Bu günlərdə Rusiya və Azərbaycan hökumətlərinin nümayəndələri birgə iqtisadi layihələri və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizini müzakirə etmək üçün bir sıra işçi görüşlər keçiriblər.
Rusiya və Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlıq üzrə hökumətlərarası komissiyanın həmsədrləri - baş nazirlərin müavinləri Aleksey Overçuk və Şahin Mustafayev arasında işçi görüş keçirilib və tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığın cari məsələlərini müzakirə ediblər.
Rusiya hökumətinin məlumatına görə, hökumətlərarası komissiyanın növbəti iclasının gündəliyinə Şimal-Cənub dəhlizinin inkişafı, yük daşımalarının genişləndirilməsi, nəqliyyat əlaqələrinin təkmilləşdirilməsi və sərhəd keçid məntəqələrinin gücləndirilməsi daxil idi.
Baş nazirin müavinləri həmçinin sənaye, enerji, kənd təsərrüfatı sahələrində birgə layihələri və qarşılıqlı ticarətin artırılması üçün atılacaq addımları müzakirə ediblər. Tərəflər ən yüksək səviyyədə əldə edilən razılaşmaların və 16 aprel 2026-cı ildə Zəngilanda keçirilən hökumətlərarası komissiyanın 24-cü iclasının qərarlarının həyata keçirilməsinə xüsusi diqqət yetiriblər. Səfər çərçivəsində Şahin Mustafayev Rusiya baş nazirinin müavini Aleksandr Novak ilə sənaye, energetika və logistika sahələrində ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın inkişaf perspektivlərini müzakirə edib. Bundan əlavə, Rusiya-Azərbaycan Biznes Şurasının sədri Aleksey Repik və Azərbaycan-Rusiya Biznes Şurasının İdarə Heyətinin sədri Emin Ağalarov Şahin Mustafayevlə danışıqlar aparıblar. Görüş iştirakçıları iki ölkə arasında investisiya əlaqələrinin və biznes əməkdaşlığının genişləndirilməsi məsələlərini müzakirə ediblər. Bu fonda Şimal-Cənub dəhlizi layihəsinə yönəlmiş Rusiya-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığının perspektivləri xüsusi maraq doğurur. Şimal-Cənub marşrutu bu yaxınlarda Azərbaycan ərazisindən keçən qərb qolunu, bəzən Şimal-Qərb adlandırılan marşrutu inkişaf etdirməyə başlayıb. O, Rusiyadan malları Azərbaycan dəmir yolları vasitəsilə Gürcüstan, Ermənistan və Türkiyəyə daşıyır. Həm Moskva, həm də Bakı onun inkişafında maraqlıdır. İqtisadçı Rövşən İbrahimov bu fonda bildirib: "Rusiya Ermənistan və Türkiyəyə alternativ təchizat marşrutu qazanır ki, bu da bugünkü şəraitdə daha etibarlıdır, çünki Qara dənizdəki Rusiya limanlarından keçən ənənəvi multimodal marşrut gəmilərə hərbi zərbələr səbəbindən təhlükəli və bəzən qeyri-mümkün hala gəlib. Buna görə də Şimal-Cənub Dəhlizinin qərb qoluna maraq artır. Gürcüstandan keçən artıq fəaliyyətdə olan tranzit marşrutuna əlavə olaraq, Azərbaycan Ermənistandan Naxçıvana və oradan Türkiyəyə uzanan azad edilmiş ərazilərdə dəmir yolunun tikintisinin 90%-ni artıq başa çatdırıb. Ermənistan öz hissəsini tamamladıqdan və Naxçıvandakı dəmir yolu təkmilləşdirildikdən sonra Rusiya mallarının Ermənistan və Türkiyə bazarlarına çatdırılması və bu ölkələrdən idxal üçün ikinci Şimal-Qərb dəhlizi açılacaq". İqtisadçı əlavə edib ki, Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasının davam etməsi Rusiyadan Azərbaycan və Ermənistan vasitəsilə Türkiyəyə yeni dəmir yolu marşrutlarının açılması üçün də perspektivlər yaradacaq. Azərbaycan infrastruktur layihələrində öz payına düşəni həyata keçirir və əsas problem Ermənistanın hələ də Azərbaycanın Zəngilan rayonu ilə Naxçıvan arasında dəmir yolu tikintisi üçün heç bir iş görməməsidir.
Ekspert Şahin Mustafayevin enerji sahəsinə nəzarət edən Aleksandr Novakla görüşlərinin ehtimal olunan gündəliyini açıqlayıb: “İlin əvvəlindən bəri Azərbaycana Rusiya neftinin idxalı kəskin şəkildə azalıb - təxminən doqquz dəfə. SOCAR Rusiya neftini alıb, çünki Sovet dövründən bəri Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodu Rusiyanın xam neftinin emalı üzrə ixtisaslaşıb ki, bu da Azərbaycanın “Azeri Light” markasından daha ağırdır. SOCAR əvvəllər də mövsümi olaraq “Qazprom”dan müəyyən həcmdə qaz alırdı, lakin indi bu idxal dayandırılıb. Buna görə də baş nazirin müavinləri Moskva və Bakı arasında karbohidrogen tədarükü sahəsində əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə edə biliblər. Elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi prosesini təkmilləşdirmək üçün danışıqlar da aparılır. Rusiya və Azərbaycan elektrik şəbəkələri hazırda sinxronlaşdırılıb, lakin daha geniş regional layihə nəzərdən keçirilir ki, bu layihəyə Rusiya elektrik enerjisinin Gürcüstandan keçdiyi, lakin Azərbaycandan keçmədiyi Ermənistan daxil olacaq. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan-Gürcüstan-Ermənistan üçbucağı çərçivəsində elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi müzakirə olunur. Rusiya və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi ilin əvvəlindən bəri 40% azalıb ki, bu da əsasən Rusiya neft idxalının azalması ilə bağlıdır və tərəflər hazırda əvvəlki səviyyələri necə bərpa etmək üzərində işləyirlər". Ekspert vurğulayıb ki, iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına kömək edəcək yeni layihə Azərbaycan vasitəsilə İranın şimal əyalətlərinə təbii qazın nəqli olacaq. İran bazarına ildə 50 milyard kubmetrə qədər qazın nəqlini təmin etmək üçün müzakirələr aparılır. Bu layihə İranda Rəşt-Astara dəmir yolu hissəsinin hələ də tikilməli olduğu Şimal-Cənub Dəmir Yolunun qərb qolunun infrastrukturunun tamamlanması sahəsində əməkdaşlığı tamamlayacaq. Dəmir yolu istifadəyə verildikdən sonra Rusiyadan Azərbaycan vasitəsilə İrana yük daşınması artacaq ki, bu da hər iki tərəf üçün maraqlıdır: “Yeni qaz layihəsi Azərbaycanın mövcud boru kəməri infrastrukturunun genişləndirilməsini tələb edəcək. Respublikanın qaz nəqli şəbəkəsini Rusiya və Azərbaycanla birləşdirən boru kəmərləri var, lakin onların tutumu ildə proqnozlaşdırılan 50 milyard kubmetr qazdan çox aşağıdır. Buna görə də, bu boru kəmərlərinin tutumunu artırmaq üçün indi danışıqlar aparmaq lazımdır ki, bu da Rusiya ilə Azərbaycan arasında gələcək iqtisadi əməkdaşlıq üçün əlavə gündəm yaradır”.
Tahir TAĞIYEV
