Qeyri-neft sektorunun mühüm qollarından biri qismində nəqliyyat xətlərinin inkişaf etdirilməsi, Azərbaycanın mühüm tranzit qovşağına çevrilməsi istiqamətində hökumətin atdığı addımlar öz müsbət nəticələrini verməkdədir.
Ümumiyyətlə, proseslərin gedişi göstərir ki, Azərbaycan həyata keçirdiyi tranzit layihələr sayəsində qarşıdakı dövr ərzində bu sahədən böyük həcmdə gəlir əldə edəcək. Ekspertlər isə bildirir ki. nəqliyyat sektoru qarşıdakı müddət ərzində Azərbaycana valyuta gətirən əsas sahələrdən biri olacaq. Xüsusən də Bakı-Tiflis-Qars (BTQ) dəmir yolunun işə düşməsindən sonra bu fikir tərəfdarlarının sayının artması müşahidə edilir. İtaliyanın “Notizie Geopolitiche” analitik portalı da qeyd edir ki, yeni dəmir yolu regionun sabitliyi və iqtisadi inkişafına öz töhfəsini verməklə yanaşı, Azərbaycanı qlobal əhəmiyyətli nəqliyyat qovşağına çevirəcək. Bildirilir ki, bu da qeyri-neft sektorunun mühüm bir xətti üzrə Azərbaycana böyük mənfəət, valyuta qazandıracaq.
Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tikintisinin dünyanın 100 xüsusi strateji əhəmiyyətli layihəsindən biri olduğunu xatırladan “Notizie Geopolitiche” portalı onun Azərbaycanın müstəqilliyinin daha da möhkəmlənməsi və iqtisadi rolunun artmasında vacib strateji amil olduğunu qeyd edib. İtaliya-Azərbaycan Ticarət Palatasının sədri Manuela Traldi də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunu Azərbaycanın qitələrarası logistik qovşaq kimi təbii rolunu gücləndirən və xarici sərmayə, müştərək müəssisələrin yaradılması baxımından ölkənin cəlbediciliyini artıran əhəmiyyətli infrastruktur kimi qiymətləndirib. Beynəlxalq Siyasət Elmləri İnstitutunun tədqiqatçısı Karlo Frappi yeni dəmir yolunun açılışının iki səbəbdən vacib olduğunu bildirərək, ilk növbədə onun Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan arasında “əməkdaşlıq oxu”nu möhkəmləndirdiyini və digər tərəfdən Azərbaycanın regional əməkdaşlığın əsas faktoru kimi rolunun artmasını təsdiq etdiyini qeyd edib. Ekspert bu dəmir yolunun açılış mərasimini “İpək Yolu” layihəsinin reallaşması istiqamətində əsas mərhələ kimi xarakterizə edərək, onun Azərbaycan üçün böyük uğur, İtaliya üçün isə yeni imkan olduğunu vurğulayıb.
Bu arada onu da qeyd edək ki, Bakı-Tiflis-Qarsla hərəkət edən ilk yük qatarı artıq Qarsa çatıb. Oktyabrın 24-də Qazaxıstandan çıxan taxılla yüklənmiş 32 konteynerdən ibarət qatar Azərbaycandan Qarsa 40 saata çatıb. Həmin qatarın son təyinat məntəqəsi Türkiyənin Mersin şəhəri olacaq. Qatarla Qarsa qədər səyahət edən Türkiyə Dəmiryolu İdarəsinin müdiri Veysi Kurt qatarın 856 kilometr yol qət etdiyini bildirib: “Azərbaycandan Qarsa 40 saata gəldik. Heç bir əskiklik olmazsa, Qarsdan Mersinə qədər olan 1258 kilometr yolu da 40 saata qət etməyi planlaşdırırıq. Qazaxıstandan yola çıxan qatar ümumi olaraq 4700 kilometr yol qət edib. Bu layihə qitələri bir-birinə birləşdirdiyinə görə bütün ölkələr üçün faydalı olacaq. Çindən Avropaya qədər uzanan Dəmir “İpək Yolu”Avrasiyanın yeni koridoru olacaq”. Beləliklə, Bakı-Tiflis-Qars Azərbaycanın nəqliyyat qovşağına çevrilməsi istiqamətində mühüm addımlardan birinə çevrilir.
Məhz belə bir vaxtda Azərbaycan üçün daha bir mühüm hadisə baş verib. Belə ki, sınaq məqsədilə “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə Rusiyadan İrana taxta daşınıb. Azərbaycana məxsus “ADY Ekspress” şirkəti faktı təsdiqləyib. Qurum bildirir ki, Azərbaycanın tranzit potensialını artıracaq digər marşrutlarla yanaşı, “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələrdən biridir. Dəhliz Hindistan-İran–Azərbaycan–Rusiya–Skandinaviya və Şimalı Avropa marşrutu üzrə fəaliyyət göstərir: “ADY Express” şirkəti artıq bu nəqliyyat dəhlizi ilə yükdaşımalar həyata keçirir. Bu dəfə sınaq məqsədilə Rusiyadan İrana taxta məmulatları nəql edilib. Yük Rusiyanın Tixonovo stansiyasından çıxaraq dəmir yolu ilə “ADY Express”in Astara stansiyasındakı terminalına çatdırılıb və orada aşırma əməliyyatı keçirəndən sonra yük avtomobillərlə İran ərazisinə nəql edilib”. Qeyd edək ki, 907 ton həcmdə olan yük Astara terminalına 16 vaqon vasitəsilə çatdırılıb. Sınaq yükdaşımasından sonra həmin yüklərin, “Şimal-Cənub” dəhlizi ilə davamlı olaraq nəql edilməsi nəzərdə tutulub.
Onu da vurğulayaq ki, Azərbaycanla İran dəmir yollarının birləşdirilməsi layihəsi hələ tam başa çatdırılmamış artıq “ADY Express” şirkəti tərəfindən “Şimal-Cənub” dəhlizi ilə yükdaşımaların həyata keçirilməsi həmin dəhlizin perspektivindən xəbər verir. Bununla da əlverişli coğrafi mövqe, nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, həyata keçirilən irimiqyaslı layihələr sırasında bu dəhlizin yer alması Azərbaycanın tranzit və yükdaşıma potensialından daha səmərəli istifadə edilməsinə geniş imkan yaradır. Eyni zamanda o da faktdır ki, “Şimal-Cənub”u ərsəyə gətirən Azərbaycan-İran-Rusiya üçtərəfli əməkdaşlığı artıq qarşılıqlı iqtisadi-ticari əlaqələrin inkişaf etdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Elə bunun nəticəsidir ki, sözügedən dövlətlər Hindistandan, İrandan, Körfəz ölkələrindən Azərbaycan, Rusiya ərazisinə, daha sonra Şimali və Qərbi Avropaya tranzit yüklərin daşınması üçün optimal imkanlar yaradan “Şimal-Cənub”u reallaşdıra bilib. Bu vəziyyət isə iştirakçı ölkə kimi Azərbaycana böyük üstünlüklər qazandırır.
Nahid SALAYEV
