"Hazırda İranın Rəşt şəhərindən Astara şəhərinə dəmir yolu xətti çəkilir. Burada isə Azərbaycan və İranın dəmir yolu xətləri birləşir. Tikinti işləri başa çatdıqdan sonra Azərbaycan və İran “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizində ən mühüm tranzit ölkələrdən olacaq". Belə bir açıqlama ilə İranın Azərbaycandakı səfiri Seyid Abbas Musəvi çıxış edib.
O, hazırda Azərbaycan və İran arasında sıx işbirliyinin olduğunu da xüsusi olaraq qeyd edib: "Fars körfəzindən Astaraya qədər dəmir yolu xətti yoxdur, amma nəzərdə tutmuşuq ki, ora qədər gələcəyik. Nəticədə körfəzdən dəmir yolu ilə İran və Azərbaycan vasitəsilə Rusiyaya və digər ölkələrə yük daşınacaq. Bunun hesabına Azərbaycanla İran arasında dəmir yolu ilə daşınan yüklərin illik həcmini 2 milyon tona çatdırmaqla bağlı qarşımıza məqsəd qoymuşuq”. İran səfiri Rəşt-Astara dəmir yolunun inşası üçün Azərbaycanın ölkəsinə 500 milyon ABŞ dolları kredit ayırmaq barədə qərarından da danışıb və bu məsələyə aid müzakirələr getdiyini bildirib: "Kredit məsələsi Prezident İlham Əliyevlə son görüşümüzdə müzakirə edilib. Hazırda bu istiqamətdə bir sıra texniki problemlər var və onların aradan qaldırılmasına çalışırıq". Xatırladaq ki, Azərbaycan və İran həm də iki ölkənin sərhədində yerləşən Astaraçayın üzərində yeni körpünün tikintisini planlaşdırır. Seyid Abbas Musəvi bu xüsusda bildirib: “Azərbaycan və İran iki ölkənin sərhədində yerləşən Astaraçayın üzərində yeni körpünün tikilməsi ilə bağlı protokol imzalayıb. Yeni körpünün tikilməsi ilə bağlı razılaşmanın icrası davam etdirilir”. Onun sözlərinə görə, Astaraçay üzərində körpü müştərək şəkildə tikiləcək və dəyəri 4,7 milyon avro olacaq: “İranın yol və şəhərsalma naziri Məhəmməd İslaminin Azərbaycana səfəri çərçivəsində protokol imzalanıb. Tərəflər arasındakı razılığa əsasən, körpü bir il ərzində tikilməlidir. Bu körpü “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizində İranla Azərbaycanın yol inrafstrukturunu birləşdirən ən mühüm nöqtədir. Hazırda Astaraçay üzərində dəmir körpü var. Həmin körpü İkinci Dünya müharibəsi dövründə tikilib. Bu körpü iki ölkə arasında yük mübadiləsi və tranziti üçün yetərli deyil. İranla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi getdikcə artır. “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizində Azərbaycanla İran böyük rol oynayır. Bu baxımdan yeni bir körpünün tikilməsinə ehtiyac var”. Səfir bildirib ki, əsas məqsəd iki ölkə arasında nəqliyyat infrastrukturunun bir neçə növündən, o cümlədən dəmir, avtomobil yolu və dəniz nəqliyyatından daha yüksək səviyyədə istifadə edilməsidir. Abbas Musəvi onu da bildirib ki, İranda administrasiyanın dəyişməsi Azərbaycanla əlaqələrə heç bir mənfi təsir göstərə bilməz: “İlk növbədə ona görə ki, qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin inkişafı hər iki dövlətin milli maraqlarına uyğundur”. Səfirin sözlərindən belə bəlli olur ki, müştərək tarixə, dinə və mədəniyyətə malik olan iki xalq arasındakı yüksək səviyyəli münasibətlər səmimi dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə dayanır. Bu fonda İran Astarasında Azərbaycan tərəfindən yük terminalının tikintisi, Neftçalada birgə avtomobil zavodunun fəaliyyəti, Bakı ətrafında İranın əczaçılıq zavodunun tikintisi, Ərdəbil vilayətində birgə sənaye şəhərciyinin salınması kimi işlər qarşılıqlı iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirməklə yanaşı, tərəflər üçün faydalı iqtisadi layihələrdir.
