Samir Əliyev: "Manata təzyiqin qarşısını almaq yollarından biri də dövriyyədə olan pul kütləsini məhdudlaşdırmaqdır"
Bəlli olduğu kimi, son günlər manatın məzənnəsi xarici valyutaya nisbətən dəyişir. Belə bir vəziyyətdə banklarda manatın olmaması müşahidə olunur. Banklarda manatın qıt olmasını bank işçiləri də etiraf edir. Banklar müştərilərə nağd manat verməkdə çətinlik çəkir.
Bu problemin səbəblərini öyrənmək məqsədilə iqtisadçıya müraciət etdik. İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev hesab edir ki, yaranmış vəziyyətin əsas səbəblərindən biri manata təzyiqin qarşısını almaq üçün atılan addımlardır: "Manata təzyiqin qarşısını almaq yollarından biri də dövriyyədə olan pul kütləsini məhdudlaşdırmaqdır. Hazırda Mərkəzi Bankın manatı qorumaq üçün istifadə etdiyi əsas vasitələrdən biri budur. Məsələn, yanvar ayında pul bazası 6.7 faiz azalıb. Yəni pul bazası 7.9 milyard manatdan 7.3 milyard manata qədər azalıb. Bu o deməkdir ki, 600 milyon manat dövriyyədən çıxarılıb. Pul bazası və pul kütləsi arasında müəyyən fərq var. Belə ki, hər iki termin banklarda olan nağd pulu ifadə edirsə də, pul bazası banklarda olan nağd pul və əlavə olaraq bankların Mərkəzi Bankda olan ehtiyatlarıdır. Pul kütləsi isə banklarda olan nağd pul və əlavə olaraq bankların özlərində olan pul, yəni nağdsız dövriyyədir. Amma bunların hər ikisinin kökündə nağd pul dayanır. Devalvasiya başlayandan onsuz da pul kütləsi qıtlaşmışdı, amma bu ilin yanvar ayından başlayaraq isə əlavə 6.7 faiz pulun dövriyyədən çıxarılması manat qıtlığını daha qabarıq büruzə verir".
İqtisadçının fikrincə, qarşıdakı aylarda manat qıtlığının aradan qalxması Mərkəzi Bankın addımlarından asılı olacaq:
"Mərkəzi Bank bazardan xarici valyuta alacaqsa, onun əvəzində bazara manat kütləsi daxil olacaq. Həm də hazırda ilin əvvəli olduğundan, büdcə açılımı yoxdur. Büdcədən vəsait ancaq əməkhaqqı və digər sosial ödənişlərin edilməsi üçün aparılır. Büdcədən investiya yönümlü vəsaitlər ayrılmır. Büdcə açılımı olandan sonra bazara əlavə manat daxil olacaq. Dövriyyəyə əlavə manat buraxıldıqda isə manatın dollar qarşısında ucuzlaşması qaçılmazdır. Bu mənada Mərkəzi Bank hələ ki, ehtiyatlı addım atır".
Günel CƏLİLOVA
