Cümə axşamı günü, 19 noyabr 2026
     

Azər­bay­can döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni 18 oktyabrdan da tez bə­yan edə bi­lər­di­mi...

Image


Mə­hər­rəm Zül­fü­qar­lı: "He­sab edi­rəm ki, bu­nun ge­cik­mə­si­nə baş­lı­ca sə­bəb rus-er­mə­ni hü­cum­la­rın­dan qo­run­maq olub"

 

Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın döv­lət müs­tə­qil­li­yi­nin bər­pa­sı­nın 25-ci il­dö­nü­mü­nə həsr olu­nan rəs­mi qə­bul­da bil­di­rib ki, iyir­mi beş il bun­dan əv­vəl - 1991-ci il oktyab­rın 18-də Azər­bay­can Ali So­ve­ti Döv­lət Müs­tə­qil­li­yi Haq­qın­da Konsti­tu­si­ya Ak­tı­nı qə­bul edib: "Be­lə­lik­lə, Azər­bay­can XX əsrdə ikin­ci də­fə müs­tə­qil­li­yə qo­vu­şur­du.

1918-ci il­də mü­səl­man alə­min­də ilk de­mok­ra­tik res­pub­li­ka Azər­bay­can­da qu­rul­muş­dur. Haq­lı ola­raq fəxr edi­rik ki, biz mü­səl­man alə­min­də bi­rin­ci idik. Bu də­fə - 1991-ci il­də isə Azər­bay­can öz döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni elan edən müt­tə­fiq res­pub­li­ka­lar ara­sın­da bi­rin­ci­lər sı­ra­sın­da de­yil­di. Öz döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni elan edən müt­tə­fiq res­pub­li­ka­lar ara­sın­da Azər­bay­can say­ca 13-cü idi. Bu, ta­rix­dir. Biz ta­ri­xi bil­mə­li­yik, yad­dan çı­xar­ma­ma­lı­yıq. He­sab edi­rəm ki, Azər­bay­can o vaxt öz döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni da­ha əv­vəl elan edə bi­lər­di. Bu qə­dər göz­lə­mək la­zım de­yil­di. Xü­su­si­lə onu da yad­dan çı­xar­ma­ma­lı­yıq ki, So­vet İt­ti­fa­qı­nın özə­yi­ni təş­kil edən Ru­si­ya öz döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni av­qust ayın­da, biz­dən iki ay əv­vəl elan et­miş­di. Onu da qeyd et­mə­li­yəm ki, hə­lə 1990-cı il­də ulu ön­dər Hey­dər Əli­yev müs­tə­qil­lik yo­lun­da çox önəm­li və cid­di ad­dım­lar at­mış­dır. 20 Yan­var fa­ci­ə­sin­dən son­ra o, bi­rin­ci şəxs idi ki, so­vet rəh­bər­li­yi­ni pis­lə­di, Qan­lı Yan­var fa­ci­ə­si­ni tö­rə­dən­lə­rə qar­şı öz irad­la­rı­nı irə­li sür­dü, on­la­rı it­ti­ham et­di, so­vet hö­ku­mə­ti­ni, onun rəh­bə­ri­nin fə­a­liy­yə­ti­ni pis­lə­di. So­vet İt­ti­fa­qı Kom­mu­nist Par­ti­ya­sı­nın sı­ra­la­rı­nı tərk et­di və bu, müs­tə­qil­lik uğ­run­da bi­rin­ci ad­dım­lar idi. On­dan son­ra, ar­tıq Nax­çı­van Mux­tar Res­pub­li­ka­sı­nın rəh­bə­ri ki­mi 1990-cı ilin no­yabr ayın­da Nax­çı­van Mux­tar So­vet So­si­a­list Res­pub­li­ka­sı­nın adı­nı də­yiş­di­rə­rək, "So­vet So­si­a­list" söz­lə­ri­ni ora­dan çı­xar­dı. Azər­bay­can Xalq Cum­hu­riy­yə­ti­nin üç­rəngli bay­ra­ğı o vaxt Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə Nax­çı­va­nın döv­lət bay­ra­ğı ki­mi elan edil­miş­dir və Azər­bay­can Ali So­ve­ti qar­şı­sın­da və­sa­tət qal­dı­rıl­mış­dır ki, bu­ra­da da bu ad­dım atıl­sın. Əf­sus­lar ol­sun ki, bu­nu et­mə­di­lər. 1991-ci ilin əv­vəl­lə­rin­də So­vet İt­ti­fa­qı­nın sax­lan­ma­sı­na da­ir Azər­bay­can­da re­fe­ren­dum ke­çi­ri­lən­də Nax­çı­van­da Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə re­fe­ren­dum ke­çi­ril­mə­miş­dir. Bü­tün bu ad­dım­lar müs­tə­qil­lik yo­lun­da atı­lan ad­dım­lar­dır. Di­gər tə­rəf­dən bü­tün bu ad­dım­lar onu gös­tə­rir ki, ulu ön­dər Hey­dər Əli­yev Azər­bay­ca­nın döv­lət müs­tə­qil­li­yi­nin tə­şəb­büs­ka­rı­dır, onun ba­ni­si­dir".

