Azərbaycanın 2022-ci il dövlət büdcəsinin gəlirləri 26 816 000,0 min manat, xərcləri 29 879 000,0 min manat olacağı proqnozlaşdırılır. Dollar ekvivalenti ilə bu, hardasa iki dəfəyə yaxın azdır. Çünki məlum səbəblərdən manat iki dəfə devalvasiyaya uğrayıb.
Məsələnin təəccüb doğuran tərəfi odur ki, bəzi millət vəkilləri bir sıra məsələlərin mahiyətinə varmadan və ya varmaq istəmədikləri üçün reallıqla uzlaşmayan, cəmiyyətdə ikrahla qarşılanan açıqlamalarla çıxış edirlər. Yeri gəldi-gəlmədi pafosla bəyan edirlər ki, 2022-ci ilin büdcəsi müstəqillik tarixində ən böyük büdcə olacaq. Halbuki, ən azından dəyər nöqteyi-nəzərdən deyilənlər reallığı əks etdirmir. Məsələ ondadır ki, gələn ilin büdcəsi dollar ekvivalenti ilə 17.6 milyard dollar olacaq. Hansı ki, 2014-cü ildə dövlət büdcəsi 24 milyard dollar olub. Devalvasiyadan əvvəl həmin millət vəkilləri Azərbaycan büdcəsinin böyüklüyünü məhz dollarla ifadə edirdilər. Özü də 7 il əvvəl qiymətlər bu dərəcədə yüksək deyildi. Məsələn, 7 il əvvəl 20 min manata Yaponiya istehsalı olan minik avtomobilinin qiyməti bu gün 40-50 min manat arasında dəyişir.
O baxımdan bu cür pafoslu fikirlər nəyə lazımdır?
“Ona görə də yersiz pafoslu fikirlər səsləndirməyin yeri yoxdu”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı alim, professor Əli Əlirzayevin fikrincə, bəziləri ucuz pafoslu fikirlər səsləndirib kəmiyyət dalınca qaçır: “Büdcə kəmiyyət baxımından artıb, kefiyyət baxımından yox. Dollarla götürəndə əvvəlkindən aşağıdır. Yəni dəyər baxımından gələn ilki dövlət büdcəsi əvvəlkindən aşağıdır. Bunlar nəzərə almır ki, əhalinin sayı və tələbat da 7 il əvvələ baxanda artıb. Pafosla bəyan edirlər ki, büdcənin 47 faizi sosial xərclərdir. İnvestisiya xərcləri barədə danışmırlar. İki ildən sonra iqtisadi azalma gözlənilir. O zaman bundan da pis vəziyyət yarana bilər. O üzdən, pafosla danışıb rəqəmlərlə öyünmək doğru deyil. Başqa bir tərəfdən dövlət büdcəsinin gəlirləri nəyin hesabınadır? Neftin və Neft Fondundan olan transfertlərin hesabına. Ona görə də yersiz pafoslu fikirlər səsləndirməyin yeri yoxdu. Bu cür fikirlər cəmiyyətdə ikrah doğurur. Belə baxanda 10 milyon əhalisi olan ölkə üçün 29 milyard manat nə puldur ki? Bu, elə də böyük büdcə deyil. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan müharibədən çıxıb, pandemiya və s. İndi nə edək olanımız budur. O vaxt büdcə düzgün tərtib olunsaydı, indiki problemlər yaranmazdı. Əslində biz indiyə kimi güclü qeyri-neft sektoru yaratmalı idik. Sabah neftin qiyməti kəskin aşağı düşdsə, ölkədə vəziyyət daha çətin olacaq”.
Bir sözlə professor hesab edir ki, ölkədə real iqtisadiyyat inkişaf etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
