Məlumdur ki, Avropa İttifaqı növbəti dəfə Ermənistan Silahlı Qüvvələri üçün yardım ayırmağa hazırlaşır. Söhbət Avropa Sülh Fondu çərçivəsində ayrılacaq yardımdan gedir. Ermənistanın “Jamnyus” mətbu orqanı yazır ki, söhbət yenə də 10 milyon avrodan gedir.
Nəşr yazır ki, erməni tərəfi bu yardımı müsbət əlamət kimi qiymətləndirərək qarşılıqlı əməkdaşlığın möhkəmlənməsini təsdiqləyir. Erməni ekspert Leonid Nersisyan ayrılan vəsaitin həcminin getdikcə artacağını gözləyir. Avropa Sülh Fondunun Ermənistan ordusuna yardımı barədə qərar Avropa İttifaqına üzv olan 27 ölkənin hamısı tərəfindən bəyəniləcəyi təqdirdə qüvvəyə minəcək. Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaja Kallas bu təklifi qurumun Şurasına təqdim edib. Müzakirənin dəqiq tarixi məlum olmasa da, onun yaxın vaxtlarda baş tutacağı bildirilir. Ermənistan fonddan ilk dəfə 2024-cü ildə 10 milyon avro yardım alıb. Macarıstan həmin yardımın verilməsinə ilk vaxtda veto qoyub və Azərbaycana da analoji dəstəyin göstərilməsini tələb edib. Lakin bir neçə həftəlik qapalı danışıqlardan sonra Budapeşt vetosunu ləğv edib. Hərbi ekspert Leonid Nersisyanın sözlərinə görə, Ermənistan çox istərdi ki, yardım çərçivəsində daha çox aviasiya, tanklar, haubitsalar alsın. Amma o qeyd edir ki, indiki yardım da az əhəmiyyət kəsb etmir. O xatırladır ki, keçən il Aİ-nin Xarici Əlaqələr Şurası Ermənistanı dəstəkləmək qərarına gələndə əsasən tibbi avadanlıqların verilməsini həyata keçirib: “Əlbəttə, bunlar da müsbətdir. Amma biz başa düşməliyik ki, söhbət məhdud resurslardan gedir. Bu yardımın Ermənistan ordusunda hər hansı ciddi transformasiyaya səbəb ola biləcəyini indilikdə düşünmək olmaz”. Nersisyan istisna etmir ki, 2024-cü ildə olduğu kimi Macarıstan bu qərara yenidən veto qoya bilər, üstəlik, Slovakiya da ona qoşula bilər: “Lakin Aİ-nin əsas üzv dövlətlərinin mövqeyi daha vacibdir. Birlik bu qərarı vermək istəsə, nə Macarıstan, nə də Slovakiya buna mane ola biləcək. Ermənistan Macarıstanı qərara müdaxilə etməməyə məcbur edə bilməz, amma Fransa və Almaniya edə bilər. Həm Macarıstan, həm də Slovakiya digər Aİ ölkələri ilə müqayisədə kiçik iqtisadiyyatlardır. Və onlar, məsələn, iqtisadi təhlükələrə qarşı dura bilmirlər”. Ermənistan ordusundakı vəziyyəti şərh edən Leonid Nersisyan bildirib ki, hətta açıq mənbələrdən gələn məlumatlar da Ermənistanın hərbi strukturlarının fəallığından xəbər verir: “Bu, həm silah tədarükü, həm də orduda islahatlar baxımından özünü göstərir. Artilleriya və bəzi digər qoşun növlərinin hazırlığında müsbət dəyişikliklər qeydə alınır. Ancaq hələ də problemlərimiz var. Biz görürük ki, islahatlar aparılır. Lakin onların heç də hamısı eyni sürətlə və eyni məhsuldarlıqla nəticə vermir”.
