Arzuxan Əlizadə: “Heç şübhəsiz ki, bütün bunların ərsəyə gəlməsində Azərbaycan diplomatiyasının da rolu böyükdür”
Məlum olduğu kimi, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) Direktorlar Şurası Azərbaycan qazının Avropaya nəqli üçün inşa olunan Trans Adriatik Boru Kəməri (TAP) layihəsinə kredit ayrılmasını təsdiqləyib. Bu barədə bank məlumat yayıb. Məlumata görə, AYİB-in Direktorlar Şurası Ukraynada keçirdiyi görüşdə TAP-a birbaşa olaraq 500 mln. avroya qədər krediti təsdiq edib.
Qeyd edək ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin bir hissəsi olan TAP kəməri ilə ilkin olaraq "Şahdəniz-2" layihəsi çərçivəsində hasil olunan qazın ildə 10 mlrd. kubmetrinin Avropaya nəqli nəzərdə tutulur. Bu boru kəməri Türkiyə-Yunanıstan sərhədindəki Kipoy ərazisində TANAP (Trans-Anadolu) boru kəmərinə qoşulacaq və Yunanıstan, Albaniya və Adriatik dənizindən keçməklə İtaliyanın cənubuna qədər uzanacaq.
"Şahdəniz" konsorsiumu iki il ərzində müxtəlif seçim variantlarını nəzərdən keçirdikdən sonra 2013-cü il iyunun 28-də TAP kəmərini seçdiyini rəsmən açıqlayıb. Boru kəmərinin ümumi uzunluğu 878 km-dir. 2016-cı il mayın 17-də Yunanıstanın Saloniki şəhərində TAP-ın təməlqoyma mərasimi keçirilib. 2020-ci ildə Azərbaycan qazının Avropaya çatdırılması nəzərdə tutulur.
Qeyd edək ki, TAP Avropa Birliyinin enerji təhlükəsizliyi və enerji mənbələrinin diversifikasiyasına görə strateji məqsədlərində əsas rolu oynayır. Təbii qazın Azərbaycandan Avropa bazarlarına ixracının ən qısa və birbaşa marşrutunu TAP təşkil edir.
Onu da qeyd edək ki, bütün bunlar Avropadakı siyasi və iqtisadi təsisatların sözügedən layihəni dəstəklədiklərinin göstəricisidir. Çünki onlar sözügedən layihələrin reallaşmasında maraqlı olduqları üçün, bütün bu proseslər vaxtında həyata keçirilir. Nəzərə almaq lazımdır ki, sözügedən layihənin tərkib hissəsi olan TANAP-a da Avropanın maliyyə qurumları dəstəklərini əsirgəmədilər. Bu həm də siyasi müstəvidə Azərbaycan diplomatiyasının uğurunun göstəricisidir. Bu baxımdan bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən AMİP-in baş katibi Arzuxan Əlizadənin sözlərinə görə, Avropadakı maliyyə qurumlarının belə müsbətyönümlü mövqe sərgiləyəcəkləri gözlənilən idi: “Məsələ ondadır ki, Avropa İttifaqı enerji resursları ilə bağlı təminatın diversifikasiya olunmasında maraqlıdır. Bu səbəbdəndir ki, eyni mənbədən qaz tədarük etməkdə maraqlı deyillər. Avropa üçün də bu məsələdə başlıca hədəf Rusiyadan olan qaz asılılığını aşağı səviyyəyə endirməkdir. Bunun nəticəsidir ki, Rusiyadan yan keçən layihəyə böyük məbləğdə kreditin ayrılmasında maraqlı oldular və buna qərar verdilər. Baxmayaraq ki, İtaliyada müəyyən dairələr hər vəchlə çalışırdılar TAP reallaşmasın. Ekoloji amilləri bəhanə gətirib bunu əngəlləmək istəyirdilər. Ancaq Aİ-nin sözügedən məsələdə qərarlılığı və siyasi iradə ortaya qoyması bütün bu maneələri ortadan qaldırmış oldu. AYİB-in məlum qərarı onu göstərir ki, 2020-ci ildə nəzərdə tutulmuş vaxtda Azərbaycan qazı Avropa bazarına çıxacaq. Yəni işlər nəzərdə tutulan qrafik üzrə həyata keçiriləcək. Heç şübhəsiz ki, bütün bunların ərsəyə gəlməsində Azərbaycan diplomatiyasının da rolu böyükdür. Ona görə ki, ölkənin enerji resurslarının dünya bazarına çıxarılması həm də siyasi iradə tələb edir. Siyasi iradə və bu istiqamətdə geniş, çoxşaxəli danışıqlar formatı olmasaydı, o zaman buna nail olmaq mümkün olmazdı. Bu baxımdan hesab edirəm ki, sözügedən məsələ ilə bağlı aparılan danışıqlar öz bəhrəsini verir”.
Vidadi ORDAHALLI
