Xocalı qətliamının qurbanlarının xatirəsini anmaq və bu faciəyə münasibətdə ədalətin bərqərar edilməsini tələb etmək məqsədilə fevralın 25-də ABŞ Konqresində xüsusi tədbir təşkil edilib. Bu barədə Trend-ə Azərbaycanın ABŞ-dakə səfirliyindən məlumat verilib.
Bu qanlı qətliamın 24-cü ildönümündə baş tutmuş və Xocalıya Ədalət kampaniyasına dəstək verən tədbirdə ABŞ Konqresmenləri və Konqresin əməkdaşları, ABŞ-ın ATƏT-in Minsk Qrupundakı həmsədri Ceyms Vorlik, diplomatik korpusun üzvləri, o cümlədən Türkiyənin ABŞ-dakı səfiri Sərdar Kılıç, ABŞ-dakı Azərbaycan və türk icmaları, eləcə də yerli ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak ediblər.
Mərasimi Çikaqo Amerika-Azərbaycan Cəmiyyətinin (Azerbaijani Center of Midwest America) prezidenti Mehriban Məmmədova açaraq, Xocalı qətliamının Azərbaycan xalqının qanlı yaddaşında buraxdığı izlərdən bəhs etmiş və xalqımızın bu qətliamın qurbanlarına ədalət tələb etdiyini bildirib.
Növbəti olaraq çıxış etmiş Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Elin Süleymanov qonaqlara Xocalı qətliamının doğurduğu faciəvi nəticələri barədə danışmış və eyni zamanda bildirib ki, bu ağır qətliamın yad edilməsi əslində regionda sülhün tezliklə bərpa edilməsinin nə qədər vacib olduğunu bir daha xatırladır. Səfir üzləşdiyi bütün acılara və haqsızlıqlara baxmayaraq, Azərbaycanın gələcəyə baxdığını vurğulamış və Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə həllinin uzaq olmadığına ümid etdiyini söyləyib.
Tədbirdə çıxış etmiş ABŞ Konqresində Azərbaycan üzrə işçi qrupun həmsədri Steve Cohen, Nümayəndələr Palatasının Avropa və Avrisiya üzrə alt-komitəsinin sədri Dana Rohrabacher, konqresmenlər Henry Cuellar və Donald Payne öz nitqlərində ilk növbədə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan tərəfindən işğalının davam etdiyini qeyd etmiş və ABŞ tərəfindən bu münaqişənin nizamlanması üçün daha fəal səylərin göstərilməsinin vacibliyini bəyan ediblər.
Konqres üzvləri hər bir insan həyatının dəyərli olduğunu göstərərək, Xocalı qurbanları arasında böyük sayda qadın və uşaqların olmasının ayrıca üzüntüyə səbəb olduğunu ifadə ediblər. Onlar bu faciənin yad edilməsini mühüm saymış və bununla yanaşı münaqişə tərəflərini sülhə səsləyiblər. Konqres üzvləri bundan əlavə ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin strateji əhəmiyyətini qeyd edib və ölkələrimiz arasında tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsindən yana danışıblar.
Nəhayət mərasim iştirakçılarına Heydər Əliyev Fondu tərəfindən hazırlanmış və Azərbaycan-Ermənistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, xüsusilə Xocalı faciəsindən bəhs edən film nümayiş etdirilib.
Kaliforniyada Xocalı qətliamına dair video-süjet
Kaliforniyanın Silikon Vadisində Xocalı qətliamına dair video-süjet nümayiş olunur. ABŞ-ın Kaliforniya ştatında fəaliyyət göstərən Amerika Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin (AAMC) təşəbbüsü ilə yerli ictimai televiziya kanalında Xocalı qətliamına dair video-süjetin uzunmüddətli nümayişinə başlanılıb.
AAMC-dən Trend-ə verilən məlumata görə, nümayişdə Xocalı qətliamı zamanı ermənilərə əsir düşən azərbaycanlı qadın Dürdanə Ağayeva ilə lentə alınmış video-müsahibə tamaşaçılara təqdim olunmaqdadır. Qeyd edək ki, bu video-müsahibə Azərbaycanın Los Ancelesdəki Baş Konsulluğunun sifarişi əsasında 2015-ci ildə Los Ancelesdə hazırlanıb.
