Faşist ideologiyasının Ermənistanda çiçəklənməsi bu gün heç kimə sirr deyil. İndiyədək bu xüsusda beynəlxalq ictimaiyyətdən hər hansı sərt reaksiya görməməsi səbəbindən Ermənistanda faşizmin ən qabarıq təzahürlərini görmək elə də çətin deyil. Bu fonda qeyd edək ki, bir neçə gün əvvəl, konkret olaraq mayın 31-də Ermənistanda “General Dro” kimi tanınan faşist Drastamat Kanoyanın doğum günü qeyd edilib.
Ermənistanın baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan isə Respublika Günü münasibətilə mesajında Dro və Qaregin Njdeni ölkənin qəhrəmanları adlandırıb. Hazırda Ermənistan faşist abidələrinin sayına görə dünyada ən öndə gedən dövlətlərdən biridir. Məlumdur ki, Ermənistanda Njdeyə həsr olunmuş memorial abidələr, heykəllər, adı verilmiş küçələr, kənd və meydanlar mövcuddur. Beynəlxalq münaqişələr üzrə rusiyalı ekspert Yevgeni Mixaylov bu fonda Ermənistanda ermənilərin digər xalqlar üzərində milli üstünlüyü kimi faşist ideologiyasının təriflənməsinin millətin deqradasiyasının əsas göstəricilərindən biri olduğunu bildirib, bunu dövlətçiliyin süqutunun əsas xəbərçisi adlandırıb. Onun fikrincə, İrəvanda yeni hakimiyyət orqanlarının tarixə yeni baxışı Qərbin İkinci Dünya müharibəsini fərqli şəkildə təqdim etmək cəhdlərinin ümumi fonunda baş verir, bu da öz növbəsində, Rusiyanın nasist Almaniyasını və müttəfiqlərini məğlub edən SSRİ-nin qanuni varisi olmaq hüququnu pozur: “Saxtalaşdırma prosesinin təşəbbüskarları kimi ABŞ və Avropa Birliyinin hakim dairələri göstərilir. Deqradasiyanın ən vacib mərhələlərindən biri Avropa Parlamentinin 2019-cu ildə qəbul etdiyi və məqsədi avropalı gənc nəslin şüurunda nasist Almaniyası ilə Sovet İttifaqının İkinci Dünya müharibəsindəki roluna eyni münasibəti formalaşdırmaq, həmçinin həmin dövrdə əhəmiyyətli hadisələri təhrif etmək olan “Avropa yaddaşının Avropanın gələcəyi üçün əhəmiyyəti haqqında” qətnaməsi oldu. Ermənistanda Dro və Njdeləri qəhrəmanlaşdıranlar məhz bu qətnaməyə güvənir. İrəvanda Qərblə ortaq dəyərlər Rusiyanın qalib ölkənin qanuni varisi olmaq hüququnu pozmaq üçün inkişaf etdirilir, eləcə də SSRİ-nin tərkibində olan digər respublikalar kimi. İrəvanın Azərbaycana qarşı təşəbbüslərini çox vaxt dəstəkləyən Avropa Parlamentinin qətnaməsində tarixi həqiqətlər, onların ardıcıllığı, səbəbləri və nəticələrinə heç bir məhəl qoyulmur. Ermənistan tərəfindən həmin Qaregin Njdeyə abidələrin qoyulması heç vaxt pislənməyib, halbuki, Azərbaycan dəfələrlə bu məsələni qaldırıb”. Ekspert “kalibr” portalına açıqlamasında Ermənistanda faşistlərin qəhrəmanlaşdırılmasına qarşı mübarizə aparmaq üçün istənilən üsulun, o cümlədən iqtisadi sanksiyaların tətbiqinin zəruriliyini vurğulayıb: “Əks təqdirdə, dünya elitasının II Dünya müharibəsinin nəticələrini yenidən nəzərdən keçirmək planları reallaşacaq: faşist hesab etdiyimiz insanlar qəhrəman olacaq, qəhrəman sayılanlar isə unudulmağa məhkum olacaq. Və bunun üçün elə də çox vaxt lazım deyil”. Amma Ermənistana sanksiyalar təkcə faşist ideologiyasına yox, Azərbaycana qarşı sərhəddə törətdiyi təxribata görə də tətbiq edilə bilər. Hər halda, amerikalı politoloq, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Piter Teysin açıqlamaları bu qənaətə gəlməyə əsas verir. O hesab edir ki, silahlı təxribatlar və Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən dövlət sərhədinin pozulması halları beynəlxalq təşkilatlar və dünya ölkələri, o cümlədən ABŞ, Fransa, Almaniya və Avropa Birliyi tərəfindən qətiyyətlə pislənməlidir: “ABŞ Dövlət Departamentində təşkil edilən mətbuat konfranslarında regional təhlükəsizliklə bağlı Qafqazdakı vəziyyətin və İrəvandakı faşist rejiminin yürütdüyü siyasətin dəhşətli fəsadlarının müzakirə edilməməsi yolverilməzdir. Rəsmi Vaşinqton əvvəlki kimi Avrasiyanın bu regionundakı vəziyyətlə bağlı geosiyasi dialoqda iştirak etmir”. Politoloq deyib ki, ATƏT-in Minsk Qrupu daha fəal olmalı və Azərbaycan Respubikasının ərazi suverenliyinin kobud şəkildə pozulması hallarını pisləməlidir: “İndiyədək ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri özlərini çox sakit aparıblar və demək olar ki, heç bir addım atmayıblar”. P.Teys baş verənlərə görə Ermənistan rəhbərliyinin məsuliyyətə cəlb edilməli olduğunu vurğulayıb: “Rəsmi Vaşinqton və Brüssel tərəfindən onlara qarşı sanksiyalar tətbiq edilməlidir. Ermənistana rüşvətxor avtokratlar rəhbərlik edir. Öz həmvətənlərinin həyat şəraitini yaxşılaşdıra bilməmələri onları silahlı təxribatlara əl atmağa, bununla da həssas regional təhlükəsizliyi pozmağa və Avropanın demokratik institutlarına zərər vurmağa vadar edir. Rəsmi Vaşinqton məsələ ilə bağlı qəti mövqe nümayiş etdirməli və Ermənistan rəhbərliyini məsuliyyətə cəlb etməlidir”. Ekspertin fikrincə, erməni ictimaiyyətinin diqqətini ən mühüm məsələlərdən yayındırmaq üçün Ermənistan hökumətinə başçılıq edən siyasi partiyaların çoxu bu yaxınlarda Azərbaycanla sərhəddə baş vermiş silahlı təxribatları daxili təbliğat məqsədilə istifadə etməyə çalışır. P.Teys “report” portalına açıqalamasında qeyd edir ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Bakıya rəsmi səfər etməklə rəsmi Vaşinqtonun Cənubi Qafqazdakı geosiyasi iştirakının möhkəmləndirilməsində əhəmiyyətli rol oynaya bilər: “Bu, Cozef Baydenin prezidentliyi dövrünün ən vacib nailiyyəti və Azərbaycanla ABŞ arasında ikitərəfli münasibətlərdə tarixi dönüş nöqtəsi ola bilər”.
Samirə SƏFƏROVA
