Avqustun 15-də Alyaskada ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putin arasında keçirilən tarixi sammitdən sonra ABŞ daha bir kritik sammitə ev sahibliyi edib.
Trampın Ağ Evin Oval kabinetində Ukrayna prezidenti Zelenski ilə görüşüb.
Görüşdən sonra açıqlama verən prezident Tramp deyib ki, Putinin Ukraynaya veriləcək təhlükəsizlik zəmanətlərini qəbul etməsi çox mühüm addımdır: “Atəşkəs olmaya bilər, amma Zelenski və Putin bunu birlikdə müzakirə edə bilər. Mən əmin deyiləm ki, sülh üçün atəşkəs lazımdır. Təbii ki, mən ani ölümlərin qarşısını almaq üçün atəşkəsin tərəfdarıyam. İnanıram ki, sülh razılaşması mümkündür və qısa müddətdə əldə olunacaq.
Mən nikbinəm ki, biz Ukraynaya qarşı gələcək hücumların qarşısını alacaq razılığa gələ bilərik”.
Tramp ilk əvvəllər bunun ən asan başa çatan müharibələrdən biri olacağını düşündüyünü deyib: “Amma çox mürəkkəb olduğu ortaya çıxdı. Növbəti addım üçtərəfli sammit olacaq. Düşünürəm ki, Putin də nəsə etmək istəyəcək. Biz üçtərəfli sazişi təşkil edəndə məsələ olub-olmaması deyil, nə vaxt olmasıdır”.
Tramp Zelenski və Putinin sülh yolu ilə həll tapacağını hiss etdiyini və son nəticədə bu məsələ ilə bağlı qərarın yalnız iki liderin razılaşdığı təqdirdə əldə ediləcəyini vurğulayıb. O, bəyan edib ki, bugünkü görüş yaxşı keçərsə, Putinlə görüş təyin edəcək. "Növbəti addım üçtərəfli görüş olacaq və biz bunu həyata keçirəcəyik. Mən əla nəticəni gözləyirəm", - o deyib.
Trampla görüşünü “çox yaxşı” adlandıran Zelenski onunla indiyədək aparılan danışıqlardan məmnunluğunu ifadə edib, təhlükəsizlik zəmanətləri, humanitar yardım səyləri və məhbus mübadiləsi kimi “çox həssas mövzuların” müzakirə edildiyini bildirib.
Ukrayna prezidenti bəyan edib ki, “ərazi” məsələlərinə isə Putinlə üçtərəfli görüşdə buraxılacaq.
Zelenski deyib ki, Rusiya dayandırılmalıdır: "Biz bu müharibəni dayandırmalıyıq, Rusiyanı dayandırmalıyıq və Amerika və Avropadakı tərəfdaşlarımızın dəstəyinə ehtiyacımız var. Bunun üçün əlimizdən gələni edəcəyik və düşünürəm ki, biz güclü dövlət olduğumuzu göstərmişik...
ABŞ-ın bizim tərəfimizdə olduğunu bilmək həqiqətən vacibdir. Bizim ümumi məqsədimiz bu müharibəni dayandırmaqdır. Təhlükəsizlik zəmanətləri haqqında danışacağıq. ABŞ-ın belə güclü siqnal göndərməsi və təhlükəsizlik zəmanətlərinə hazır olması çox vacibdir.
Həlledici məqamda biz bütün həssas məsələləri, o cümlədən torpaqla bağlı məsələləri müzakirə edəcəyik. Üçtərəfli sammitdə də bunları müzakirə edəcəyik. Prezident Tramp bunu təşkil edəcəyini bildirib. Veriləcək təhlükəsizlik təminatları təkcə əsgərlərimiz və məhbuslarımız üçün deyil, mülki vətəndaşlar üçün də vacibdir”.
Daha sonra isə Tramp və Zelenskinin Avropa İttifaqı (Aİ) Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen, NATO baş katibi Mark Rutte, Almaniya kansleri Fridrix Merz, Fransa prezidenti Emmanuel Makron, İtaliyanın baş naziri Giorgia Meloni, Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubb və Böyük Britaniyanın baş naziri Key Starmerlə görüşü olub.
Görüşdə çıxış edənb Fransa prezidenti Makron bildirib ki, üçtərəfli görüşün keçirilməsi üçün atəşkəs və ya heç olmasa (Ukraynada) qətllərin dayandırılmasını tələb etməyiniz mütləqdir.
Britaniyanın baş naziri isə qeyd edivb ki, üçtərəfli görüş Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətlərinin və daha çətin məsələlərin həllinə töhfə verəcək.
Təhlükəsizlik zəmanətləri üzərində işləməyin çox vacib olduğunu deyən AB Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen isə , bildirib ki, 5-ci maddə (NATO) kimi təhlükəsizlik zəmanətləri çox vacibdir.
NATO-nun baş katibi Mark Rutte ABŞ prezidenti Trampa müraciət edərək, "Siz təhlükəsizlik zəmanətlərinə qoşulmağa hazır olduğunuzu dediniz. Bu, böyük bir addımdır, əsl dönüş nöqtəsidir. Hər şeyi dəyişir" deyib.
Tramp arada Putinlə telefon danışığı aparmaq üçün Zelenski və Avropa liderləri ilə görüşü dayandırıb. Görüşdən əvvəl Tramp Zelenski və Avropa liderləri ilə görüşündən sonra Putinə zəng edəcəyini bildirmişdi. Ancaq ABŞ prezidentinin Rusiya liderinə zəng etmək üçün görüşü dayandırması diqqət çəkib.
Tramp Zelenskiyə Ukraynada Rusiyanın işğal etdiyi əraziləri göstərən bir xəritə də təqdim edib. Dörd illik müharibənin başlanğıcından bəri Rusiya hərbi qüvvələri ölkənin təxminən 20 faizini işğal edib.
Bu arada, Trampın Ağ Evdə Zelenski və Aİ liderləri ilə mətbuat mənsublarının qarşısına çıxarkən Makrona dediklərini açıq qalan mikrofon vasitəsilə hər kəs eşidib. Trampın “Bu, çılğın səslənir, amma Putin mənim üçün sövdələşməyə gedəcək” dediyi açıq eşidilir.
Müşahidəçilərin fikrincə, Tramp bu sözləri ilə Alyaskada Putinlə görüşlə bağlı mühüm məlumatları ələ vermiş oldu...
Tramp sözləri qısa müddətdə ABŞ mətbuatında və sosial mediada yayılaraq müzakirələrə səbəb olub...
TAHİR