Gö­rün­dü­yü ki­mi, İl­ham Əli­yev 1991-ci il­də müs­tə­qil­li­yi­mi­zin elan edil­mə­si ilə bağ­lı bir qə­dər ge­cik­di­yi­mi­zi qeyd edir.  Hə­min döv­rün şərtlə­ri da­xi­lin­də müs­tə­qil­li­yin 18 oktyabrdan  da­ha tez elan olun­ma­sı müm­kün idi­mi? Be­lə ol­say­dı, Azər­bay­ca­nı han­sı aqi­bət göz­lə­yər­di?

Ta­rix üz­rə fəl­sə­fə dok­to­ru Mə­hər­rəm Zül­fü­qar­lı qə­ze­ti­mi­zə açıq­la­ma­sın­da bil­dir­di ki, İl­ham Əli­ye­vin səs­lən­dir­di­yi irad­da hə­qi­qət var: "An­caq mən dü­şün­mü­rəm ki, bu bi­zim xal­qın pas­siv ol­ma­sı ilə bağ­lı­dır. SSRİ-nin da­ğı­dıl­ma­sı ilə bağ­lı sse­na­ri­yə bir sı­ra xa­ri­ci öl­kə­lər nə­za­rət edir­di. Hə­min pro­se­sin kö­kün­də du­ran mə­sə­lə­lər­dən bi­ri də xalqla­rın su­ve­ren haq­la­rı­nı bər­pa et­mək mə­sə­lə­si idi. Bir sı­ra yer­lər­də ke­çir­mək is­tə­dik­lə­ri ekspe­ri­ment yax­şı ef­fekt ver­mə­di. Bu sə­bəb­dən də hə­min pro­ses­lə­rə er­mə­ni­lə­rin əli ilə tə­kan ver­di­lər. Mən de­yər­dim ki, SSRİ-nin da­ğıl­ma­sı­na tə­kan ve­rən pro­ses­lər­dən bi­ri məhz Dağ­lıq Qa­ra­bağ konflik­ti ol­du. 1989-cu il­də biz SSRİ-nin tər­ki­bin­də müs­tə­qil­li­yi­mi­zi elan edən bir qə­rar qə­bul et­mi­şik. Hə­min vaxt o qə­rar əsl müs­tə­qil­lik an­la­mı­na gəl­mir­di. An­caq gös­tə­ri­lən tə­şəb­büs Moskva­nı bərk qı­cıq­lan­dır­dı və nə­ti­cə­də bi­zə da­ha çox bas­qı­lar edil­mə­yə baş­la­dı. İlk ad­dım 1989-cu ilin sentyab­rın­da atı­lıb. Son­ra­kı pro­ses­lə­ri bi­lir­si­niz. Hət­ta Moskva qə­zə­bin­dən Azər­bay­ca­na qo­şun ye­rit­di, 1990-cı il­də bu­ra­da qır­ğın tö­rət­di. Bi­zim müs­tə­qil­li­yi­mi­zin ge­cik­mə­si­nin kö­kün­də xal­qın pas­siv­li­yi ami­li dur­ma­yıb. He­sab edi­rəm ki, bu­nun ge­cik­mə­si­nə baş­lı­ca sə­bəb rus-er­mə­ni hü­cum­la­rın­dan qo­run­maq olub".