AAMC-nin nümayəndəsi və Azərbaycan icmasının fəallarından Zərifə Musayeva TREND-ə bildirib ki, video-müsahibə 22 fevral tarixindən göstərilməkdədir. O, qeyd edib ki, sözügedən müsahibəni "MidPen” Media Mərkəzinə məxsus ictimai televiziya kanalı nümayiş etdirməkdədir. Z.Musayeva nümayişin 5 mart tarixinə qədər davam edəcəyini bildirib.
Qeyd edək ki, regional əsasda fəaliyət göstərən "MidPen” kanalı Kaliforniyanın şimalında yerləşən Aterton, Şərqi Palo Alto, Menlo Park və Palo Alto şəhərlərinə yayım həyata keçirməkdə və 150 minə yaxın fəal tamaşaçı kütləsinə xidmət etməkdədir. Sözügedən şəhərlər Silikon Vadisi adı ilə tanınan və nüfuzlu global texnologiya müəssisələrinin fəaliyyət göstərdiyi ərazi vahidinə daxildir.
Yunanıstanda
Yunanıstanda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib. Bu barədə Trend-ə Gənclər və İdman Nazirliyindən məlumat verilib.
1992-ci il 26 fevral tarixində törədilmiş Xocalı soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsini yad etmək məqsədi ilə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən "Xocalıya ədalət!” təbliğat-təşviqat kampaniyası çərçivəsində Azərbaycanın Yunanıstandakı səfirliyi və Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti (TEAS) tərəfindən anım gecəsi təşkil edilib.
Anım gecəsində Yunanıstanın Afinadakı "Ideal Cinema” kinoteatrında ABŞ və Litva kinomatoqrafçılarının birgə istehsalı olan beynəlxalq mükafatlar laureatı "Endless Corridor” ("Sonsuz Dəhliz”) adlı sənədli filmin nümayişi və "Khojaly Witness of a war crime – Armenia in the Dock” ("Müharibə cinayətinin Xocalı şahidi. Ermənistan müttəhim kürsüsündə”) kitabının təqdimatı keçirilib.
Filmin baxışından sonra, Gənclər və İdman Nazirliyinin xətti ilə Yunanıstanın Afina şəhərinə ezam edilmiş gənc musiqiçilər – tarzən Kamal Nuriyev, xanəndə Mirələm Mirələmov və kamança ifaçısı Oqtay Şirinovdan ibarət muğam üçlüyü Bayatı-Şiraz, Qarabağ –Şikəstəsi muğamlarından ibarət kompozisiya ifa etmiş, Laçın haqqında mahnı səsləndirilib.
Yunanıstana səfər çərçivəsində gənc musiqiçilər Afina Konservatoriyasında əcnəbi musiqiçilər üçün "Milli musiqi alətlərimiz” mövzusunda ustad dərsləri keçib, milli musiqimiz,muğamlarımız haqqında geniş məlumat veriblər.
Xarkovda
Xarkov şəhərində Xocalı qurbanlarının anım gecəsi keçirilib. Azərbaycanın Xarkov şəhərindəki fəxri konsulluğunun təşəbbüsü ilə Xarkov Palas mehmanxanasının konfrans salonunda Xocalı soyqrımının 24-cü ildönümü ilə bağlı anım mərasimi keçirilib.
Anım mərasimində Xarkov Vilayət admnistrasiyasinın nümayəndələri, nüfuzlu ali təhsil ocaqlarının rektorları,elm və mədəniyyət xadimləri, diaspora və kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələri iştirak edib.
Ermənilərin son 2 əsrdə Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirtdiyi soyqrım siyasətini tarixi faktlarla mərasim iştirakçilarının diqqətinə çatdıran Azərbaycanın Xarkov şəhərindəki fəxri Konsulu Əfqan Salmanov,24 il bundan öncə erməni silahli birləşmələrinin Xocalı şəhərində azərbaycanlılara qarşı həyata keçirtdikləri amansız soyqrım siyasətindən bəhs edib.
Dünya birliyinin və beynəlxalq təşkilatların idiyədək belə bir bəşəri cinayətə hüquqi siyasi qiymət verməmələrini tarixi ədalətsizlik kimi səciyyələndirən fəxri konsul, son illər Heydər Əliyev fondunun vitse prezidenti Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə Xocalıya ədalət kompaniyası çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlərin erməni vəhşiliyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında müstəsna rol oynadığını diqqətə çatdırıb.
