“Avropanın böyük ölkələrinin Avropa İttifaqını ələ keçirməyi planlaşdırdıqlarına dair təəssürat gedərək daha da möhkəmlənir. Bu da yalnız Avropanın siyasi tarazlığına və genişlənmə prosesinə deyil, həm də Avropa İttifaqının üzərində qurulduğu və bu günə qədər gəldiyi dəyərlərə fundamental təhlükə yaradacaq”. Bunu Gürcüstan Parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili sosial şəbəkədə yazıb.
Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadeful Avropa İttifaqında qərarların yekdilliklə qəbul edilməsi - bir ölkənin birgə qərarın qəbuluna mane olan qaydanın ləğvini təklif edib. Vadefulun sözlərinə görə, Aİ-nin xarici və təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı qərarlar səs çoxluğu ilə qəbul edilməlidir.
Papuaşvilinin sözlərinə görə, Almaniyanın xarici işlər nazirinin təşəbbüsünə artıq 12 ölkə qoşulub. O, hesab edir ki, əgər bu təşəbbüs reallaşarsa, Avropa İttifaqı demək olar ki, zəmanətli şəkildə bərabərhüquqlu üzvlərin birliyindən böyük dövlətlər tərəfindən idarə olunan birliyə çevriləcək.
“Üzvlük ölkənin öz dövlətçilik maraqlarını daha etibarlı şəkildə qoruması, imkanlarını genişləndirməsi və beynəlxalq qərarlara yalnız öz ölçüsü, iqtisadi çəkisi və siyasi resursları ilə əldə edə bilməyəcəyi təsiri göstərməsi üçün vasitədir.
Kiçik dövlətlər üçün bu imkanın ən başlıca zəmanəti konsensus prinsipidir. Məhz konsensus qaydası kiçik ölkənin səsinin böyük dövlətlərin maraqları və əksəriyyətin hesabı arasında itməməsini təmin edir. O, kiçik dövlətə özünə zərər vuran qərarı bloklamaq və öz milli maraqlarının nəzərə alınmasını tələb etmək hüququ verir” - deyən gürcü spiker hesab edir ki, əgər konsensus prinsipi ləğv edilərsə və qərarların qəbulu tamamilə böyük dövlətlərin və ya sabit əksəriyyətin iradəsindən asılı olarsa, kiçik ölkələr bu fundamental təsir vasitəsini itirəcəklər. Mənafeləri əksəriyyətin siyasi planları ilə üst-üstə düşmədikdə, onlar artıq öz həyati əhəmiyyətli maraqlarını qoruya bilməyəcəklər.
“Belə bir halda, bu gün daha geniş iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik məqsədlərinə nail olmaq üçün könüllü və balansa əsaslanan seçim olan Avropa İttifaqına üzv olmaqla suverenliyin bir hissəsini bölüşməkdən artıq söhbət getməyəcək. Real suverenliyin demək olar ki, tam itirilməsindən söhbət gedəcək” — Papuaşvili bildirir.
Parlament sədrinin sözlərinə əsasən, özünə zərər vuran qərarı bloklaya bilməyən və öz iradəsinin əleyhinə öhdəliklər həvalə edilə bilən dövlət, tədricən yalnız qərar qəbul etmək azadlığını deyil, həm də dövlətçiliyin özünü itirir. O, müstəqil siyasi vahiddən daha böyük siyasi sistemin kiçik regionuna və ya quberniyasına çevriləcək.
“Böyük dövlətlər üçün belə bir model əlverişli də ola bilər, çünki onların ölçüsü, iqtisadi çəkisi və siyasi təsiri qərar qəbulu prosesində onsuz da mühüm üstünlük təmin edir. Lakin kiçik ölkələr üçün bu, fəlakətli dəyişiklik olacaq. Bu səbəbdən, sual getdikcə daha da aktuallaşacaq: əgər üzvlüyün ən başlıca faydası və təsir vasitələri əvvəlcədən əlinizdən alınırsa, üzvlüyün nə mənası var?
Avropa İttifaqına üzvlük məhz ona görə əhəmiyyətlidir ki, ölkə özü üçün faydalı qərarları dəstəkləyə, öz maraqlarını irəli sürə və özü üçün zərərli qərarları dayandıra bilsin. Əgər ölkədən bu imkan alınırsa, onda Avropa İttifaqının da milli maraqların qorunması vasitəsi kimi əhəmiyyəti əlindən alınır. Müvafiq olaraq, üzvlüyün siyasi cazibəsi və fundamental motivasiyası da yoxa çıxır. Üstəlik, belə şəraitdə Avropa İttifaqından kənarda qalmaq kiçik dövlət üçün daha faydalı da ola bilər, çünki ən azından müstəqil qərar qəbul etmək azadlığını qoruyub saxlayacaq” deyən siyasətçi bildirib ki, bu müzakirənin dolayı məqsədlərindən birinin məhz genişlənməni dayandırmaq olduğunu da istisna etmək olmaz. Artıq getdikcə daha aydın olur ki, heç kim yeni üzvlərin bu gün mövcud olan Avropa İttifaqına qəbulunu müzakirə etmir.
O, bildirib ki, namizəd ölkələrə mövcud birlikdə bərabərhüquqlu üzvlük deyil, üzvlükdən doğan öhdəliklərin tam şəkildə onların üzərinə qoyulacağı, hüquqlar və təsir vasitələrinin isə məhdudlaşdırılacağı əvvəlcədən dəyişdirilmiş sistem təklif olunur: “Buna görə də əsas sual təkcə Avropa İttifaqına nə vaxt qəbul ediləcəyimiz deyil. Əsas sual budur: Bizə hansı Avropa İttifaqına üzvlük təklif olunur, hansı hüquqlarla və nə dərəcədə bərabərhüquqlu üzv statusu ilə? Çünki ölkənin dövlətçilik hüquqlarını əlindən alan və onları qorumaq mexanizmlərini verməyən üzvlük inteqrasiya deyil, suverenliyin ləğvidir!”…
Tahir TAĞIYEV