Beləliklə, İran və Azərbaycan arasında münasibətlər daha da dərinləşir. Bu da “Şimal-Cənub” dəhlizi ilə bağlı işlərin daha sürətli həyata keçməsinə imkan verir. Bu fonda onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın İranla sərhəddə yerləşən rayonlarının erməni işğalından azad edilməsi əməkdaşlıq üçün daha səmərəli və daha faydalı imkanlar yaradıb. Bu halda xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də odur ki, bir neçə gün əvvəl Finlandiyanın Helsinki şəhərindən Hindistanın Nava Şeva limanına ilk konteyner blok qatarı yola düşüb. “Şimal-Cənub” dəhlizi ilə ilk konteyner blok qatarı “RJD Logistika” AC, “ADY Konteyner” və “Tarkib Trans Co.”nun birgə operatorluğu ilə Rusiya, Azərbaycan və İran ərazisindən keçməklə Hindistana çatdırılacaq. “Şimal-Cənub” dəhlizinin iştirakçı ölkələrinin müvafiq dəmir yolları operatorlarının sıx əməkdaşlığı nəticəsində həyata keçirilən bu layihə pilot xarakteri daşıyır. Hazırkı pilot blok qatarının nəticələrindən asılı olaraq dəhliz üzrə blok qatarların hərəkəti mütəmadi olacaq. Finlandiya və ümumilikdə Avropa İttifaqı ölkələri Hindistanın vacib ticarət tərəfdaşlarıdır. Finlandiyadan Hindistana əsasən kağız məhsulları, texnika və avadanlıq, Hindistandan isə bu ölkəyə əczaçılıq, kimya sənayesi və tekstil məhsulları daşınır. Bu məhsulların, demək olar ki, hamısı konteynerlə daşına bilər və dəhlizlə hərəkət edəcək konteyner blok qatarı üzrə potensial yük bazası təşkil edir. Konteynerlər yükləmə üçün Finlandiyaya göndərilmiş Azərbaycanın “ADY Konteyner” şirkətinə məxsus dəmir yolu platformaları ilə daşınır. Uzun məsafəli transkontinental blok qatarların təşkili “ADY Konteyner” MMC-nin əsas hədəflərindən biri olduğuna görə, bu layihənin gerçəkləşməsi üçün platforma təminatını qurum öz üzərinə götürüb. Konteynerlər multimodal üsulla – dəmir yolu, avtomobil və gəmi vasitəsilə daşınaraq Nava Şeva limanına çatdırılacaq. Dəniz yolu ilə daşımadan fərqli olaraq, bu dəhliz üzrə konteyner blok qatarı tranzit müddətini xeyli qısaldacaq. Qeyd olunan dəhliz üzrə blok qatar ümumilikdə 7200 kilometr məsafə qət edərək təyinat yerinə çatdırılacaq.
Hindistanla Rusiya və Şimali Avropa ölkələri arasında nəqliyyat bağlantısı yaradan “Şimal-Cənub” dəhlizi ölkəmizin tranzit imkanlarından istifadə baxımından vacib əhəmiyyətə malikdir. Qərb, Orta Asiya və Şərq marşrutlarından ibarət olan bu dəhlizin Qərb marşrutu Azərbaycan ərazisindən keçir. Bir müddət əvvəl Süveyş kanalında yaranmış vəziyyətin qlobal təchizat zənciri üçün təhdidləri nəzərə alınarsa, bu dəhlizin transkontinental yükdaşımalar üçün rolu tədricən arta bilər.
Ramil QULİYEV