Sonra tədbirə qatılanlar Heydər Əliyev fondu tərəfindən hazırlanmış və Xarkovdakı fəxri konsulluğumuz tərəfindən Ukrayna dilinə tərcümə olunmuş Qarabağ həqiqətləri filminə baxmaqla ermənilərin Xocalıda törətdikləri misli görünməmiş vəhşiliklərlə tanış olublar.
Xocalı faciəsini qəddarlıq baxımından insanlığa yönəlik faşizm nümunəsi adlandıran Xarkov Milli Daxili İşlər Universitetinin rektoru Valeri Sokurenko, belə bir ağır cinayəti törədənlərin beynəlxalq tribunal qarşısında cavab vermələrinin vacibliyini vurğulayıb.
Tədbirdə dünya birliyini və beynəlxalq təşkilatları haqqa və ədalətə səsləyən Xarkov Şərqşünaslıq İnsititunun direktoru Tatyana Karpo, Ukraynanın taninmiş jurnalisti Darya Radçenko və digər şəxslər Xocalını yerlə yeksan edən erməni canilərinin ən ağır cəzaya məhkum olmalarının zəruriliyini bildiriblər.
Anım mərasiminin sonunda Xocalı soyqrımına hüquqi siyasi qiymət verilməsi üçün Ukrayna parlamentinə və bir sıra beynəlxalq təşkilatlara müraciət qəbul olunub.
Dnepropetrovskda
Fevralın 24-də Ukraynanın Dnepropetrovsk şəhərində "Menora” biznes-mədəniyyət mərkəzində Xocalı soyqırımına həsr edilən anım gecəsi keçirilib. Bu barədə Trend-ə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən məlumat verilib.
Azərbaycan- Ukrayna Gənclər İttifaqının təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə Azərbaycan diasporunun nümayəndələri, deputatlar, tarixçilər, şəhər meriyası və ictimai təşkilatların nümayəndələri iştirak edib.
Tədbiri giriş sözü ilə açan Azərbaycan-Ukrayna Gənclər İttifaqının rəhbəri Zəminə Bayramova 1992-ci ilin fevralın 25-dən 26-a keçən gecə Xocalıda baş vermiş qətliamdan bəhs edib və bildirib ki, Xocalı soyqırımı XX əsrdə ən qəddarlıqla törədilmiş Xatın, Xirosima faciələri ilə eyni səviyyədə durur.
Təşkilat sədri bu qətliamın soyqırım aktı kimi tanınmasına nail olmağın qarşıda duran əsas məqsədlərdən biri olduğunu vurğulayıb.
Tədbirdə tarixi həqiqətləri bilməyin vacib olduğu qeyd edilib.
Vyanada
Vyanada Xocalı soyqırımına həsr olunmuş konfrans təşkil edilib. Avstriyanın paytaxtı Vyanada Vyana Texniki Universitetində "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycan üçün nəticələri və Xocalı soyqırımı” mövzusunda konfrans keçirilib. "Gənclərin Elmi Araşdırmalarına Dəstək” İctimai Birliyi (Bakı) və "Avstriya Akademiklər İttifaqının (Vyana) birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə Almaniyanın Laypsiq Universitetinin doktorantı Şamxal Əbilov çıxış edib.
Ş.Əbilov Ermənistanın Azərbaycanın əzəli torpağı olan Dağlıq Qarabağın etnik tərkibinin dəyişdirilməsindən, çar Rusiyası, Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti və SSRİ dövrlərində Dağlıq Qarabağın statusu ilə bağlı qəbul edilmiş qərarlar və hüquqi aktlar barəsində danışıb. "Xocalı faciəsi”nin erməni daşnaklarının son iki əsrdə Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi kütləvi qətliamın davamı mahiyyətində olduğunu qeyd edən Ş.Əbilov bir çox mənbələrdə, eləcə də, erməni mənbələrində Xocalı soyqırımını təsdiqləyən faktları sadalayıb.
