Yaxın Şərq, Orta Asiya və Qafqaz ölkələrinin mərkəzi bankları inflyasiyanı nəzarətdə saxlamaq üçün hökumətlərin tələblərindən daha yaxşı qorunmalıdır. Bunu Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) yayımladığı araşdırmada bildirib.
"Reuters" yazır ki, Yaxın Şərqdəki müharibənin regionun həssas iqtisadiyyatlarında qiymət artımını yenidən gündəmə gətirdiyi bir vaxtda bu məsələ daha da aktuallaşıb. Sənəddə ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi birbaşa təhlil olunmasa da, araşdırma məhz enerji qiymətlərinin bahalaşdığı bir dövrdə yayılıb. Araşdırma müəlliflərinə görə, mərkəzi bankları güclü təminatlarla qorunan ölkələr qəfil iqtisadi şoklar dövründə inflyasiyanı daha uğurla cilovlaya bilir. Belə ki, daha müstəqil mərkəzi banklar neft və ya ərzaq qiymətlərindəki şokların qarşısını ala bilməsələr də, onların uzunmüddətli inflyasiyaya çevrilməsinə mane ola bilərlər.
Araşdırmada qeyd edilir ki, əsasən Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələrində inflyasiya hədəfləmə rejimləri tətbiq olunur. Ermənistan, Gürcüstan, Qazaxıstan və Özbəkistan pandemiyadan sonrakı qiymət artımına qarşı pul-kredit siyasətini çevik sərtləşdirən ölkələr kimi göstərilir. Sabit məzənnə rejimindən istifadə edən ölkələr isə etibarlı nominal lövbər sayəsində inflyasiya ilə daha uğurla mübarizə aparıblar. Bu ölkələr sırasında, Azərbaycanla yanaşı, Körfəz Əməkdaşlıq Şurası dövlətləri, İraq, İordaniya, Mavritaniya və Mərakeşin adı çəkilir. Müəlliflər vurğulayır ki, pul siyasəti mexanizmlərinin zəif olduğu və ya fiskal təzyiqlərin güclü hiss olunduğu iqtisadiyyatlarda inflyasiyanı cilovlamaq çətinləşib. Buna Livan misal göstərilir – bu ölkədə iqtisadi çöküş nəzarətdən çıxmış inflyasiyaya səbəb olub. Misir və Pakistanda isə yüksək daxili borc mərkəzi bankların faiz dərəcələrini çevik şəkildə artırmaq imkanlarını məhdudlaşdırıb. Beynəlxalq Valyuta Fondu Azərbaycan Mərkəzi Bankına, xaricdən gətirilən ərzaq məhsullarının bahalaşmasından yaranan inflyasiya təzyiqinin güclənməsi davam etdiyi halda, uçot dərəcəsinin artırılması imkanını nəzərdən keçirməyi tövsiyə edir. Hazırkı uçot dərəcəsinin indiki səviyyədə qorunub saxlanması daxili tələbin gözlənilən normallaşma prosesi və proqnoz müddəti ərzində buraxılış fərqinin daralması ilə üst-üstə düşür: "2026-cı ildə ümumi inflyasiyanın proqnozlaşdırılan yüksəlişi başlıca olaraq ərzaq qiymətlərinə təsir edən xarici amillərlə əlaqədardır, bununla yanaşı 2027-ci ilin sonunadək qiymət artım templərinin hədəf dəhlizinin orta həddinə yaxınlaşacağı gözlənilir. Bununla belə, artan xarici qeyri-müəyyənliyi, neytral dərəcənin hesablanmasındakı qeyri-dəqiqlikləri, eləcə də monetar siyasətin transmissiya mexanizminin hələlik tam formalaşmadığını nəzərə alaraq, Azərbaycan Mərkəzi Bankı gözlənilməz inflyasiya sıçrayışlarına qətiyyətli cavab verməyə hazır olmalıdır. Xüsusən, Yaxın Şərq münaqişəsi fonunda qlobal xammal qiymətlərinin ciddi bahalaşması inflyasiyanın Azərbaycan Mərkəzi Bankının hədəf diapazonunu əhəmiyyətli dərəcədə aşmasına gətirib çıxara bilər".
Ramil QULİYEV
