Pərviz Heydərov: “İqtisadi amnistiyanın tətbiqi ilə ölkədən kənara çıxan kapitalın…”
Bu il dekabrın 1-dək Azərbaycanda idxal-ixrac əməliyyatlarında xarici ticarət fəaliyyətinin iştirakçılarına dair risqlərin idarə olunması sistemi təşkil ediləcək. Bu, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla təsdiq edilən “İdxal-ixrac əməliyyatlarına nəzarət sisteminin təkmilləşdirilməsinə dair Tədbirlər Planı”nda əksini tapıb.
Tədbirlər Planına əsasən, bu sahədə icraçı orqanlar qismində Dövlət Gömrük Komitəsi və Vergilər Nazirliyi müəyyənləşib. Beləliklə, dekabrın 1-dək gömrük və vergi orqanları tərəfindən xarici ticarət fəaliyyətinin iştirakçılarına dair risq qiymətləndirilməsinin təşkili, risq qrupları üzrə bölgü aparılması məqsədilə mal sahibləri, daşıyıcıları və ya onları təmsil edən şəxslər haqqında qarşılıqlı məlumat mübadiləsi, aşağı risq qrupunda olan xarici ticarət fəaliyyətinin iştirakçıları üçün gömrük və vergi orqanlarının sadələşdirilmiş gömrük prosedurları müəyyən etməsi, idxal-ixrac əməliyyatları zamanı risqli xarici iqtisadi fəaliyyət iştirakçılarının yüklərinin rəsmiləşdirilməsinə gömrük və vergi orqanları əməkdaşlarının birgə baxışının və nəzarətinin təşkili, son istifadə xüsusi gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş mallara birgə nəzarət prosedurunun müəyyən edilməsi təmin olunacaq. Eyni zamanda, ölkə ərazisinə sərbəst dövriyyə üçün buraxılış gömrük proseduru altında yerləşdirilmiş malları sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin anbarlarına daşıyıcının çatdırması prosesinə nəzarət prosedurlarının müəyyən edilməsi, idxal olunan malların gömrük rəsmiləşdirilməsi zamanı gömrük dəyərinin müəyyən edilməsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, fiziki şəxslərin malları güzəştli qaydada gömrük sərhədindən keçirməsinə nəzarətin təkmilləşdirilməsi həyata keçiriləcək.
Tədbirlər Planında gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və gömrük rəsmiləşdirilməsi prosesində “Bir pəncərə” sisteminə qoşulan dövlət orqanları arasında sənəd mübadiləsinin təkmilləşdirilməsi də nəzərdə tutulub. Bununla bağlı icraçı orqanlar qismində Dövlət Gömrük Komitəsi, Vergilər, Maliyyə, İqtisadiyyat nazirlikləri və aidiyyəti qurumlar müəyyənləşdirilib.
Həmçinin, Azərbaycanda idxal-ixrac əməliyyatlarının uçotunun düzgün aparılması və sahibkarlığın inkişafının stimullaşdırılması məqsədilə iqtisadi amnistiya mexanizmi yaradılacaq. Bu da Tədbirlər Planında əksini tapıb.
Plana əsasən, bu sahədə icraçı orqanlar qismində Dövlət Gömrük Komitəsi və Vergilər Nazirliyi müəyyənləşib. Beləliklə, bu il dekabrın 1-dək Dövlət Gömrük Komitəsi və Vergilər Nazirliyi idxal-ixrac əməliyyatlarının uçotunun düzgün aparılması və sahibkarlığın inkişafının stimullaşdırılması məqsədilə iqtisadi amnistiya mexanizminin işlənməsini təmin etməlidirlər.
İqtisadiyyat Nazirliyi İqtisadi İslahatlar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Pərviz Heydərov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bu kimi sərəncamların imzalanmasında əsas məqsəd ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək, ona əlavə dəstək vermək və sahibkarların işini asanlaşdırmaqdır: “Bunun üçün gömrük proseduru asanlaşdırılmalı, o cümlədən iqtisadi amnistiyanın tətbiqi ən mühüm şərtlərdən biridir. Yerli istehsalı artırmaq istəyiriksə, bu, ölkəyə idxal məsələlərinin tənzimlənməsini tələb edir. Həmin idxal zamanı isə sahibkarlar üçün prosedurun mürəkkəb olması məlum istehsala marağı azaldır. Belə olan halda, maya dəyəri də yüksəlir. Bu səbəbdən də dövlətin üzərinə düşən əsas vəzifələrdən biri ondan ibarətdir ki, qeyri-neft sektoru üçün yararlı olan sahələr üzrə prosedur sadələşdirilsin. Sahibkar əlavə vaxt itkisinə yol verməməklə istədiyinə qısa müddətdə nail ola bilər”.
İqtisadi amnistiya mexanizminin yaradılmasına gəlincə, həmsöhbətimiz bildirdi ki, bazar iqtisadiyyatı şəraitində müəyyən məqamlarda gəlirlərin qeyri-bərabər bölgüsü istənilən halda baş verir. Bu, qaçılmaz xarakter daşıyır: “Həmin gəlirlərin qeyri-bərabər bölgüsü nəticəsində ölkədən kənara kapital axını baş verir. Məlum devalvasiyalardan sonrakı müddətdə baş vermiş hadisələrlə əlaqədar olaraq ölkədən kapital axını xeyli məhdudlaşdırıldı. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, kapital axınının ölkə iqtisadiyyatı üçün səmərəli istiqamətləri var. Həmçinin, kənara axan kapitalın ölkəyə yenidən geri qayıtmasını təmin etmək üçün bəzi şərtlət var. Bu, iqtisadi amnistiyanın tətbiqini zəruri edir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, hökumətin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirməkdir. Bu səbəbdən də iqtisadi amnistiyanın tətbiqi ilə həmin kapitalın ya yerli istehsala xidmət edən texnologiya sahəsində, ya da nağd formada ölkəyə qayıtmasını təmin etmək olduqca zəruri məsələdir.
Günel CƏLİLOVA