Bütün bunlar həm də onu göstərir ki, Avropa İttifaqının mövqeyi Ermənistanın Azərbaycanla sülh əldə etməsinə qarşı yönəlib. Özü də bütün bunlar sülh üçün daha çox şansın olduğu dönəmdə baş verir. Ermənistanın hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının deputatı Hasmik Akopyan parlamentdə sülh danışıqlarının müzakirə edildiyi qapalı iclas fonunda barış imkanlarının artdığını bildirib. Qeyd edək ki, baş nazir Nikol Paşinyan Azərbaycanla razılaşdırılan sülh sənədinin 12-ci nəşrini aldıqdan sonra hökumət və hakim fraksiya üzvləri ilə müzakirələrə başlayıb. Bakı təxminən iki həftə əvvəl İrəvanın təkliflərinə cavab verib. Bununla belə, beynəlxalq məhkəmələrdən iddiaların geri götürülməsi və üçüncü dövlətlərin sərhəddə yerləşdirilməsinin qarşısının alınması ilə bağlı məqamlar razılaşdırılmamış qalır. Ermənistan rəsmiləri Azərbaycana operativ cavab vermək niyyətindədir. Bu fonda “Azatutyun” radiosu yazır: “Hökumət bu məsələlərlə bağlı mövqeyini dəyişəcəkmi? Hasmik Akopyan qeyd edib: “Hər şey tamamilə dəyişməz qalsa, cavab vermənin mənası olmayacaq”. Erməni tərəfi beynəlxalq qurumlardan iddiaların geri götürülməsinə etiraz etmir, lakin Hasmik Akopyan hüquqi mübahisələrin həllindən sonra tərəflərin eyni məsələlərdən eskalasiya üçün bəhanə kimi istifadə etməməsinin vacib olduğunu vurğulayıb. Bundan əlavə, fərdlər öz iddialarını fərdi şəkildə həyata keçirə bilməlidirlər. İrəvan belə bir həll təklif etdi, lakin Bakı bunu rədd edib. Bu, müqavilə imzalanana qədər yerinə yetirilməli olan tələbdirmi və Ermənistan belə bir ssenariyə hazırdırmı? Akopyan bildirib: “Bu, paralel prosesdir. Hər hansı bir məsələ ilə bağlı razılıq əldə olunarsa, aydındır ki, biz onu dərhal həyata keçirməyəcəyik, çünki sülh müqaviləsi hiss olunmalı və hərəkətlər aydın şəkildə görünməlidir”. Üçüncü ölkələrin sərhəddə yerləşdirilməsinə qadağa qoyulması bəndinə gəlincə, deputatın sözlərinə görə, Ermənistan buna da hazırdır. Lakin o, bunun necə reallaşacağını açıqlamayıb. Erməni tərəfi təklif edib ki, müşahidəçiləri sərhədin yalnız demarkasiya olunmuş hissələrindən çıxarsınlar, tam demarkasiya edildikdən sonra isə tamamilə çıxarılsınlar. Bu, İrəvan üçün fundamental məsələ olaraq qalacaqmı? Akopyan qeyd edib: “Hazırda ərazidə müşahidəçilərimiz var və onların qalmaları üçün xüsusi vaxt məhdudiyyətləri var. Danışıqlar nə qədər davam edəcək, hansı qərara gələcəyik və bu qərarın icrası üçün hansı müddətləri təyin edəcəyik – burada biz çeviklik nümayiş etdirməliyik”. Sülh müqaviləsinin perspektivləri fonunda Bakı yeni təklif irəli sürüb: Azərbaycanda erməni məhbusların məhkəmələri ilə bağlı əməkdaşlıq etmək və müharibə cinayətlərində ittiham olunanları həmin ölkəyə təhvil vermək. Bakının siyahısında adı hallanan “Hayastan” müxalifət fraksiyasının lideri Seyran Ohanyan erməni tərəfinin susmasını şübhəli sayır. “Ermənistan hakimiyyəti belə bir addım atsa, onlar pərdəarxası razılaşmalarının olduğunu bir daha sübut edəcəklər. Bütün bunlar Azərbaycanın təzyiqi altında baş verir və onlara elə gəlir ki, susmaqla bu saxta sənədin imzalanmasına nail olacaqlar və sonradan bunu daxili siyasi mübarizədə istifadə edə bilərlər”, - Ohanyan “Azatutyun”a müsahibəsində bildirib. Öz növbəsində deputat Hasmik Akopyan əmin edib ki, danışıqlar zamanı Bakı belə tələblər irəli sürməyib. Ermənistan tərəfi Azərbaycanın bu açıq bəyanatına niyə cavab vermir? Deputat bir daha vurğulayıb ki, bu məsələ danışıqlar formatı çərçivəsində müzakirə olunmur”.
Samirə SƏFƏROVA
