Kənd təsərrüfatında sığortalanan bitki və heyvan növlərinin sayı artırılıb. Belə ki, Nazirlər Kabinetinin 398 nömrəli Qərarına dair izahına əsasən, Qərarda günəbaxan, soya, yonca, noxud, yaşıl noxud, alça, albalı, alma, armud, çiyələk, ərik, gavalı, gilas, heyva, xurma, nar, şaftalı, zeytun, badam, qoz, soğan, kələm, qarpız, yemiş (qovun), pomidor, sarımsaq, darı bitkilərinin, həmçinin xırdabuynuzlu və ətlik istiqmətli iribuynuzlu heyvanların aqrar sığortanın predmetinin tərkibinə əlavə edilməsi nəzərdə tutulub.
Belə ki, müvafiq dəyişikliklə kənd təsərrüfatı bitkiləri və bitkiçilik məhsulları üzrə sığortalanan bitkilərin sayının 14 növdən 41 növədək artırılmasına, kənd təsərrüfatı məqsədilə yetişdirilən heyvanlar üzrə isə yalnız südlük istiqamətli iribuynuzlu heyvanlar deyil, xırdabuynuzlu və ətlik istiqamətli iribuynuzlu heyvanların da aqrar sığorta sistemi çərçivəsində sığortalanmasına imkan yaranacaq.
Ancaq o da var ki, sözügedən məsələ ilə bağlı cəmiyyətdə birmənalı fikir yoxdur. Belə məlumatlar var ki, ölkədəki mal-qara sürülərinin böyük hissəsi məmur oliqarxlara məxsusdur. Bu səbəbdən kənd təsərrüfatında sığortalanan bitki və heyvan növlərinin sayının artırılmasından məhz oliqarxlar faydalanacaq. Bunun hansısa fermerə, kəndliyə bir faydası olmayacaq.
Maraqlıdır, bəs ekspertlərin buna münasibəti necədir?
“Sığorta şirkətlərinin məqsədi sadəcə daha çox vəsait toplamaqdan ibarətdir”
Sözügedən məsələni dəyərləndirən kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Vahid Məhərrəmovun fikrincə, bununla bağlı deyilənlər həqiqəti əks etdirir: “Bu qərardan yalnız oliqarx məmur təsərrüfatları faydalanacaq. Adi kəndliyə bunun heç bir faydası olmayacaq. Azərbaycanda fermerləri bu sayaq qərarlarla təsərrüfatlarını sığortalamağa stimullaşdırmaq cəhdi ciddi nəticə vermir. Ona görə ki, fermerlər sığorta sahəsində dəfələrlə aldadılıb, haqlı olduğu hallarda belə bunu sübuta yetirə bilməyiblər. Fermerlərin təsərüffatlarında çoxsaylı sığorta hadisəsi baş versə də, sığorta şirkətləri müxtəlif bəhanələrlə onların çoxuna sığorta ödənişləri etməkdən yayınıb. Bir sözlə, sığorta şirkətləri kəndlilərin təcrübəsiz, bilgisiz olmasından sui-istifadə edirlər. Sığorta şirkətlərinin məqsədi heç də sığorta hadisəsi baş verəndə sığortalanana kompensasiya ödəmək deyil, sadəcə daha çox vəsait toplamaqdan ibarətdir. Pambıq sahəsi yanırsa, guya bu halda sığorta ödənilir. Ancaq pambıq sahələri sussuzluqdan yansa da, bu prosesi sığortalamırlar. Yəni hansı hadisələr baş vermir və ya nadir hallarda baş verir, həmin prosesi sığortalayırlar. Tez-tez baş verən təbii fəlakətləri isə sığortalamırlar. Digər tərəfdən, yalnız sığorta hallarının çeşidi çox olduğu halda, kəndli təsərrüfatını sığortalamaqda maraqlı olacaq. Ölkədə 2,7 milyon iri buynuzlu, 8,5 milyon da xırda buynuzlu mal-qara var. İl ərzində, olsa-olsa, 50-100 heyvan zəhərlənər. 100 heyvana görə heyvandarlıqla məşğul olan fermer bütün maldarlıq təsərrüfatını sığortalayası deyil”.
O üzdən ekspert hesab edir ki, sığorta hallarının çeşidi çox olmalıdır ki, kəndli təsərrüfatını sığortalamaqda maraqlı olsun.
Vidadi ORDAHALLI
