Məlumat verildiyi kimi, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) üzv ölkələrin liderləri İrəvanda keçən görüşdə kompromis axtarmaq zərurəti kontekstində Dağlıq Qarabağ münaqişəsini müzakirə ediblər.
Faktı Rusiya prezidenti Vladimir Putin də təsdiqləyib. Ortaya çıxan yeni informasiyalar və aparılan təhlillər isə bu müzakirələrin heç də Ermənistanın istədiyi müstəvidə olmadığını göstərir. Hətta ABŞ kəşfiyyatının kölgəsi kimi tanınan "Stratfor" Qlobal Analitik Mərkəzinin yaydığı məlumatda iddia olunur ki, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının İrəvanda keçirilən iclası Ermənistan üçün əsl fiasko olub. "Stratfor" nəticələrin Ermənistan üçün yaxşı heç nə vəd etmədiyini də xüsusi olaraq qabardır. Qurum, KTMT-nin sammitində əldə olunan razılaşmalara baxmayaraq, görüşün fiaskoya uğradığını, heç nə ilə yadda qalmadığını vurğulayır: "Daha əvvəl söhbətlər gəzirdi ki, Ermənistanın sabiq müdafiə naziri Seyran Ohanyan təşkilatın yeni baş katibi təyin olunacaq. Bu təyinat strateji irəliləyişin siqnalı ola bilərdi. Buna baxmayaraq, liderlər bu məsələnin müzakirəsini ilin sonuna qədər təxirə salmağa qərar verdilər". "Stratfor" yazır ki, görüşdə Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarının işğalı nəticəsində yaranan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi də müzakirə olunub. Qeyd olunur ki, iclas iştirakçıları KTMT-nin üzvü olmayan Azərbaycanın öz torpaqlarını geri qaytarmaq cəhdlərinin qarşısının alınması ilə bağlı Ermənistanın çağırışlarını dəstəkləməyib: "Bundan əlavə, İrəvanda Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Türkiyənin Dağlıq Qarabağ danışıqlarında pozitiv yol oynaya bilməsi barədə bəyanat da səsləndirib. Özü də bilə-bilə ki, Ermənistan buna qarşıdır". Bütün bunlar isə həqiqətən də Ermənistan üçün KTMT-nin son iclasının müsbət heç nə vəd etmədiyini göstərir. Xüsusən də Qarabağ münaqişəsi baxımından.
Məsələ burasındadır ki, KTMT-yə üzv ölkələrin verdiyi bəyanatda münaqişənin həlli ilə bağlı Vyana və Sankt-Peterburq sammitlərinin nəticələrinə dəstək ifadə olunur. Bu mövqe o anlama gəlir ki, KTMT Rusiyanın Qarabağ planını dəstəkləyir. Bu plan ilk olaraq Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonların azad edilməsi ilə mövcud status-kvonun aradan qaldırılmasını nəzərdə tutur. Belə vəziyyət isə Ermənistan üçün məqbul sayılmır. Daha bir önəmli məqam odur ki, KTMT-yə üzv ölkələr ərazi bütövlüyü məsələsini dəstəkləyirlər. Qurumun bəyanatında da ATƏT-in Minsk Qrupunun münaqişənin beynəlxalq hüquq və norma prinsipləri, Helsinki Yekun Aktı və BMT nizamnaməsində göstərilən güc tətbiq etməmə və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında həlli istiqamətində səylərinin dəstəkləndiyi açıq vurğulanır. Erməni mediası isə yazır ki, bütün bunlarla prezident Vladimir Putin Azərbaycanı inandırdı ki, KTMT üzvü olmasa da, onun maraqları nəzərə alınacaq. Xatırladaq ki, Putin Qarabağ mövzusunda kompromis məsələsini xüsusi qabardıb və bunu İrəvanın diqqətinə çatdırıb. Rusiya dövlət başçısı bununla bağlı qeyd edib: "KTMT xarici təhdidlərlə bağlı yaradılıb. Biz yanımızda baş verənlərə də reaksiya verməliyik və keçmişdən bizə qalan bütün problemlərin sülh yolu və kompromis əsasında həllinə səy göstərməliyik. Məhz kompromis nöqteyi-nəzərindən İrəvanda Qarabağ problemini müzakirə etdik". Bununla Putin məsələnin həlli istiqamətində irəliləyişlərin olmasının vacibliyini də diqqətə çatdırıb və o da məlumdur ki, bu irəliəlyişin olması üçün Ermənistan konkret addımlar atmalıdır. Ən önəmlisi isə odur ki, İrəvan səfərindən öncə Putin İstanbulda Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri ilə görüşüb. Məhz bu görüşdən sonra Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu çox maraqlı açıqlamalar verib: "Ermənistanın ən azı Azərbaycanın işğal edilmiş 5 rayonundan çəkilməsi gündəmdədir. Rusiya bizimlə bu düşüncələrini bölüşdü, biz də dəstəkləyirik dedik". Onun sözlərinə görə, Qarabağ probleminin həlli üçün səy göstərilir: "Ermənistanla münasibətlərimizi normallaşdırmaq üçün cəhd göstəririk. İsveçrədə bir müqavilə imzaladıq, təəssüf ki, uğurlu olmadı. Bu gün Minsk Qrupunun və Rusiyanın bəzi konstruktiv təklifləri var. 5 rayonun qaytarılması ilə bağlı Azərbaycanla da görüşdük. Belə addımlar atılsa, biz Azərbaycanın qəbul edəcəyi hər cür həlli dəstəkləyərik. Biz Ermənistanla da münasibətlərimizi normallaşdırmaq istəyirik". Mövlud Çavuşoğlunun bu açıqlamalarının ardınca onun rus həmkarı Sergey Lavrov açıq şəkildə Türikyənin də Qarabağ konfliktinin həllinə cəlbini vacib saydığını gündəmə gətirdi. Sergey Lavrovun İrəvanda Ermənistan rəhbərliyinə "türk-erməni münasibətlərinin yolu Qarabağdan keçir" mesajını verməsi də bu mənada təsadüfi deyil. Bununla yanaşı, Lavrov açıq qeyd edib ki, Türkiyə Qarabağ münaqişəsinin həllinə öz töhfələrini verə bilər. Bütün bunlar isə Ermənistanın istəkləri ilə ziddiyyət təşkil edir və münaqişənin həllində hansısa yeniliklərin ola biləcəyini istisna etmir.
Nahid SALAYEV