Almaniyanın Flensburq Universitetinin doktorantı Famil Qurbanov isə "Dağlıq Qarabağ münaqişəsi kontekstində ərazi bütövlüyü və öz müqəddəratını təyinetmə hüquqları arasında ziddiyyət” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib. O, hər iki hüquqi anlayışın formalaşması, onların təsbit olunduğu beynəlxalq sənədlərdə tətbiqi barədə danışıb. F.Qurbanov eyni zamanda, dünyada qəbul olunmuş konvensiyalar və ümumbəşəri qanunlarda "Xocalı faciəsi” kimi soyqırımların yolverilməz olduğu göstərilsə də, bu hadisəyə dünya miqyasında layiqli şəkildə qiymət verilməməsini də təəssüflə qeyd edib.
Sonda məruzəçilər tədbir iştirakçılarının suallarını cavablandırıblar.
Sofiyada
Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərində Xocalı soyqırımının qurbanları anılıb. Azərbaycanın Bolqarıstandakı səfirliyindən Trend-ə verilən məlumata görə, fevralın 25-də Dünya Ticarət Mərkəzləri Birliyinin (World Trade Centers Association) şəbəkəsinə daxil olan Sofiya şəhərində yerləşən "INTERPED-WTC” Mərkəzində Azərbaycan səfirliyi və Müqəddəs Kliment Oxridski adına Sofiya Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Dili və Mədəniyyəti Mərkəzinin direktoru Sofiya Şıqayevanın təşkilatçılığı ilə Xocalı soyqırımının 24-cü ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib.
Tədbirdə Bolqarıstanın dövlət qurumları, ölkədə fəaliyyət göstərən diplomatik korpusun nümayəndələri, "Azərbaycanın Dostları" Bolqarıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin üzvləri, Bolqarıstandakı Azərbaycan diasporunun üzvləri, Bolqarıstanda təhsil alan azərbaycanlı tələbələr, Bolqarıstan ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak etmişlər.
Xanım S.Şıqayeva Xocalı soyqırımının 24-cü ildönümünə həsr olunmuş tədbiri açıq elan edərək, faciə ilə bağlı qısa məlumat vermiş, tədbir iştirakçılarını Xocalı soyqırımında qətlə yetirilmış insanların xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad olunmasına dəvət etmişdir.
Sonra çıxış edən Azərbaycan Respublikasının Bolqarıstan Respublikasındakı səfiri Nərgiz Qurbanova Xocalı soyqırımının 24-cü ildönümünə atdığımız addım ərəfəsində, silahlı münaqişə zamanı mülki şəxslərin qorunmasının vacibliyinin aktuallıq qazandığına diqqət yetirmişdir. Silahlı münaqişə zamanı bir çox halda beynəlxalq humanitar hüququn və insan hüquqlarının pozulmasına beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən lazımlı diqqət və münasibət göstərilməməsinə diqqət yetirən səfir cəzasız qalan cinayətlərin sülh və barışığa nail olunmasına ciddi maneə olduğunu qeyd etdi. Bunun bariz nümunəsinin Xocalı soyqırımı olduğunu bildirən səfir N.Qurbanova 1992-ci ilin fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə Xocalı şəhərində Azərbaycanlı əhaliyə qarşı misli görünməmiş vəhşiliklərdən söz açaraq, günahsız, dinc əhaliyə qarşı erməni qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən bu soyqırım aktının Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin gedişatında Azərbaycanda mülki əhaliyə qarşı törədilən ən böyük qətl hadisəsi olduğunu qeyd etdi.
Səfir BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının 1993-ci ildə qəbul olunmuş qətnamələrində Azərbaycana qarşı qanunsuz gücün tətbiq olunmasına və ölkəmizin ərazilərinin işğalı nəticəsində Azərbaycanda çox sayda mülki şəxslərin yerdəyişməsi, mülki şəxslərə hücumlar və yaşayış məntəqələrinin bombardman edilməsi ilə əlaqədar beynəlxalq humanitar hüququn pozulmasına dair dəqiq istinadların mövcudluğuna toxundu.
Səfir davam etdi ki, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi, müstəqil mənbələrdən alınan məlumatlara istinad edərək və 1992-ci il fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə Xocalının işğalı zamanı erməni döyüşçülərinin şəhəri atəşə tutarkən Azərbaycan mənşəli yüzlərlə mülki şəxsin qaçmaq istədiyi halda onların öldürüldüyü, yaralandığı və ya girov götürüldüyü sübuta yetirilərək, Xocalıda törədilən vəhşilikləri "müharibə cinayətləri və ya insanlığa qarşı yönəlmiş cinayətlərə bərabər tutulan ağır akt” kimi müəyyən etmişdir.
