Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan kapital axını 4 268,2 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Qeyd edək ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 25,4 % çoxdur.
Məlumdur ki, iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək istəyən hər bir ölkənin investisiyalara ehtiyacı var. Müxtəlif ölkələr yerli və xarici investorları iqtisadiyyata sərmayə qoymağa həvəsləndirmək üçün stimullaşdırıcı proqramlar, güzəştlər, imtiyazlar həyata keçirirlər. Azərbaycan da iqtisadiyyatın, xüsusilə də onun qeyri-neft sektorunun inkişafına nail olmağa çalışır.
Ölkənin neft sektoruna investisiya cəlbi baxımından çətinliyimiz olmasa da, qeyri-neft sahəsi ilə bağlı bunu söyləmək mümkün deyil. Bu sahəyə yönələn investisiyaların böyük hissəsi dövlətin investisiyalarıdır. Xarici mənbələrdən investisiyalar bir qayda olaraq kiçik payla ifadə olunur.
Torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasından sonra investisiyalara ehtiyac daha da artıb: minlərlə yaşayış məntəqəsi, sosial-iqtisadi obyektlər bərpa olunmalıdır. Bu isə azı bir neçə on milyard dollarlıq yatırımlar tələb edir. Belə bir şəraitdə Azərbaycandan xaricə investisiya qoyuluşlarının artması kifayət qədər mənfi tendensiya hesab oluna bilər.
Onu da qeyd edək ki, xarici kapitalın ölkə iqtisadiyyatındakı həcminə görə Azərbaycan keçid iqtisadiyyatları olan ölkələr arasında altıncıdır. Birinci pillədə 446,656 milyard dollarla Rusiya, ikinci Qazaxıstan (151,396 milyard dollar), üçüncü isə Serbiyadır (51,763 milyard dollar).
Maraqlıdır, bu gün ölkədə ötən ilə nisbətən kapital axınının daha da artmasının ölkə iqtisadiyyatı üçün təhlükəsi varmı?
İqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov bildirdi ki, ölkəyə daxil olan kapital axını yüksək səviyyə təşkil edirsə, yəni tədiyyə balansında müsbət saldo hökm sürürsə, bu o deməkdir ki, ölkəyə daxil olan xarici valyuta həcmi daxildən kənara axan xarici valyuta həcmindən çoxluq təşkil edir: “Bunun müsbət əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, ölkə daxilində makroiqtisadi göstəricilər sabit vəziyyətdə qalmış olur. İqtisadi artım üçün əlverişli mühit yaranır. Ölkə iqtisadiyyatında valyuta bazarında sabitlik sarıdan dayanıqlıq əldə olunmuş olur və milli valyutanın dəyəri, məzənnəsi üçün heç bir təhlükə mövcud olmur. Son illər ərzində ölkəyə kapital axını varsa, yəqin ki, bu neftin qiyməti ilə izah oluna bilər. Çünki neftin dünya bazar qiyməti il başladıqdan indiyədək Azərbaycan üçün əlverişli vəziyyətdə olub. Büdcədə neftin bazar qiymətlərini 40 dollar götürsək də, realda dünya bazarlarında bu qiymət ən aşağısı 60 dollardan yuxarı olub. Bu o deməkdir ki, neftin dünya bazar qiymətlərinin əlverişliyindən bu il ərzində ölkəyə daha çox kapital daxilinə nail olunub”.
Ekspert hesab edir ki, ölkədən kənara bu il ərzində kapital axını artıbsa, bu ancaq müvafiq investisiya xərcləri ilə bağlı ola bilər: “Nəzərə almaz lazımdır ki, Azərbaycan həm də bu gün xaricə investisiya qoyan ölkələr sırasındadır. Xüsusilə də Gürcüstana, Türkiyəyə investisiya qoyuruq. Bu əsasən SOCAR tərəfindən həyata keçirilən layihələrlə bağlıdır. Bundan başqa kapital axınında ayrı-ayrı vətəndaşlar tərəfindən xarici ölkələrdən, xüsusilə də daşınmaz əmlakların satın alınması da yer alır”.
Günel CƏLİLOVA
