Son illər ölkəmizdə qeyri-neft sektorunun inkişafına, xüsusilə ölkəyə daha çox valyuta gətirən kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına geniş meydan açılıb. Bu istiqamətdə yaradılan əlverişli şərait - ölkənin iqtisadi potensialından səmərəli istifadə və ixracyönümlü məhsul istehsalının təşviqi məqsədilə həyata keçirilmiş tədbirlər ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafında mühüm nəticələr əldə etməyə imkan yaradır.
Pambıqçılıq sahəsində qazanılan uğurları xüsusi qeyd etmək istərdik. Bu məhsulun əkini strateji əhəmiyyətli, əməktutumlu və iqtisadi cəhətdən səmərəli istehsal sahəsidir. Pambıq məhsulunun dünya birjalarında alıcısı çox olduğundan, satışı üçün elə bir problem olmur. Bu məhsula dünya bazarında həmişə tələbat olub və indi də var.
Qeyd edək ki, 2017-ci ildə Azərbaycan Prezidenti “Azərbaycan Respublikasında pambıqçılığın inkişafına dair 2017–2022-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Dövlət Proqramının icrası nəticəsində 2022-ci ildə xam pambıq istehsalı 500 min ton təşkil edilməlidir. Ancaq pambıq istehsalında geriləmə var. Belə ki, açıqlanan rəsmi məlumatlara əsasən, pambıq yığımı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 17,2% və ya 56,4 min ton azalıb.
Məlumat üçün bildirək ki, əkin sahələrinin 98,5%-ində yığım başa çatıb.
Pambıq yığımının azalmasının əsas səbəbi məhsuldarlığın aşağı düşməsilə bağlı olub. Belə ki, ötən il məhsuldarlıq hər hektardan 32,9 sentner olsa da, bu il 27,4 sentner olub.
Proqramın 6.3-cü bəndində qeyd olunur ki, Dövlət Proqramının icrası nəticəsində 2022-ci ildə xam pambıq istehsalı 500 min ton təşkil edilməlidir. Ancaq proqramın bitməsinə bir il qalıb, məhsuldarlıq istənilən səviyyədə deyil. Dövlət Proqramının icrasını təmin edə bilmək üçün 2022-ci ildə pambıq istehsalı təxminən 2 dəfə artırılmalıdır.
“Pambıqçılıqla məşğul olan fermerləri sitimullaşdırmaq üçün qiymət artırılmalıdır, artım bu sahənin inkişafına təkan ola bilər”
Iqtisadçı ekspert Kamran Məmmədli bildirdi ki, pambıq su sevən bitkidir və əsasən, aran rayonlarında yetişdirilir: “Deməli, aran bölgəsində sudan səmərəli istifadəni təşkil etmək lazımdır. Yəni elə etmək lazımdır ki, bizim su resursumuz aran bölgəsində mal-məhsul istehsal etmək üçün kifayət etsin. Əslində bizim su resursumuz tələbatımızdan 7-8 dəfə çoxdur. Sadəcə, suyun düzgün paylanması, səmərəli istifadəsi təmin edilmir. Bunu hökümət etməlidir. Bölgələrdə suyun lazımi səviyyədə paylanılmaması məhsuldarlığa təsir edib”.
Ekspertin sözlərinə görə, ola bilsin ki, bəzi fermerlər pambıq əkməkdə maraqlıdır. Çünki pambıqçılığın inkişafı dövlət tərəfindən dəstəklənir, subsidiya verilir və s. fermerlər də həvəslənirlər: “Yəni artıq hər bölgədə bu şəraitə uyğunlaşan bir seqment yaranıb. Ümumiyyətlə, biz yaxşı pambıq istehsal ediriksə, onu niyə ixrac edirik ki? Elə daxildə istehsalata yönəldərik də. Qonşu Türkiyədə, Türkmənistanda trikotaj təcrübəsi var. Onların təcrübəsini tətbiq edib Azərbaycanda yüksək keyfiyyətli pambıq parça istehsal etmək olar. Bu gün dünya bazarında pambıq parçaya yüksək tələbat var. Söhbət keyfiyyətli pambıq parçadan gedir. Niyə bu istiqamətdə iş görmürük?”
Iqtisadçı hesab edir ki, pambıqçılıqla məşğul olan fermerləri sitimullaşdırmaq üçün qiymət artırılmalıdır. Çünki artım bu sahənin inkişafına təkan ola bilər.
Günel CƏLİLOVA
