Husilər hərəkatı 2022-ci ildə atəşkəs elan edildikdən bəri ilk dəfə Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturuna qarşı hücumlar təşkil edib. Qrup Səudiyyə Ərəbistanının qərbindəki Cizan və Yanbu şəhərlərindəki “Saudi Aramco” neft və qaz obyektlərinə raket və pilotsuz təyyarələrlə hücumlar həyata keçirdiyini bildirib. Bu, Husilərin krallığa dəniz blokadası tətbiq etməsindən beş gün sonra baş verib. Hücumlara İran təyyarəsi eniş edərkən Husi hava limanının atəşə tutulması səbəb olub.
Husilərin sözçüsü Yəhya Sari Husilərin Səudiyyə Ərəbistanının neft infrastrukturunu atəşə tutmağa başladığını təsdiqləyib: "İlk əməliyyat onlarla ballistik raket və dron istifadə edərək Cizan şəhərindəki Aramco ilə əlaqəli obyektləri hədəf aldı. İkinci əməliyyat Yanbu şəhərindəki “Aramco” ilə əlaqəli obyektləri hədəfə alaraq bir sıra ballistik və kruiz raketləri, eləcə də dronlardan istifadə etdi. Hər iki əməliyyat dəqiq və birbaşa zərbələr vurmaqla məqsədlərinə uğurla çatdı". Sari əlavə edib ki, Səudiyyə tərəfi yalnız müqavimət və qarşıdurma ilə üzləşəcək. Husilər qeyd ediblər ki, Səudiyyə Ərəbistanı Yəməni blokadada saxlamağa davam edir: "Səudiyyə Ərəbistanının düşmən rejimi Hodeyda şəhəri və limanına, eləcə də Kamaran adasına bir sıra ədalətsiz və cinayətkar hava hücumları həyata keçirib. Bu hava hücumları maddi və qeyri-maddi ziyana səbəb olub və hava hücumundan müdafiə sistemləri Yəmənin hava məkanını pozduqdan sonra bir qrup düşmən təyyarəsi ilə toqquşub". Husilərin nəzarətində olan Hudeyda əyalətinə hava hücumları dalğası həqiqətən də baş vermişdi. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyanın sözçüsü Turki əl-Maliki bildirib: "Zərbələr Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə təhdidlə əlaqəli qanuni hərbi hədəflərə yönəlmişdi. Hərbi əməliyyat mütənasiblik prinsipinə və planlaşdırılan əməliyyat məqsədlərinə nail olmaqla başa çatdırılıb". O, Hudeyda, Ras İsa və Əl-Salif də daxil olmaqla, Yəmənin bütün dəniz limanlarının naviqasiyaya açıq olduğunu və ərzaq, yanacaq və tikinti materialları daşıyan kommersiya gəmilərini qəbul etməyə hazır olduğunu bildirib. O, həmçinin Husiləri Səna beynəlxalq hava limanından kommersiya uçuşlarını bərpa etməkdən imtina etməkdə günahlandırıb. Münaqişə iyulun 20-də, Yəhya Sarianın Səudiyyə Ərəbistanının dəniz blokadasının başlandığını elan etməsindən sonra daha da qızışdı. O, krallığı 12 il ərzində Yəməndən təcrid olunmağa və onun resurslarından istifadə etməyə çalışmaqda, bunun isə adi yəmənlilərin əziyyət çəkməsinə səbəb olmaqda günahlandırdı. Sari həmçinin Ər-Riyadı hava blokadasını dərinləşdirməyə çalışmaqda günahlandırdı və 13 iyulda Səna uçuş-enmə zolağına edilən hücumu misal gətirdi. Yəmən mərkəzi hökumətinin məlumatına görə, bu, İranın “Mahan Air” təyyarəsinin enişinin qarşısını almaq üçün edilib. Təyyarədə İranın Ali Lideri Əli Xameneinin dəfn mərasimindən sonra Tehrandan qayıdan husilərdən ibarət nümayəndə heyəti olub. Onlar Hodeydaya eniş etməyə məcbur olublar.
Lakin “Reuters”in dörd mənbəyinə görə, İran bu təyyarədən İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) komandirlərini, hərbi məsləhətçilərini və raket və dronlarla əlaqəli hərbi texnikanı Yəmənə daşımaq üçün istifadə edib. Agentliyin mənbələri iddia edir ki, bu yolla Tehran Qırmızı dənizdə gəmiçiliyi təhdid etmək üçün özünün proksi qüvvələri olan husilərin imkanlarını gücləndirməyə çalışır. Məlumatlı mənbələrdən biri “Reuters”ə bildirib ki, "İİKK komandirləri ora husi əməliyyatlarını dəstəkləmək və yeni raket sistemləri üzrə təlim təşkil etmək üçün gediblər". O əlavə edib ki, “Mahan Air” təyyarəsi həmçinin Husilərin fəaliyyətlərini maliyyələşdirmək üçün qızıl da daşıyırdı. İran və Yəmənin Husi bölgələri arasında hava körpüsünün yaradılması qrupun 2022-ci ildə BMT-nin himayəsi altında Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağladığı atəşkəsin şərtlərini birbaşa pozur. Atəşkəs həmin il rəsmi olaraq uzadılmasa da, Ər-Riyad və Ənsar Allah arasında centlmen razılaşmaları vasitəsilə qeyri-rəsmi olaraq dəfələrlə uzadılıb. Krallıq hesab edir ki, Tehrandan uçuşlar Husi yaraqlılarına hərbi güclərini artırmağa və Bab əl-Məndəb boğazını tamamilə bağlamaq təhdidlərini həyata keçirməyə imkan verəcək. İran Hörmüz boğazını bağlamağa cəhd etdikdən bəri bu gəmiçilik arteriyası Səudiyyə Ərəbistanı üçün çox vacib hala gəlib.
“Reuters” agentliyinin məlumatına görə, 13 iyul hadisəsindən üç gün sonra Tehran husilərdən ABŞ İranın enerji infrastrukturuna zərbə endirəcəyi təqdirdə Qırmızı dəniz vasitəsilə Səudiyyə Ərəbistanının neft tədarükünü dayandırmağa hazır olmalarını istəyib. Çox güman ki, husilərin xarici dəstəkçisi Vaşinqtonun İran infrastrukturuna zərbələri gücləndirmək üçün variantları araşdırmağa başladığını nəzərə alsaq, onlardan sözdən əmələ keçmələrini istəyib. Monitorinq şirkəti “Kpler”in məlumatına görə, Qırmızı dənizdən keçən kommersiya gəmiləri artıq alternativ marşrutlar axtarmağa başlayıb. Məlumatlara görə, bu, Səudiyyə Ərəbistanının karbohidrogen ixracı üçün stress testi olacaq. Tədqiqatçılar belə bir nəticəyə gəliblər ki, Husilərin Səudiyyə Ərəbistanının neft emalı və ya ixrac infrastrukturuna hücumlarını genişləndirmək qərarı qlobal neft və neft məhsulları bazarları üçün "daha ciddi" nəticələrə səbəb ola bilər.
Tahir TAĞIYEV
