Bu gün Azərbaycanın, eləcə də qardaş Türkiyə və Gürcüstanın xüsusi maraq dairəsində olan məsələlərdən biri də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinin mümkün qədər tez istifadəyə verilməsidir. Əslində, bu xətt hələ 3 il öncə istitsmara verilməli idi. Amma çəkiliş prosesində meydana çıxan problemlər xəttin nəzərdə tutulan vaxtda reallaşmasını əngəllədi. Beləliklə, təməli 2007-ci ildə qoyulan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun tikintisinin nəhayət bu ilin sonunda tamamlanacağı açıqlanıb.
Məlumatlara görə, dəmir yolunun Türkiyə tərəfində 68 kilometrlik, Gürcüstan tərəfində isə 30 kilometrlik hissəsinin tamamlanmasından sonra sentyabrda xəttə sınaq qatarları buraxılacaq. Ekspertlər əmindir ki, artıq dəmir yolunun çəkilişində hansısa yeni insident meydana çıxmayacaq. Bir daha xatırladaq ki, bu vaxta qədər dəmir yolunun tikintisinin tamamlanması ən müxtəlif səbəblərdən ləngiyirdi. Bu, gah Türkiyə tərəfində "havaların sərt keçməsi", gah podratçı şirkətlərin işləri yarıtmaz həyata keçirməsi, gah da Gürcüstan tərəfdə yolun keçdiyi ərazilərdə relyefin sərt olması ilə əsaslandırılırdı. Amma müəyyən məkrli qüvvələrin də prosesdə rol oynadığı danılmaz həqiqətdir. Rəsmi Bakı isə layihənin mümkün qədər tez həyata keçməsində israrlı mövqe nümayiş etdirir. Qeyd edək ki, Azərbaycan bu layihə üçün Gürcüstana yüz milyonlarla dollar güzəştli kredit ayırıb. Bakı bildirir ki, strateji əhəmiyyət daşıyan nəqliyyat dəhlizinin mümkün qədər tez işə düşməsi həm siyasi, həm iqtisadi baxımdan olduqca mühümdür. Belə bir vaxtda Gürcüstanın "Biznes Qruziya" informasiya agentliyi məlumat yayıb ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolyol xətti 2018-ci ildə istismara veriləcək. Məlumata görə, Gürcüstan hökuməti bu layihəyə böyük ümidlər bəsləyir və Bakı-Tiflis-Qarsın istismara verilməsi ilə ölkə ərazisində tranzitayük axınının artacağını gözləyir. Layihəyə görə, yüklər Çindən Avropaya Rusiyadan yan keçərək daha qısa marşrutla - Qazaxıstan, Xəzər dənizi, Azərbaycan və Gürcüstan üzərindən çatdırılacaq. Gürcüstanın İqtisadiyyat Nazirliyinin məlumatına görə, ölkədə dəmir yolu ilə yükdaşımaların həcmi azalıb. Belə ki, bu ilin ilk yarısında Gürcüstan dəmir yolları 5,3 mln. ton yük daşıyıb ki, bu da 2016-cı ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 7% azdır. 2012-ci illə müqayisədə isə daşımalar 40% azalıb. Dəmir yollarında yükdaşımaların həcminin azalmasına uyğun olaraq, limanlarda emal edilmiş yüklərin də həcmi azalıb. 2017-ci ilin ilk 6 ayı ərzində Poti və Batumi limanlarında, habelə Kulevi və Sarpı terminallarında emal edilmiş yüklərin həcmi 1 il əvvələ nisbətən 1,1% azalaraq, 8,3 milyon ton təşkil edib. Amma Bakı-Tiflis-Qarsın işə düşməsi ilə vəziyyət dəyişəcək. Eyni zamanda layihə Türkiyəyə də böyük vəsait qazandıracaq. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tamamlanandan sonra Türkiyənin SSRİ dövründən qalan Ermənistan dəmir yollarına ehtiyacı qalmır. Yəni Türkiyə artıq Ermənistandakı yollar olmadan Qafqaz istiqamətində, buradan Orta Asiyaya doğru yüklər daşıya biləcək. Belə vəziyyət həm də Ermənistanın iqtisadi təcridinin daha da dərinləşməsi deməkdir. Bu arada onu da qeyd edək ki, Bakı-Tiflis-Qars layihəsi çərçivəsində Qarsda logistika mərkəzinin yaradılması haqqında saziş imzalanıb. Gələcəkdə isə bu dəmir yolu ilə Qazaxıstan və Çindən yükdaşımalar 500 min konteynerədək artacaq.
Digər tərəfdən o da çox önəmlidir ki, Bakı-Tiflis-Qars region ölkələri olan Azərbaycan və Gürcüstanı bir-birinə daha çox yaxınlaşdıracaq. Elə bu məqam da Ermənistanın ciddi narahatlığına yol açır. Gürcüstan baş nazirinin müavini, maliyyə naziri Dmitri Kumsişvili də müxtəlif iqtisadi layihlərin Bakı və Tiflisi daha sıx yaxınlaşdırdığını bildirir. O deyir ki, Azərbaycan-Gürcüstan münasibətləri ən müxtəlif sahələrdə inkişaf edir, lakin birgə beynəlxalq əhəmiyyətli energetika və nəqliyyat layihələri prioritet təşkil edir. Bu məqsədlərin reallaşdırılması Cənubi Qafqazın bu iki dövlətini daha da yaxınlaşdırır. Onun sözlərinə görə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsi üç ölkə üçün imkan yaradır ki, öz iqtisadi imkanlarından istifadə edə bilsinlər: "İlkin mərhələdə layihə 5 milyon tondan çox yük daşınmasına və 1 milyon nəfərdən çox sərnişinin çatdırılmasına imkan verəcək. 2018-ci ildən isə Bakı-Tiflis-Qars layihəsi tam gücü ilə işə düşəcək və bu, yük dövriyyəsinin və turizmin inkişafına əlavə təkan verəcək". Bu arada xatırladaq ki, Ermənistan çoxdan bəri Zaqafqaziya dəmiryolunun Abxaziya hissəsinin bərpasını Gürcüstandan tələb edir. Başqa sözlə, bu magistralın Gürcüstanın daxilinə doğru irəliləməsini istəyir. Buna münasibət bildirən baş nazirin müavini qeyd edir: "Sözün açığı, bu bizim üçün yolverilməzdir. Ermənistan da, Rusiya da gözəl bilir ki, bu dəhliz yalnız ərazilərimiz işğaldan azad olunduqdan sonra açıla bilər".
Tahir TAĞIYEV
