Azər Allahverənov: “Bu bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan nəinki Cənubi Qafqazda, ümumiyyətlə, bir neçə regionu əhatə edən...”
Tarixi İpək Yolu Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun açılışı ilə yenidən bərpa edilib. Bu o deməkdir ki, Çindən Avropaya sərnişinlər və yüklər ən qısa yolla fasiləsiz daşına biləcək. Çin və Avropa arasındakı dəmir yolu məsafəsini 7 min kilometr azaldan və 15 gün ərzində yüklərin ünvanına çatdırılmasını təmin edəcək bu layihədən Azərbaycan həm iqtisadi, həm də siyasi dividendlər əldə edəcək.
İlkin mərhələdə bu dəmir yolu vasitəsilə 1 milyon sərnişin və 6.5 milyon ton yükün daşınması nəzərdə tutulursa, sonradan bunu 3 milyon sərnişin və 20 milyon ton yükün daşınmasına qədər artırmaq mümkündür. Bu qədər sərnişin və yükün daşınması iqtisadiyyata 1 milyard dollardan artıq gəlir vermək iqtidarındadır. Belə bir faydanın olması, ölkələrin tranzitdən əldə edəcəyi gəlir təbii ki, layihənin iqtisadi əhəmiyyətini artırır. Sözügedən dəmir yolundan istifadə etməklə hər bir ölkə öz məhsullarını xarici bazarlara çıxara bilər. Məsələn, Azərbaycan ixracatçıları, neft-kimya sənayesi, kənd təsərrüfatı məhsulları, mebel istehsalçıları, ümumilikdə iqtisadiyyatın bir çox sahələri bu dəmir yolu vasitəsilə çox qısa və ucuz formada Avropa və Asiya bazarlarına çıxış əldə edəcəklər. Hər bir məhsulun qiymətində daşınma xərcləri nə qədər aşağı olarsa, məhsulun rəqabət qabiliyyəti bir o qədər yüksək olur.
Təsadüfi deyil ki, BTQ dəmir yolunun istifadəyə verilməsinə həsr olunmuş təntənəli tədbirdə Prezidenti İlham Əliyev bu amili xüsusi vurğuladı. Prezident bildirib ki, bu, tarixi, strateji əhəmiyyətli layihədir: “Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu Avropanı Asiya ilə birləşdirən ən qısa və etibarlı yoldur”.
Ümumilikdə, məsafə baxımından qısalığına görə BTQ-nin alternativi varmı?
Məsələyə münasibət bildirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənovun sözlərinə görə, Asiya ilə Avropanı birləşdirən bu dəmir yolunun alternativi yoxdur: “Layihə iqtisadi baxımdan səmərəli olmaqla yanaşı, geosiyasi nöqteyi-nəzərdən də çox vacibdir. Faktiki olaraq sadaladığım faktorlar bu layihənin nə dərəcədə vacib olduğunu bir daha göstərdi. Eyni zamanda, onun region üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini göstərən bir faktordur. BTQ tək yükdaşımalarda yox, eyni zamanda sərnişindaşımada da vacib rol oynayacaq. Həmçinin, digər məsələlərə müsbət təsir göstərəcək. Bütün bunların nəticəsində BTQ Avrasiya qitəsində bir neçə qütbü əlaqələndirən bir layihə olur. Ona görə də həm məsafəcə qısa olması baxımından, həm də digər parametrlərə görə BTQ-nin alternativi yoxdur. Faktiki olaraq regionda mövcud olan bir neçə dəmir yolu arteriyaları var. Bizim bədnam qonşunu Qarsla birləşdirən Gümrü dəmir yolu var. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti üzündən həmin dəmir yolu bağlıdır. Ancaq BTQ fəaliyyətə başlayandan sonra Gümrü-Qars dəmir yolu öz aktuallığını itirir. Çünki texnoloji parametrlərə görə bu yol çox geri qalır. Bunu hətta Ermənistandakı bəzi dairələr belə etiraf edirlər. Bu gün hətta düşmənlərimiz BTQ-nin nə dərəcədə uğurlu olmasını təsdiq edirlər. Həm də Azərbaycanın regionda rolunu təsdiq edən bir layihə olduğunu qəbul edirlər. İndiki mərhələdə çox önəmli olan məsələ bu layihəyə qoşulan dövlətlərin coğrafiyasını genişləndirməkdir. Artıq bizə qonşu olan bir sıra region dövlətləri ilə də müzakirələr aparılır ki, bu layihəyə qoşulsunlar. Yəni BTQ-dən necə səmərəli şəkildə istifadə etməklə bağlı iqtisadçılar hesablamalar aparırlar, müxtəlif dairələr buna müxtəlif rəy bildirirlər. Bütün hallarda, bəlli olan odur ki, BTQ-nin alternativi yoxdur. Bu bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan nəinki Cənubi Qafqazda, ümumiyyətlə, bir neçə regionu əhatə edən coğrafiyada geosiyasi nöqteyi-nəzərdən böyük çəkiyə, nüfuza malikdir”.
Vidadi ORDAHALLI
