Ülvi Əmrahsoy: "AMB hərraclar vasitəsilə dövriyyədən manatı yığır və milli valyuta təklifini azaldır"
Bu ilin yanvarında Dövlət Neft Fondu (DNF) valyuta hərraclarında 285 milyon ABŞ dolları satıb. Məlumata görə, bu, 2016-cı ilin dekabr ayı ilə müqayisədə 15,85 faiz çoxdur. Bu barədə məlumat DNF-dən yayılıb.
Yanvar ayında DNF-in də iştirakı ilə 9 valyuta hərracı keçirilib. Hər hərracda fond ortalama 31 milyon dollar satıb.
2016-cı ildə keçirilən hərraclarda bəzən tələb 600 milyon dolları belə keçirdi. Sonuncu dəfə Azərbaycan Mərkəzi Bankında valyuta hərracı yanvarın 31-də keçirilib. Fondun da iştirakı ilə keçirilən hərracda manatın orta çəkili məzənnəsi 1.92 səviyyəsində formalaşıb.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Neft Fondu 2001-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. O vaxtdan fonda 120 milyard dollardan çox vəsait daxil olub.
Görünən odur ki, Azərbaycan Neft Fondu ehtiyatlarından çox səmərəli şəkildə istifadə edərək vəsaitləri qoruya bilir. Bu günlərdə bunu Prezident İlham Əliyev də xüsusi olaraq vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Neft Fondunun ehtiyatlarını qoruyub saxlaya bilmişik. Digər tərəfdən, makroiqtisadi sabitliyi təmin etmək üçün Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarından istifadə olunub. Bəzi ekspertlərin fikrincə, banklar hərraclara şişirdilmiş tələblərlə gəlir. Yəni yüksək sifariş verirlər ki, onun müəyyən hissəsini ala bilsinlər. Bunu onunla əsaslandırırlar ki, hərracdan 5 milyon dollar almaq istəyən bank, heç olmasa, 40 milyonluq tələblə gəlir. Hərraclara çıxarılan indiki həcm tələbi ödəyir. Bu səbəbdən, bankların çoxu dolları ya limitsiz, ya da yüksək limitlə satır.
Bütün bunların fonunda, ekspertlər yanvarda Neft Fondunun valyuta hərraclarında 285 milyon ABŞ dolları satmasına necə baxır? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Ülvi Əmrahsoyun fikrincə, valyuta ehtiyatlarını qorumaq üçün hərracda az dollar satılır: "Açıqlanan məbləğ, çox güman, bankların tələbatını ödəmir. Banklar məcbur olub xaricdə 2 milyard dollar civarındakı aktivlərini geri gətirəcək. Ancaq bankların 4 milyard dollar da xarici borcu var. Valyuta ehtiyatlarını qorumaq üçün hərracda az dollar satırlar. Bu il DNF-dən büdcəyə transfert cəmi 6.1 milyard manat nəzərdə tutulub. Bundan başqa, ilin axırınadək Mərkəzi Banka ayrılacaq 7.5 milyard manatdan nə qədərinin hərracda satılacağı da məlum deyil. Bütün bunlara rəğmən, AMB hərraclar vasitəsilə dövriyyədən manatı yığır və milli valyuta təklifini azaldır. Nəticədə dollara tələbat da azalır. Güman edilir ki, fevralda da dollara tələb yüksək olmayacaq. Martdan dollara tələbin artması gözlənir. Bu həm idxalın artması, həm də xarici səfərlərin davamlı çoxalması ilə bağlıdır".
Vidadi ORDAHALLI
