Belə ki, uçot dərəcəsi 7%-dən 7,25%-ə, faiz dəhlizinin aşağı həddi 6%, faiz dəhlizinin yuxarı həddi isə 8%-dən 8,25%-ə yüksəldilib. Bu, 2021-ci ildə maliyyə requlyatorunun uçot dərəcəsinin artırılması üzrə üçüncü qərarıdır. Mərkəzi Bankdan qeyd ediblər ki, bu qərar qlobal iqtisadiyyatda güclənən inflyasiya proseslərinin, xüsusilə ərzaq və xammal qiymətlərinin, nəqliyyat və logistika xərclərinin artımının milli iqtisadiyyata ötürülməsi prosesinin güclənməsi nəzərə alınmaqla qəbul edilib.
Oktyabr ayında MB-nin sədri Elman Rüstəmov deyib ki, artan inflyasiyanı nəzərə alaraq, növbəti faiz qərarında uçot dərəcəsinin qaldırılması istisna deyil. Ölkədə yanvar-noyabrda ortaillik inflyasiya 6,2%, noyabrda illik inflyasiya isə 11,1%-ə qədər sürətlənib.
Ancaq onsuz da ölkədə inflyasiya proqnozları səngimir. Hətta ölkədəki inflyasiya səviyyəsinin rəsmi bəyan edilən rəqəmlərdən də yüksək olduğu heç kəsə sirr deyil. Belə bir şəraitdə uçot dərəcəsini artırmaq nə qədər düzgün addım oldu? Bəlkə ölkədə inflyasiyaya hazırlıq gedir?
“Mərkəzi Bankın bu addımının ölkədə inflyasiyanın önlənməsinə nə dərəcədə müsbət təsir edəcəyini demək çətindir”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov Mərkəzi Bankın bu qərarına birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Ümumiyyətlə, uçot dərəcəsinin artırılması biznes, iqtisadi aktivliyi azaldır. Ancaq bu kimi addımlar inflyasiyanın qarşısını alan alətlərdən biri hesab olunur. Qardaş Türkiyədə bir neçə dəfə uçot dərəcəsi azaldıldı. Ancaq bu, lirənin kəskin ucuzlaşmasına və ölkədə inflyasiyanın kəskin artmasına səbəb oldu. Nəzəri baxımdan Azərbaycanda belə bir addımın atılması doğrudur. Ancaq problem ondadır ki, bizdə manatın məzənnəsi mərkəzləşmiş qaydada tənzimlənir. Ona görə də Mərkəzi Bankın bu addımının nə dərəcədə ölkədə inflyasiyanın önlənməsinə müsbət təsir edəcəyini demək çətindir. Bəla orasındadır ki, Azərbaycanda bank sektoru institutsional səviyyədə inkişaf etməyib. Yəni ən müasir tətbiq sistemləri ölkəmizdə var, amma bank institutu tamamilə başqa göstərici ilə çıxış etməlidir. Banklar biznes kriditləri verməlidir, xaricdən vəsait cəlb etməlidir, layihələr hazırlamalıdır və s. Əfsuslar olsun ki, bizdə bu belə deyil. Bankların işi ancaq istehlak krediti verib pul yığmaqdır. Halbuki, banklar layihələr hazırlamalıdır. O cümlədən layihələri maliyələşdirməlidilər. Bunların heç biri bizdə yoxdur. Digər tərəfdən, maliyyə bazarına maliyyə donorlarını buraxmaq lazımdır ki, sağlam rəqabət olsun və pul kütləsi artsın. O nöqteyi-nəzərdən ki, vətəndaşlar yeri gələndə bahalı kreditlərlə ipotekaya girməsinlər. Bütün bunlar insanların vəziyyətinin yaxşılaşmasına xidmət edən addımlar olmalıdır”.
Bu baxımdan ekspert hesab edir ki, təkcə birtərəfli addımlar atmaqla ciddi nəticə əldə etmək mümkün deyil.
Vidadi ORDAHALLI