Ermənistan tərəfindən Azərbaycana qarşı başlanmış müharibənin səbəb və nəticələri, həmçinin Xocalı faciəsi ilə bağlı bütün mövcud faktların qiymətləndirilməsinin Azərbaycanın bu şəhərində baş vermiş soyqırımın təsadüfi addım deyil, Ermənistanın qərəzli və sistemli siyasəti nəticəsində baş verdiyinin təmamilə aydın göstərdiyini söyləyən səfir N.Qurbanova Xocalıda dinc sakinlərin onların məhz Azərbaycanlı olduqları üçün kütləvi şəkildə qətlə yetirildiyini bildirdi.
Ən ağır cinayətlərin törədildiyi zaman, cəzasızlığa son qoymaq üçün daha qətiyyətli tədbirlərin tələb olunduğunu söyləyən N.Qurbanova cinayətkarların hələ də cəzasız qalmasının Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhə nail olmaq üçün ciddi maneə yaratdığını bildirdi. Səfir N.Qurbanova beynəlxalq ictimaiyyətin münaqişə zamanı Azərbaycanın dinc əhalisinə qarşı törədilən cinayətlərin cəzasız qalmasına son qoyulmasında daha fəal rol oynamasının vacibliyinə toxunaraq, cinayətkarların cəzalandırılmasının davamlı sülhün təmin edilməsi üçün vacib şərt olduğunu tədbir içtirakçılarının diqqətinə çatdırdı.
Bununla yanaşı, səfir son illərdə Xocalı soyqırımı ilə bağlı dəhşətli həqiqətləri Azərbaycanın səyi, xarici tərəfdaşlarımızın dəstəyi ilə dünyaya çatdırıldığını vurğulayaraq, faciəyə real qiymət verilməsinə nail olunduğunu söylədi. N.Qurbanova bu istiqamətdə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə 2009-cu ilin may ayından başlayan "Xocalıya ədalət" beynəlxalq kampaniya çərçivəsində görülən işlərin əhəmiyyətini xüsusilə qeyd etdi və kampaniya nəticəsində 10 ölkənin parlamenti və ABŞ-ın 20 ştatının Xocalı hadisələrini soyqırım aktı kimi tanıdığını söylədi.
Sonra çıxış edən ”Azərbaycanın Dostları” Bolqarıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin sədri, 2003-2008-ci illərdə Bolqarıstanın Azərbaycandakı səfiri İvan Palçev Bakıda çalışdığı müddətdə Xocalı şahidlərinin xatirələrini eşitdiyini söyləyərək, Xocalı soyqırımının 20-ci əsrin yaxın tarixinin ən qanlı səhifəsi olduğunu bildirdi. Bununla birlikdə soyqırımın lazımi qiymət almadığının qeyd edən İ.Palçev beynəlxalq təşkilatları bu məsələyə diqqət yetirməyə çağırdı.
”Azərbaycanın Dostları” Bolqarıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin üzvü, Sofiya Universitetinin Geologiya-Coğrafiya fakültəsinin professoru, 1970-cı illərdə Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutundan məzun olmuş Georgi Georgiyev öz çıxışında Bakı şəhərinin hər zaman beynəlmiləl şəhər olduğuna diqqət yetirərək, Azərbaycanlıların qonaqpərvərliyindən söz acdı. Bununla yanaşı, ermənilərin məkrli planlarından danışan professor beynəlxalq güclərin təhriki və yardımı ilə Azərbaycanlıların belə bir ağır mənzərə ilə üzləşdiyini qeyd etdi. Azərbaycanın apardığı düzgün siyasət və güclü iqtisadiyyatı sayəsində münaqişənin öz ədalətli həllinə nail olacağına ümid etdiyini bildirən G.Georgiyev bu yolda bütün mütərəqqipərvər qüvvələrin güclərinin birləşdirilməsinin vacibliyini qeyd etdi.
Tədbir iştirakçılarına Heydər Əliyev Fondunun ”Xocalı soyqırımı” adlı sənədli filmi nümayiş etdirildi.
