Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan ölkəsinin Müstəqillik Bəyannaməsinin qəbul edilməsinin 33-cü ildönümündə bu sənədi tənqid edib.
Nikol Paşinyan Bəyannamənin qəbul edilməsinin ildönümü ilə bağlı mesajında bildirib ki, bugünkü erməni dövlətçiliyinin əsasını qoyan sənəd ölkə tarixində dönüş nöqtəsi olub və Qarabağ hərəkatının zirvəsində, SSRİ-də iqtisadi, siyasi və ideoloji böhran şəraitində qəbul edilib.
Ermənistan hökumət başçısı bildirib ki, Bəyannamənin mətnini 2020-ci il müharibəsindən əvvəl və xüsusən də ondan sonra dəfələrlə təkrar oxuyub:
"Bu Bəyannamənin mətninin tənqidi təhlili göstərir ki, biz sonda bizi SSRİ-nin bir hissəsinə çevirən düstur əsasında diskurs və məzmun seçmişik. Söhbət regional mühitdən və bizi qonşularımızla hər zaman münaqişə vəziyyətində saxlayan qarşıdurma diskursundan gedir”.
Nikol Paşinyanın sözlərinə görə, bu Bəyannamə ilə Ermənistan SSRİ-dən çıxmaq kursunu elan etsə də, eyni zamanda ondan çıxmaq üçün bütün yolları da bağlayıb: “XX əsrin sonunda qəbul edilən bəyannamə ilə Ermənistan XX əsrin əvvəllərində onun ölkəsinin müstəqilliyini itirməyə aparan düsturu bir daha qəbul edib”.
Nikol Paşinyan deyib ki, bu sənədin dərin təhlilə ehtiyacı var, çünki bu, qəbul olunduqdan sonra bütün sonrakı nəticələri olan siyasi sənəddir:
"İndi isə Müstəqillik Bəyannaməsinin 33-cü ildönümündə vurğulamaq istəyirəm ki, bizim sülh gündəliyimiz müstəqillik gündəliyidir. Biz sülhə nail olsaq, müstəqillik də olar. Nə qədər ki sülh yoxdur, SSRİ-nin ruhu bizim səmamızda, regionumuzun səmasında uçacaq”.
Baş nazir deyib ki, o, müstəqilliyi, suverenliyi, demokratiyanı seçir.
Xatırladaq ki, Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsi 1990-cı il avqustun 23-də qəbul edilib.
Paşinyan Müstəqillik Bəyənnaməsini bu şəkildə tənqid etməklə əslində nə demək istəyir?
Paşinyanın verdiyi son mesajlar çox önəmlidir. Çox güman, Ermənistanda yeni referendum və konstitusiya dəyişiklikləri də gözlənilir. Konstitusiya ölkənin ali qanunlar toplusu kimi istər vətəndaş, istərsə də dövlət üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. İctimai həyatı qaydalara uyğun idarə etməyə imkan verən, dövlətlə vətəndaş arasında tənzimləyici rol oynayan və fərdin cəmiyyətdə yerini müəyyənləşdirən Konstitusiya bəzən qalmaqallı maddələri ilə diqqət cəlb edir.
Bəzi ölkələr ərazi iddialarını ölkə Konstitusiyasına da daxil edir. Ermənistan 100 ildən çoxdur ki, Türkiyəyə qarşı ərazi iddiaları irəli sürür. Rəsmi İrəvan Türkiyənin 6 vilayətinin “Qərbi Ermənistan” ərazisi adlandırır. Türkiyə torpaqlarına birbaşa ərazi iddiaları olmasa da, buna işarə vuran bəndlər var.
İlk növbədə, bu detallar Ermənistanın 1990-cı il avqustun 23-də qəbul etdiyi “Ermənistanın müstəqilliyi barədə Bəyannamə”də öz əksini tapıb. 12 bənddən ibarət bəyannamənin 11-ci bəndi ən ciddi mübahisə doğuran hissədir.
“Ermənistan Respublikası 1915-ci ildə Osmanlı İmperiyası və Qərbi Ermənistanda törədilən “erməni soyqırımı”nın beynəlxalq aləmdə tanınmasına tərəfdir”. Bu cümlə ilk baxışdan diqqət çəkməsə də, bu ifadədə yer alan “Qərbi Ermənistan” ifadəsi Türkiyənin 6 şərq vilayətinə (Ərzurum, Van, Bitlis, Elazığ, Diyarbakır və Sivas) ərazi iddiası nəzərdə tutur.
Bu maddə 1995-ci il iyulun 5-də qəbul olunan Ermənistan Konstitusiyasında yer almasa da, 13 -cü maddədə Türkiyə ərazisində yerləşən Ağrı dağının ölkənin dövlət gerbinə təsvir olunduğu bildirilir.
Ermənistan Respublikasının Gerbində – mərkəzdə qalxan üzərində Ağrı dağı, Nuhun gəmisi və “tarixi Ermənistanda” mövcud olmuş 4 çarlığın gerbi əks olunub.
Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsində Azərbaycana qarşı da ərazi iddiaları yer alıb və həmin bəyannamə də Ermənistanın yeni konstitusiyasının preambula hissəsində əks olunub. Yəni Paşinyan mövcud konstitusiyanı poza bilməz. Ona görə də, çox güman, Paşinyan köklü konstitusiya islahatlarına gedib onu dəyişdirəcək və yeni konstitusiyada Qarabağla bağlı, ”miatsum"la bağlı işarə belə olmayacaq. Buna görə də Paşinyan doğru olaraq gələcək köklü islahatlar üçün zəmin hazırlayır.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
