Bu il Azərbaycanda pambığın məhsuldarlığı azalıb. Ölkə üzrə pambıq yığımında məhsuldarlıq 28 sentner olub. Bu isə ötən illə müqayisədə 5 sentner aşağıdır. Ehtimal edilir ki, yayda havanın isti və quraq keçməsi, o cümlədən bəzi bölgələrdə suvarma problemi pambığın məhsuldarlığına təsir edib.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycandakı təsərrüfatlarda 183 917 ton pambıq istehsal olunub. Bu göstərici ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 20,9 faiz azalıb. Hesabat dövründə ölkədə 73,7 min hektar sahədə pambıq əkilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrünün göstəricisindən 26,5 azdır. Bununla yanaşı, cari ilin 10 ayında pambıq yığımında məhsuldarlıq 25 sentner təşkil edib. Rəsmi rəqəmlərə görə, 2020-ci ildə Azərbaycanda pambıq istehsalı 2015-ci ilə nisbətən 9.6 dəfə, 2019-cu ilə nisbətən isə 14.1 faiz artaraq 336.8 min ton olub.
Onu da bildirək ki, 2017-ci ildə Azərbaycan Prezidenti “Azərbaycan Respublikasında pambıqçılığın inkişafına dair 2017–2022-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Dövlət Proqramının 6.3-cü bəndində qeyd olunur ki, Dövlət Proqramının icrası nəticəsində 2022-ci ildə xam pambıq istehsalı 500 min ton təşkil edəcək. Ancaq məhsuldarlığın aşağı düşməsi qarşıya qoyulan hədəfə çatmağı çətinləşdirir.
Məhsuldarlığın aşağı düşməsinin səbəblərindən biri keyfiyyətsiz toxumdur. Ekspertlər bildirir ki, xaricdən gətirilən toxum da ölkəyə uyğunlaşdırılmayıb. Azərbaycanda o toxumdan birbaşa istifadə etmək yanlışdır.
“Məhsuldarlığın aşağı düşməsində əsas problemlərdən biri suvarma ehtiyacının ödənilməməsi ilə bağlıdır”
Iqtisadçı ekspert Kamran Məmmədli bildirdi ki, fermerlər fərqli toxumlardan istifadə etsə də, məhsuldarlıq kəskin şəkildə aşağı düşüb. Məhsuldarlığın aşağı düşməsinin əsas problemlərdən biri suvarma ehtiyacının ödənilməməsi ilə bağlıdır: “Məlumdur ki, pambıq enliyarpaqlı, suya tələbatı yüksək olan bitkidir. Azərbaycanda su problemi öz həllini tapmayıb. Bu səbəbdən də aran bölgəsində sudan səmərəli istifadəni təşkil etmək lazımdır. Yəni elə etmək lazımdır ki, bizim su resursumuz aran bölgəsində mal-məhsul istehsal etmək üçün kifayət etsin. Əslində bizim su resursumuz tələbatımızdan 7-8 dəfə çoxdur. Sadəcə, suyun düzgün paylanması, səmərəli istifadəsi təmin edilmir. Bunu hökümət etməlidir. Bölgələrdə suyun lazımi səviyyədə paylanılmaması məhsuldarlığa təsir edib”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, pambıqçılıq sahəsində mütəxəssislərin sayı günü-gündən azalır: “Ümumiyyətlə, Azərbaycanda peşəkarlar azdır, olanlar da artıq sıradan çıxıb. Ehtiyac üçün bu işlə məşğul olanlarda pambıqla bağlı xırda detalları bilmir. Ancaq pambıq elə bir məhsuldur ki, toxum və ya çiçəyin rənginin fərqi barədə məlumatlı olmaq lazımdır. Sırf qazanc üçün bu işlə məşğul olunanda, təbii ki, məhsuldarlıq da aşağı düşür. Məlumdur ki, pambıqçılığın inkişafı dövlət tərəfindən dəstəklənir, subsidiya verilir və s. fermerlər də həvəslənirlər”.
Günel CƏLİLOVA
