoloq Tamar Çıburdanıdze bildirir: “Gürcüstanın ilkin olaraq Qərbyönlü vektor seçməsi geosiyasi seçimlərin olmaması və daxili münaqişələr qarşısında məcburi alternativ idi. Lakin müasir Avropa dəyərlərinin transformasiyası Avroatlantik inteqrasiyadan məyusluğa və xaricdən tətbiq edilən siyasətləri izləmək istəksizliyinə səbəb olub. 30 il əvvəl Qərb dəyərləri başqa idi, bu gün isə tamamilə fərqlidir. Dünyanın yeni geosiyasəti, yeni geosiyasi gündəliyi var. Və bu yeni geosiyasət daxilində Gürcüstan öz dövlətçiliyinin özünü göstərəcəyi yerini axtarır və təsdiqləyir”.
Hökumətin arqumentinə görə, xarici dövlətlərin və fondların maliyyələşdirdiyi təşkilatlar Gürcüstanın daxili siyasi proseslərinə həddindən artıq təsir göstərir ki, bu da təhlükəli vəziyyət yaradır. Bu baxımdan dövlətin maliyyə şəffaflığı və QHT-lərin fəaliyyətini ölkənin siyasi gündəliyinə müdaxilədən kənar istiqamətlərə yönəltməsini tələb etməsi prinsip etibarilə qeyri-adi yanaşma deyil. Xarici qüvvələrin əlində təsir vasitəsinə çevrilən QHT-lərlə yanaşı, Gürcüstan hakimiyyəti Qərblə şübhəli işbirliyi həyata keçirdiyi ehtimal edilən siyasi partiyalarla bağlı da kəskin addımlar atır. Hakim “Gürcü Arzusu” Partiyası Konstitusiya Məhkəməsindən beş müxalifət partiyasının fəaliyyətini qadağan etməsini tələb edir. Bunlar “Birlik - Milli Hərəkat”, “Dəyişiklik Uğrunda Koalisiya”, “Güclü Gürcüstan – Lelo” , “Gürcüstan üçün Qaxariya” və “Federalistlər” partiyalarıdır. Onlardan dördü 2024-cü il parlament seçkilərində ümumilikdə 784.820 səs toplayıb ki, bu da seçkilərdə iştirak edənlərin 37,79%-ni təşkil edir. Gürcüstan parlamentinin üzvü Levan Maçavariani bildirir: “Zahirən fərqli görünən müxalifət partiyaları əslində vahid siyasi şəbəkənin hissələridir. Onların radikal, yarıradikal və nisbətən konstruktiv qüvvələrə bölünməsi sünidir və ortaq siyasi mərkəz tərəfindən fərqli məqsədlər üçün istifadə olunur. Bu siyasi mərkəz isə indi Qərbdədir və müstəqil siyasət yürüdən Gürcüstanın olmasını istəmir. Beləliklə, baş verənlər Gürcüstanın siyasi həyatında yeni bir mərhələ açır. Amma eyni zamanda ölkənin Qərblə, xüsusən də Avropa ilə münasibətlərində tamamilə yeni bir mənzərə yaradır”.
Tahir TAĞIYEV
