Adil Qeybulla: “Şəkər xəstəliyi gənclər və uşaqlar arasında sürətlə yayılır”
Azərbaycanda şəkər xəstələrinin sayı artıb. Bu barədə "Azərbaycanda səhiyyə, sosial müdafiə və mənzil şəraiti" statistik məcmuəsində qeyd olunub. Məlumata görə, ötən il ilk dəfə diabet diaqnozu qoyulmuş xəstələrin sayı 33 533 nəfərə çatıb. 2023-cü ildə isə bu rəqəm 30 500 nəfər olub. Statistik rəqəmlərə görə, ilk dəfə diaqnoz qoyulan 33 533 nəfər diabet xəstəsinin 1 134 nəfəri insulindən asılıdır. Ümumilikdə tibb müəssisələrində qeydiyyatda olan şəkər xəstələrinin sayı isə 2024-cü il üzrə 423 523 nəfərdir.
Qeyd edək ki, ondan bir il öncə bu rəqəm 385 179 olub. Görəsən, şəkər xəstəliyinin artmasının səbəbləri nədir?
“Rəqəmsal inkişafın imkanları artdıqca insanlar daha da tənbəlləşir və daha az hərəkət edirlər, nəticədə…”
Professor, tibbi ekspert Adil Qeybulla “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, şəkər xəstəliyi bu gün dünyanın əsas problemlərindən biri sayılır: “Bu, qanda xolesterinin artması, maddələr mübadiləsi prosesinin pozulması nəticəsində yaranan xəstəlikdir. Ağır çəkili şəxslərin əksəriyyətində qlükoza balansı pozulur və şəkər xəstəliyinə meyllilik artır. Ümumiyyətlə, oturaq həyat bu xəstəliyin geniş yayılmasına səbəb olub. Texnologiya və bu kimi imkanların artması insanları tənbəlləşdirir, bu isə fiziki hərəkətliyin azalmasına gətirib çıxarır. Rəqəmsal inkişafın imkanları artdıqca insanlar daha da tənbəlləşir və daha az hərəkət edirlər. Digər tərəfdən, qida qəbulu artır və bu halda orqanizmə daxil olan kalori ilə sərf olunan kalori arasındaki balans pozulur. Nəticədə qəbul olunan qidalar müxtəlif şəkildə orqanizmə çöküb qalır və piylənməyə, çəki artımına səbəb olur. Təbii ki, əlavə xəstəliklərə gətirib çıxarır”.
Həmsöhbətimiz təəssüf hissilə bildirdi ki, bu xəstəlik gənclər və uşaqlar arasında sürətlə yayılır: “Gənclər arasında yayılan ifrat çəki artımı və piylənmə şəkər xəstəliyinin yaranmasında birbaşa rol oynayır. Həmçinin, ata-ana xətti ilə şəkərli diabet irsi yolla da yayılır. Amma məsələ burasındadır ki, burada əsas rol oynayan amillərdən biri həyat tərzidir. İnsanların çox qida qəbul edib az hərəkət etməsi orqanizmdə mübadilə pozuntularının baş verməsi və insulin müqavimətinin yaranmasına zəmin hazırlayır. Yəni bu cür situasiyalar artır və gənclər arasında sürətlə yayılan artıq çəki, piylənmə kimi problemlər şəkərli diabetin yaranması ilə nəticələnir. Şəkərli diabetin gəncləşməsinin səbəblərindən biri də məhz budur. Şəkər xəstəliyinin həm cavanlaşmasının, həm sayının artmasının ən başlıca səbəbi məhz qidalanma ilə bağlıdır. Bu gün, demək olar ki, normal, sağlam qidalanma yoxdur”.
Günel CƏLİLOVA
