Aqşin Əliyev: "Ermənistanın indiki mövqeyi isə yaxşı nəsə vəd etmir"
Tanınmış rusiyalı politoloq, Rusiya Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sergey Markov bildirib ki, Azərbaycan Prezidentinin Dağlıq Qarabağa muxtariyyət statusunun verilməsinin mümkünlüyü barədə təşəbbüsü əslində yeni deyil:
"Prinsipcə, bundan əvvəl də Azərbaycan Dağlıq Qarabağa status verməyə hazır olduğunu bəyan edib. Əslində, İlham Əliyevin bu təşəbbüslə çıxış etməsinin başqa vacib mənası var. Azərbaycan Prezidentinin bu bəyanatının ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin və Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsinin regiona səfərləri ilə eyni vaxtda səslənməsi təsadüfi deyil. Bunlar bir-birilə əlaqəli olan məsələdir. Ermənistan hazırda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı danışıqlarda iştirakını dayandırıb. Həm həmsədrlər, həm də Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Ermənistan rəhbərliyini danışıqlar masasına qaytarmağa çalışır. Məsələ ondadır ki, bu ilin aprel ayında Qarabağda "dördgünlük müharibə"dən sonra aydın oldu ki, bu münaqişə dondurulmuş deyil, hər an müharibə başlaya bilər".
Politoloq bildirib ki, bundan sonra müvəqqəti güzəştlərin əldə edilməsi məqsədilə substantiv danışıqlara başlanıb:
"Bu güzəşt 2011-ci ildə işlənib hazırlanmış Kazan formuluna əsaslanmalı imiş. Kazan formulunun prinsipləri artıq hər kəsə məlumdur. Söhbət ilkin olaraq Dağlıq Qarabağ ətrafındakı 7 rayonun qaytarılmasından (Ermənistanla dəhliz saxlanması şərti ilə) gedirdi. Dağlıq Qarabağın statusu isə gələcəkdə müzakirə olunmalı idi. Demək olar ki, razılıq əldə olunmuşdu, hər şey hazır idi, bircə imza atmaq qalmışdı. Lakin son anda Ermənistan rəhbərliyi qorxaraq geri çəkildi. Sarkisyan bu addımı atacağı təqdirdə devriləcəyindən qorxdu və sülh müqaviləsinə imza atmaqdan imtina etdi. Hazırda müxtəlif qüvvələr, o cümlədən həmsədrlər və Avropa İttifaqı cəhd edir ki, yenidən İrəvanı danışıqlar masasına qaytarsın. Ona görə də hesab edirəm ki, İlham Əliyevin Dağlıq Qarabağa muxtariyyət statusunun verilməsinin mümkünlüyü barədə təklifi substantiv danışıqların bərpa olunmasına cəhdlə bağlıdır. Çünki bu gün yenidən münaqişə bölgəsində təhlükəli vəziyyət yaranıb. Münaqişə hər an alovlana bilər. Münaqişənin nizamlanması ilə bağlı danışıqlar isə dondurulub. Azərbaycan Prezidenti danışıqların bərpa olunmasının tərəfdarıdır".
Göründüyü kimi, politoloq Ermənistanın danışıqlar prosesindən tamamilə imtina etdiyinə dair fikir səsləndirir. Bu olduqca ciddi məsələdir. Bu barədə ekspertlər nə düşünür?
Ekspert Aqşin Əliyevin sözlərinə görə, Ermənistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə yönəlik bütün cəhdləri açıq şəkildə pozur: "Ermənistan öz qoşunlarını Azərbaycan ərazilərindən çıxarmaqdan imtina edir, zor gücünə məcburi köçkünə çevrilmiş yüz minlərlə azərbaycanlının öz doğma yurd-yuvalarına geri qayıtmasının qarşısını alır.
Mövcud status-kvonu daha da gücləndirməyə çalışır. Bu narahatlıq doğuran faktlar ATƏT-in faktaraşdırıcı missiyası tərəfindən bir daha təsdiq edilib. Bundan başqa, Ermənistan diqqəti sülh prosesinin məsələlərindən atəşkəsin texniki aspektlərinə yönəltməklə, vaxtaşırı hərbi təxribatlar törədir. Son günlər bu hallar daha da intensiv xarakter almağa başlayıb.
Azərbaycan aprel döyüşlərindən sonra danışıqların davam etdirilməsinin tərəfdarı olduğunu açıq şəkildə bildirib. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin regiona səfəri də bir səmərə vermədi. Görünən budur ki, Ermənistan yenə də təxribatçı əməlləri ilə danışıqlar prosesini pozmağa çalışır. Buna baxmayaraq, Azərbaycan suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi, qaçqın və məcburi köçkünlərin doğma yerlərinə qaytarılması istiqamətində səylərini davam etdirir. Beynəlxalq hüquq və Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələri də elə bunları tələb edir. Ermənistanın başqa çıxış yolu qalmayıb. Bu reallığı nə qədər tez dərk etsə və silahlı qüvvələrini işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən çıxarsa, münaqişə bir o qədər tez həllini tapa bilər. İndiki mövqeyi isə yaxşı nəsə vəd etmir".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