Mə­həm­mə­də­li QƏ­RİB­Lİ



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

19.11.2026 / 09:41
ABŞ-ın üç aviadaşıyıcısından biri Yaxın Şərqi tərk etdi - nə baş verir?

19.11.2026 / 06:02
Çexiya da rus idmançıların ölkəyə girişini yasaqladı

18.11.2026 / 22:36
Ukraynada "ikinci Çernobıl" təhlükəsi... Avropada nüvə qəzası risqi son 40 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatdı - 38 ölkədən XƏBƏRDARLIQ...

18.11.2026 / 22:10
İtaliyada İsraili tənqid etmək qadağan edildi...

18.11.2026 / 21:44
Kaya Kallası Rusiya ilə danışıqlarda iştirakdan kim (lər) məhrum etdi...

18.11.2026 / 21:27
9-cu əsrdə Rusiyanı xristianlaşdıran da ermənilər olublarmış...

18.11.2026 / 21:11
Tramp ölkənin “bütün” hərbi gücünü İranın üstünə tökdü...

18.11.2026 / 20:53
Spiker Rubinyan sülh sazişinə Paşinyandan fərqli mövqe göstərdi...

18.11.2026 / 20:36
Ermənistan və Rusiya dəmiryolu üzrə qapalı İşçi qruplar yaratdı...

18.11.2026 / 20:20
Ermənistan parlamentində inanılmaz konstitusiya “bazarlığı” başladı...

18.11.2026 / 20:03
Ermənistanın hökumət sənədində Azərbaycana qarşı “070” kodlu təxribat rəsmiləşdirilir...

18.11.2026 / 19:44
Məmurlar Prezidentin qərarından sui-istifadəni davam etdirirlər...

18.11.2026 / 19:27
Britaniya Avropa İttifaqından çıxmasına peşman olub, yenidən quruma qayıtmaq istəyir

18.11.2026 / 19:15
8 nəfər saxlandı, 104 kiloqram narkotik ələ keçirildi - DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat...

18.11.2026 / 19:06
Kollegiyadan saxlanılan vəkillərlə bağlı xəbərlərə REAKSİYA

18.11.2026 / 18:53
Əli Əsədov Gürcüstanın Baş nazirinin müavini ilə görüşdü

18.11.2026 / 18:49
Türkiyədə AK Parti iqtidarı “Sözcü TV”-ni də bağladı, müxalifətə qarşı cəza yürüşləri davam edir...

18.11.2026 / 18:34
Din xadimləri dövlət qulluğunda işləyə bilməyəcəklər...

18.11.2026 / 18:19
“Türkiyə və Azərbaycan hərbi əməkdaşlığı genişləndirir” - Yaşar Gülər

18.11.2026 / 18:01
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayıldı

18.11.2026 / 17:50
Rusiya Kalininqraddakı qoşunları çıxarmaq müqabilində NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə qayıtmasını tələb edir...

18.11.2026 / 17:26
“Ermənistan və Azərbaycan transsərhəd su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə işçi qrupları yaradır” - Paşinyan

18.11.2026 / 17:12
Putin və Tramp Çində görüşdü...

18.11.2026 / 17:06
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin iclası keçirilib - FOTO

18.11.2026 / 16:50
İnstitut direktoru 6 min, müavinləri 5 min maaş alacaq – Əli Əsədov qərar verdi

18.11.2026 / 16:35
İrəvan Moskvanın dəmir yolu siyasətinə qarşı mövqeyini sərtləşdirdi...

18.11.2026 / 16:20
İran Qars-Gümrü keçidinin açılmasına qarşı çıxdı...

18.11.2026 / 16:19
Azərbaycan Cənubi Qafqazın qapılarını Qərbə açır...

18.11.2026 / 16:11
Azərbaycan dili və informatika dövlət qulluğu imtahanından çıxarılır? - DİM-dən AÇIQLAMA...

18.11.2026 / 16:01
Peskov: APEC sammiti çərçivəsində Putin və Tramp arasında tammiqyaslı danışıqların baş tutacağını gözləmir

18.11.2026 / 15:52
Fransada kütləvi nümayiş günü polislər işə çıxmaqdan imtina edib - Bütün zabitlər xəstəlik məzuniyyətinə çıxıblar

18.11.2026 / 15:41
Putin və Trampın görüşü bu gün axşam saatlarında baş tuta bilər - Uşakov açıqladı...

18.11.2026 / 15:37
"Daşnaksütyun" Qarabağ uğrunda 13 mənasız tələblə cəbhə açdı...

18.11.2026 / 15:14
Prezident İlham Əliyev Oman Sultanını milli bayram münasibətilə təbrik etdi

18.11.2026 / 15:10
Prezident İlham Əliyev Latviya Prezidentini Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik edib

18.11.2026 / 14:41
Xəzər İran-ABŞ savaşının əsas meydanlarından birinə çevrilir.

18.11.2026 / 14:36
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırıldı

18.11.2026 / 14:33
Hörmüz boğazında üç tanker minaya düşdü – boğaz tam bağlandı...

18.11.2026 / 14:18
Ukrayna Krasnodarda iki iri neft emalı zavoduna yenidən zərbə endirdi...

18.11.2026 / 14:01
Putin Tramla görüşdən əvvəl Cinplə iki saatdan çox qapalı görüş keçirdi

18.11.2026 / 13:52
Tramp Çinə gedib

18.11.2026 / 13:49
Almaniya Cənubi Qafqazda Rusiya ilə açıq mübarizəni bəyan etdi...

18.11.2026 / 13:46
Türkiyənin qlobal elektrikləşməni 35 faizə çatdırmaq təşəbüsünə 75 ölkə dəstək verib

18.11.2026 / 13:33
Kərkük folkloru və musiqi irsi gənclərə tanıdıldı

18.11.2026 / 13:30
Körfəzdə gərginlik yenidən artır - İran Küveytdəki ABŞ hərbi bazasını bombaladı...

18.11.2026 / 13:23
"DƏDƏMİZ DƏDƏ MƏDƏD" ADLI TOPLU-KİTABIN TƏQDİMATI KEÇİRİLİB

18.11.2026 / 13:15
“Diplom varsa, avtomatik biliklər də var” – Nazir bu yanaşmanı tənqid etdi

18.11.2026 / 13:07
ABŞ-da Azərbaycan bayrağının endirilməsi xəbərləri yalan çıxdı - Dövlət Komitəsindən açıqlama...

18.11.2026 / 12:55
Alman nazir Azərbaycanı Avropanın enerji təchizatında mühüm tərəfdaş adlandırdı...

18.11.2026 / 12:39
İkinci əl avtomobillərin satışı üçün yeni vergi proseduru müəyyənləşir...

18.11.2026 / 12:25
Kuryerlər də vergiyə cəb edilir - ayda 15 manat ödəyəcəklər...

18.11.2026 / 12:14
Ceyhun Bayramov: "Kiminsə müxalifət nümayəndəsi olması onu hüquqi məsuliyyətdən azad etmir"

18.11.2026 / 12:10
"Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri bundan sonra da möhkəm olacaq" - Ceyhun Bayramov

18.11.2026 / 12:03
"Azərbaycanın enerji təchizatına verdiyi dəstək Avropada sabitliyin qorunmasına töhfədir" - Yohan David Vadeful

18.11.2026 / 11:58
Almaniyanın Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsindən faydalanmaq imkanları müzakirə olundu

18.11.2026 / 11:50
Bakıda bu ərazilərə giriş pullu olacaq

18.11.2026 / 11:42
Almaniya Ermənistanla sülh istiqamətində addımlarına görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkür etdi

18.11.2026 / 11:28
Lavrov Rusiyanın müttəfiqlərini incidən qeyri-diplomatik bəyanat verdi...

18.11.2026 / 11:09
Ceyhun Bayramov almaniyalı həmkarı ilə görüşdü

18.11.2026 / 10:19
Ramiz Mehdiyev və köməkçisi Eldar Əmirov apellyasiya şikayəti verdi

18.11.2026 / 09:52
Trampın reytinqi rekord dərəcədə aşağı düşdü - amerikalıların 66%-i ondan narazıdır...

18.11.2026 / 09:30
ABŞ İranın Qeşm adasına yeni hava zərbələri endirdi...

18.11.2026 / 09:18
"Bəzən əsgərlikdən möhlət almaq üçün saxta təhsil arayışları təqdim olunur" - General

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