Azərbaycana xaricdən ərzaq idxalı dayanmadan artır. Təkcə bu ilin 5 ayında bu sahədə 16 faizlik artım qeydə alınıb. Belə ki, bu ilin ilk 5 ayı ərzində xarici ölkələrdən Azərbaycana 755 milyon 15,4 min dollar dəyərində yeyinti məhsulları gətirilib. Bu da 2020-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 16,1 faiz çoxdur.
Bu ilin yanvar-may aylarında dəyər ifadəsində ən çox meyvə-tərəvəz, miqdar ifadəsində isə ən çox buğda idxal olunub. Belə ki, bu ilin ilk 5 ayında Azərbaycana xarici ölkələrdən 110,3 milyon dollar dəyərində 205,3 min ton meyvə-tərəvəz, 99,8 milyon dollar dəyərində 392,2 min ton buğda gətirilib. Bununla belə, bu ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanın pərakəndə ticarət şəbəkəsində istehlakçılar tərəfindən təkcə ərzaq məhsullarına 7 537,6 mln. manat xərclənib. Bu göstərici 2020-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,4 faiz artıb. Təkcə may ayında əhali ərzaq məhsullarına 1,647 mlrd. manat xərcləyib ki, bu da aprel ayı ilə müqayisədə 30,5 faiz çoxdur.
O da məlumdur ki, son illər kənd təsərrüfatının inkişafı ilə bağlı büdcədən böyük həcmdə vəsaitlər ayrılır. Xaricdən cins heyvanlar, məhsuldar toxumlar gətirilir və s. Ancaq bu və digər tədbirlərə baxmayaraq, xaricdən ərzaq idxalı azalmır, əksinə, artır. Maraqlıdır, bu sahədə nə baş verir?
“Oliqarxların bu sahədə inhisarçılıq fəaliyyəti peşəkarların kənarda qalmasına səbəb olub”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov xaricdən ərzaq idxalının artmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Ərzaq idxalının artmaqda davam etməsinin ciddi səbəbləri var. Kənd təsərrüfatı sektorunda hazırkı yanaşma ilə biz istədiyimiz nəticəni əldə edə bilməyəcəyik. Reallıq ondan ibarətdir ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi bu sahədə effektiv şəkildə istehsalı təşkil edə bilmir. Bu cür yanaşma ilə biz istədiyimiz nəticəni əldə edə bilməyəcəyik. Bəli, dövlət bu məsələni nəzarətdə saxlayır, vəsait ayırır, KTN-in bununla bağlı bir sıra institutları var. Ancaq nəticə çox aşağıdır. Ərzaq idxalı artmaqda davam edir. İdxalın artması isə ölkədən kapital axınının sürətlənməsi deməkdir. Bütün bunlar isə tədiyyə balansına təzyiqdir. Bunun qarşısını almaq üçün müvafiq qurumlar gərəkən addımları atmırlar. Sovetlər dönəmində ərzaq istehsalı daha effektiv təşkil olunurdu. Baxmayaraq ki, həmin quruluşun özü iqtisadi baxımdan səmərəsiz idi. Ancaq bəzi sahələrdə, o cümlədən, kənd təsərrüfatı sektorunda məhsuldarlığı əldə edə bilirdilər. Xüsusən də heyvandarlıqda. Ancaq bu gün biz bunu görmürük. Kənd təsərrüfatı sektorunda məmur təzyiqi çoxdur. Burada əsl kəndli və fermerin proseslərdə iştirakı yoxdur. Ona görə də bizdə kənd təsərrüfatı yerində sayır. Sözügedən sahədə effektiv göstəriciləri əldə edə bilmirik. Oliqarxların bu sahədə inhisarçılıq fəaliyyəti peşəkarların kənarda qalmasına səbəb olub. Bu da ölkə daxilində ərzaq istehsalına mənfi təsir edir. Bax, budur problem”.
İqtisadçı-ekspert hesab edir ki, sadalanan problemlər qaldıqca xaricdən ərzaq məhsullarının idxalı azalmayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
