Məlum olduğu kimi, Füzuli, Laçın və Zəngilanda aeroport tikintisi üçün idxal edilən mallar gömrük idxal rüsumuna cəlb olunmayacaq. Baş nazir Əli Əsədov bu barədə “Azərbaycan Respublikasında ixrac-idxal əməliyyatları üzrə gömrük rüsumlarının dərəcələri haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 22 aprel tarixli, 91 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə qərar imzalayıb.
Dəyişikliyə əsasən “Füzuli, Laçın və Zəngilan rayonlarında beynəlxalq hava limanlarının tikintisi üçün idxal edilən malların xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası (XİFMN) üzrə Siyahısı” təsdiq edilir. Müəyyən edilən mal nomenklaturasına müvafiq idxal olunan malların Füzuli, Laçın və Zəngilan beynəlxalq hava limanlarının tikintisi üçün istifadəsinin təsdiq edilməsi Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir.
Bu qərar dərc edildiyi gündən 30 (otuz) gün sonra qüvvəyə minir və 2024-cü il 1 yanvar tarixinədək qüvvədədir.
O da məlumdur ki, bu cür xüsusi güzəştlərə heç də hər zaman birmənalı münasibət olmur. O baxımdan sözügedən güzəştlərin dövlət büdcəsinə nə faydası olacaq? İş adamı ucuz mal gətirəcək, bunun dövlətə nə xeyri olacaq? Sözügedən güzəştlərdən sui-istifadə edərək nə kimi maxinasiyalar mümkündür?
“Sahibkarların bundan sui-istifadə etmələri də istisna deyil”
Məsələyə münasibət bildirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov belə güzəştlərin tətbiqinə birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Təcrübə göstərir ki, güzəşt olan yerdə hər zaman sui-istifadə halları olur. Azərbaycanda bu cür güzəştlər praktiki baxımdan o qədər də səmərəli olmur. İllərin təcrübəsi göstərir ki, bu işlə məşğul olan sahibkarlar, digər tərəflər bu güzəştdən heç də hər zaman təyinatına görə istifadə etmirlər. Məsələn, güzəşt çərçivəsində hansısa istiqamət üzrə mal-məhsul gətirilir. Ancaq görürsən ki, nəzərdə tutulandan daha çox məhsul gətirilib. Nəticədə rəqabət mühiti pozulur. Düzdür, azad olunan ərazilərdə hava limanlarının tikilməsi olduqca mühüm əhəmiyyət kəsb edən məsələdir. Strateji baxımdan olduqca vacib və önəmlidir. Bəziləri deyirlər ki, Qarabağda bir belə hava limanına ehtiyac yoxdur. Əslində, bu cür yanaşma doğru deyil. Çünki sözügedən hava limanları təkcə Azərbaycanın marağında deyil. Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın yaxın müttəfiqlərinin, dost ölkələrin marağındadır. Hava limanları sayəsində ora xarici turistlərin birbaşa gəlməsinə şərait yaranacaq. Ancaq hava limanları tikilir deyə sahibkarların bundan sui-istifadə etmələri də istisna deyil. Nəticədə dövlət büdcəsinə rüsumlardan gələn daxilolmalar müəyyən qədər azala bilər. Ona görə də belə neqativ halları önləmək üçün nəzarət tədbirləri gücləndirilməlidir. Nəzarət düzgün qurularsa, o zaman güzəştli şərtlər altında maxinasiyaların həyata keçirilməsi önlənəcək. Güzəşt adı altında gətirilən məhsullar başqa təyinatlar üzrə istifadə edilməyəcək. Ona görə də sözügedən məsələlərə xüsusi diqqət edilməlidir”.
Professor onu da qeyd etdi ki, bu kimi layihələrin həyata keçirilməsi zamanı şəffaflıq önəmli məsələdir.
Vidadi ORDAHALLI
