Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev müsahibəsində deyib ki, Ermənistan öz öhdəliklərindən imtina etsə, Azərbaycan digər ölkələrlə alternativ nəqliyyat marşrutları üzərində işləyəcək:
“Əgər Ermənistan müxtəlif bəhanələrlə öz öhdəliklərindən imtina etsə və təcrid olunmuş vəziyyətdə qalmaq istəsə, onda Bakı gözləmək fikrində deyil və artıq regionun digər ölkələri ilə alternativ layihələr üzərində fəal işləyir. Biz logistik ehtiyaclarımızı Ermənistan hökumətinin şıltaqlıqlarına bağlamayacağıq və regional tərəfdaşlarımızla hərəkət etməyə davam edəcəyik”.
H.Hacıyev vurğulayıb ki, Azərbaycan ardıcıl olaraq regionda bütün nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasının tərəfdarıdır, çünki sıx ticarət-iqtisadi əlaqələrin regionun sülh, sabitlik və rifahına töhfə verəcəyinə inanır.
Alternativ marşrutlar deyəndə hansı istiqamətlər nəzərdə tutula bilər?
İqtisadçı Elçin Qurbanov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, nəqliyyat əlaqələrinin açılması ilə bağlı danışıqlarda müəyyən durğunluq müşahidə olunur: “Rusiya Federasiyası, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin üçtərəfli bəyanatının müddəalarından biri Zəngəzur dəhlizinin açılmasıdır ki, bu da Azərbaycanın qərb rayonları ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz əlaqənin təmin edilməsi deməkdir. Təəssüf ki, Ermənistanın qeyri-konstruktivliyi səbəbindən bunu reallaşdırmaq mümkün olmur.
Bəlli olduğu kimi, 2022-ci ilin martında Azərbaycan və İran Zəngəzur dəhlizinə alternativ yolun inşası barədə anlaşma memorandumu imzalayıb. Bir az da detallı şəkildə xatırladaq ki, Azərbaycanla İran arasında iqtisadi, ticarət və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq üzrə Dövlət Komissiyasının 11 mart 2022-ci il tarixində Bakıda keçirilən 15-ci iclası çərçivəsində Azərbaycan Hökuməti ilə İran Hökuməti arasında İran ərazisindən keçməklə Azərbaycanın Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında yeni kommunikasiya bağlantılarının yaradılması haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb.
Rəsmi Tehranın Zəngəzur dəhlizinin açılmasına aqressiv münasibəti anlaşılan deyil. Bir sıra hallarda Ermənistanın sərhədlərini özünün “qırmızı xətti” elan etməsi İran rəsmilərinin əndişəsindən xəbər verir, amma əbəs yerə. Çünki Azərbaycan, sadəcə, özünün Naxçıvanla quru yolunu təmin etmək, eyni zamanda Türkiyəyə çıxış imkanına nail olmaq istəyir ki, bu da onun təbii haqqıdır. Yəni hər hansı sərhəd dəyişikliyindən söhbət getmir. İran rəsmiləri bir sıra hallarda iddia edirlər ki, Azərbaycanla Naxçıvan arasında quru əlaqəsi İran ərazisindən keçməklə də mümkündür, işğal dövründə də bu yoldan istifadə olunub.
Bütün bunlara rəğmən Azərbaycan İran ərazisindən keçməklə alternativ dəhliz yolun reallaşmasında da maraqlıdır. Lakin təəssüf ki, rəsmi Tehran bu jesti qiymətləndirə bilmir. Ümumiyyətlə, istənilən nəqliyyat qovşağına və ya dəhlizə alternativin olmasının iqtisadi, həm də təbii ki, nəqliyyat, logistika baxımından hər hansı bir ziyanı yoxdur, bu, əlavə üstünlükdür. Amma nəzərə alsaq ki, son dövrlər İranın mövqeyi, xüsusilə də region ölkələri ilə müqayisədə qeyri-obyektivdir. İran Azərbaycana qarşı qərəzli münasibət nümayiş etdirir.
Biz digər marşrutlarla logistik imkanlarımızdan istifadə edirik. Bura Rusiya, Gürcüstan üzərindən reallaşdırılan layihələri, Xəzər dənizi vasitəsilə Orta Asiyaya çıxışımızı aid edə bilərik. Ermənistanın şıltaqlığı bizi Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı alternativ barədə düşünməyə əsas ola bilər. Amma bu heç də o anlama gəlmir ki, biz həmin iddiamızdan əl çəkirik. Əslində, Ermənistan prosesi yubatmaqla əldə edə biləcəyi iqtisadi faydalardan məhrum olur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
