Əli Orucov: "Hesab edirəm ki, bu, o vaxtkı hakimiyyətdən Azərbaycana qalan ən pis miras sayıla bilər"
Artıq 5 gündür ABŞ tarixinin ilk qaradərili prezidenti olan Barak Obama dövrü başa çatdı və onu bu postda respublikaçı Donald Tramp əvəzlədi. Bir çox siyasi ekspertlər hesab edir ki, 2009-cu ildən Ağ evə rəhbərlik edən Obama ABŞ tarixində ən zəif prezidentlərdən biri kimi yadda qalacaq. Bunun əksini düşünənlər də var.
Obamanın daxili siyasətdə müəyyən uğurları olsa da, xarici siyasətində kəsrlər var idi. Reallıq ondan ibarətdir ki, Obamanın xarici siyasət kursu uğurlu alınmayıb. Xüsusən də Obama Azərbaycanın regionda oynadığı strateji rolu lazımınca dəyərləndirmədi.
Postsovet məkanı üzrə tanınmış beynəlxalq ekspert, Con Hopkins Universitetində Mərkəzi Asiya və Qafqaz İnstitutunun direktoru Svante Kornellinin fikrincə, Obama administrasiyası dövründə bir sıra səbəblərə görə ABŞ-Azərbaycan münasibətləri pisləşib: "Fikrimcə, burada daha önəmli rolu Türkiyə-Ermənistan protokolları məsələsi oynadı. Azərbaycan bu prosesi dayandırmağa çalışdı və buna nail oldu. Hesab edirəm ki, bu məsələ Obama administrasiyasının düşmən yanaşmasına səbəb olan amillərdəndir. Əsas amillərdən biri də, təbii ki, erməni diasporunun yetərincə gücə sahib olmasıdır. Çünki onların Demokratlar Partiyası ilə sıx münasibətləri var və bu da öz təsirini göstərdi".
Ümumilikdə götürəndə Obamanın ötən 8 illik prezidentliyi dövründən Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində nə kimi pis miras qalıb? Bunların yoluna qoyulması üçün hansı işlər görülməlidir?
Məsələyə münasibət bildirən AMİP Siyasi Şurasının üzvü Əli Orucov hesab edir ki, Barak Obama Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində praktiki olaraq hansısa səy göstərməyib: "Bu azmış kimi, məhz Obama prezident seçiləndən sonra rəsmi Vaşinqton Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılması istiqamətində səylərini artırdı. Məsələ elə qoyuldu ki, bunun Dağlıq Qarabağ məsələsinə heç bir aidiyyəti yoxdur. Bununla bağlı o zaman ABŞ-ın dövlət katibi olan Hillari Klinton xüsusi canfəşanlıq göstərdi. Obama administrasiyasının istəyi o idi ki, Dağlıq Qarabağ məsələsi həll olunmadan sərhədlər açılsın. Halbuki, 1993-cü ildə Türkiyə Ermənistanın Azərbaycanda həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasətinə etiraz olaraq sərhədləri bağlayıb. Məlum olduğu kimi, bunun nəticəsində 2009-cu ilin oktyabrında Sürixdə sərhədlərin açılmasına dair protokollar imzalandı. Sonra Azərbaycanın və ölkə ictimaiyyətinin etirazları nəzərə alınaraq, Türkiyə protokolları ratifikasiya etmədi. Aydın məsələdir ki, Obamanın bu siyasətinin arxasında erməni lobbisi dayanırdı. Hesab edirəm ki, bu, o vaxtkı hakimiyyətdən Azərbaycana qalan ən pis miras sayıla bilər. Bununla yanaşı, Obama münaqişənin həlli ilə bağlı həmsədr dövlətin başçısı olaraq hansısa təşəbbüslə çıxış etmədi. Sanki məqsədyönlü şəkildə təşəbbüsün Rusiyaya keçməsinə şərait yaratdı".
Vidadi ORDAHALLI