Türkiyə bir sıra ölkələrlə valyuta mübadiləsi təminatına dair danışıqlar aparır və bu sırada Azərbaycanla razılığa gəlmələri daha yaxın görünür.
Məlumata görə, Türkiyə Mərkəzi Bankının prezidenti Səhəb Kavcıoğlu bank rəhbərlərilə görüşü zamanı dörd ölkə ilə danışıqlar apardıqlarını, bunlardan ikisilə “çox yaxşı nöqtədə” olduqlarını bildirib. Bu ay Prezident Rəcəb Tayib Ərdoğan Çinlə valyuta mübadiləsi həcmini 2,4 milyard ABŞ dollardan 6 milyard ABŞ dollarınadək artırmaq barədə razılığa gəldiklərini açıqlamışdı.
Adını açıqlamamaq şərtilə danışan mənbələr bir sıra ölkələrlə danışıqlar apardıqlarını bildiriblər. O cümlədən, ən mötəbər mənbənin dediyinə görə, hazırda əsas danışıqlar Azərbaycan və Malayziya ilə aparılır. Başqa mənbə isə danışıqlar aparılan ölkələr arasında Azərbaycanın “saziş imzalamağa ən yaxın” olduğunu qeyd edib: “Həm Türkiyə, həm də Azərbaycan bu sazış üçün müsbət yanaşma göstərir”.
Ötən il Türkiyənin valyuta ehtiyatlarının 75 faiz azalması tədiyyə balansında böhran yaranacağına dair şübhələrə səbəb olsa da, hökumət bunu təkzib edib. Belə ki, 2019-2020-ci illərdə lirənin məzənnəsini saxlamaq üçün dövlət bankları 128 milyard dollar vəsait ayırmalı olub.
Maraqlıdır, valyuta mübadiləsi sazişi nə deməkdir? Burada söhbət nədən gedir?
“Məhz ona uyğun olaraq, türk lirəsi manatla mübadilə oluna bilər”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Valyuta mübadiləsi məsələsi praktiki olaraq bütün dönəmlərdə olub. Ancaq ortada bir məsələ var. O da ondan ibarətdir ki, bütün valyutaların ölçü vahidi dünyanın rəsmi şəkildə tanıdığı və əsas valyuta hesab etdiyi pul ABŞ dollarıdır. Ona görə də ölkələr arasında nə qədər valyuta mübadiləsi olursa-olsun, o valyutaların hər birinin kursu, məzənnəsi, yəni dəyəri dollara nisbətən müəyyən olunur. Çünki dollar dünyada elə bir tərəzidir ki, milli valyutaların dəyəri ancaq o tərəzidə ölçüləcək. Məhz ona uyğun olaraq, türk lirəsi manatla mübadilə oluna bilər. O üzdən, burada elə bir mürəkkəb məsələ görmürəm. Sadəcə, bu məsələdə baxır tərəflər hansı şərtlər daxilində razılığa gəlirlər. Razılaşma vacib faktordur. Çünki dünya maliyyə bazarında qiymətlər tez-tez dəyişir. Dollar bahalaşa da bilər, ucuzlaşa da. Ona görə də burada çoxsaylı faktor var. ABŞ iqtisadiyyatının durumu bir faktordur, dünya bazarlarında neftin qiyməti başqa bir faktor. Dünyada baş verən siyasi hadisələr də buna təsir edir”.
Professor hesab edir ki, sözügedən məsələdə bir sıra amillər nəzərə alınmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
