Dünya iqtisadiyyatında, xüsusilə də ərzaq bazarında baş verən proseslərə Azərbaycan hökuməti adekvat mübarizə metodları ilə cavab verir. Süni qiymət artımının qarşısının alınması üçün ölkədə müəyyən işlər görülür. Belə ki, bazar prinsiplərinə uyğun un və çörəyin hazırkı qiymət səviyyəsindən kənar süni qiymət artımı ilə əlaqədar bütün qabaqlayıcı tədbirlər görülür.
Həmçinin, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti tərəfindən preventiv tədbirlər çərçivəsində taxıl idxalçıları, həmçinin un və çörək istehsalçıları ilə görüşlər təşkil edilərək vəziyyətdən sui-istifadə hallarının qətiyyən yolverilməzliyi barədə maarifləndirmə işi aparılır.
Bildirək ki, bu gün respublikanın 68 şəhər və rayonları üzrə Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti, Dövlət Vergi Xidməti, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi, şəhər və rayon icra hakimiyyətlərinin nümayəndələri tərəfindən unun satışı və çörəyin çəki və qiymətinə gündəlik monitorinqlər aparılır. Məhsulların qiymətlərinin formalaşmasında şəffaflığın təmin edilməsi üçün səylər artırılıb.
Qeyd etdiyimiz kimi, süni qiymət artımına qarşı tədbirlər həyata keçirilir. Maraqlıdır, həyata keçirilən tədbirlər nə qədər ümidvericidir və real vəziyyəti nəzarətə götürməkdə necə rol oynaya bilər?
“Süni qiymət artımına qarşı həyata keçirilən tədbirlər inflyasiya meyllərinin qarşısının alınması və əhalinin gəlirlərinin daha səmərəli istifadə edilməsinə yönələn addımlardır”
İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov bildirdi ki, süni qiymət artımına qarşı həyata keçirilən tədbirlər inflyasiya meyllərinin qarşısının alınması və əhalinin gəlirlərinin daha səmərəli istifadə edilməsinə yönələn addımlardır: “Bu istiqamətdə müəyyən işlər həyata keçirilir. Əvvəlki illərdən fərqli olaraq, hazırda dünya iqtisadiyyatında son 10 ilin inflyasiya vəziyyəti var. Bu da yerlərdə süni qiymət artımına imkanı olan təsərrüfat subyektləri üçün əlavə fürsət yaradıb. Təsərrüfat subyektləri vəziyyətdən istifadə edib inflyasiyanın doğurduğu qiymətdən daha yüksək qiymət tətbiq etməklə bazarlara daha dağıdıcı zərbə vururlar”.
İqtisadçının sözlərinə görə, Azərbaycan idxal məhsullarından daha çox asılıdır. İdxal rüsumlarını müəyyən qədər azalmaq olar. İnzibari metodlardan istifadə etməklə süni qiymət artımının qarşısını almaq olar.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, bir müddət əvvəl iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov da qeyd etmişdi ki, süni qiymət artımına qarşı mübarizə gücləndirilib: “Süni qiymət artımına qarşı mübarizə 2022-ci ilin prioritet vəzifələrindən biridir. Cari il ərzində əhalinin əmək haqqı və təqaüdlərin 20-40 faiz miqdarında artması insanların gəlirlərinin eyni faiz nisbətində artırılması, iqtisadi aktivliyin artmasına səbəb olacaq. İqtisadi aktivliyin artması isə təbii olaraq süni qiymət artırmağa meylli olan təsərüfat subyektləri üçün fürsət yaradacaq. Bu səbəbdən məlum məsələ daha ciddi şəkildə nəzarətdə saxlanılmalıdır. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, süni qiymət artımının qarşısının alınması istiqamətində qurumlar monitorinq aparır. Hətta cərimələr belə tətbiq olunur. Süni qiymət artımının qarşısının alınması ilə bağlı görülən işlər vaxtaşırı və sistemli şəkildə aparılmalıdır”.
Ekspert hesab edir ki, ilin sonuna yaxın qiymətlərdə oturuşmalar olacaq: “Xatırladım ki, 2015-ci ildə qiymət artımına qarşı tədbirlər planı hazırlandı. O zaman qeydə alınan devalvasiya ilə bağlı qiymətlərin süni artırılması daha çox vüsət almışdı. O dövrdə müəyyən qurumlardan ibarət bir İşçi Qrup yaradıldı. Tədbirlər planına uyğun olaraq müəyyən işlər həyata keçirildi. Etiraf etmək lazımdır ki, süni qiymət artımına qarşı aparılan mübarizə öncəki illərdən fərqli olaraq daha effektivdir. Bəzi hallarda insanlar artırılmış qiymətləri süni qiymət artımı kimi dəyərləndirir. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, qiymət artımlarının heç də hamısı süni şəkildə olmur. İqtisadi zərurətdən irəli gələrək də bəzi məhsulların satış qiyməti qalxır”.
Günel CƏLİLOVA
