Şamil Əliyev: “Milli özünüdərkə, dövlətçiliyə, milli mədəni dəyərlərlə əsaslanmaq, kökənmək kimi məsələlər əsas götürülməlidir”
Sevda Sultanova: “Ssenari üçün müsabiqə elan edilir”
Mədəniyyət naziri Adil Kərimli və AYB sədri Anarın görüşündə Azərbaycan yazıçılarının əsərləri əsasında filmlər çəkilməsi məsələsi də müzakirə olunub. Yəni söhbət dövlət sifarişli filmlər üçün ədəbi əsərlərin seçilməsi, ssenarilərin yazılması məsələsindən gedir.
Bilirik ki, Azərbaycan yazıçılarının roman və povestlərinin motivləri əsasında xeyli sayda bədii film çəkilib. Məsələn, burada Cəlil Məmmədquluzadənin, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin, Süleyman Sani Axundovun, Cəfər Cabbarlının, Cəmşid Əmirovun, Mirzə İbrahimovun, Rüstəm İbrahimbəyovun, Anarın, Elçinin, İsi Məlikzadənin, İsa Hüseynovun, İsmayıl Şıxlının, Süleyman Rəhimovun, Ənvər Məmmədxanlının və başqalarının adlarını qeyd edə bilərik. İllər əvvəl kinodramaturgiya sahəsində müsbət nailiyyətlər olub. Müasir dövrdə isə bu barədə danışmaq çətindir. Çünki gənc dramaturqların varlığı və yoxluğu barədə hər hansı bir informasiya yoxdur. Amma istedadlı gənc və orta nəsil yazıçıları var ki, onların da əsərlərinə kinonun müraciət etməsi zəruridir.
Müasir kinodramaturqlar varmı ki, onların əsərləri əsasında belə filmlər çəkilsin? Məsələn, yaşlı nəsildən ən çox Anarın əsərləri əsasında filmlər çəkilib. Dövlət sifarişli filmlər üçün əsər seçimi olsa yenə də yaşlı nəsil önə çəkiləcək, yoxsa gənclər də var?
Tanınmış kinorejissor və ssenarist Şamil Əliyev baki-xeber.com-a “dövlət sifarişi o demək deyil ki, hansısa bir əsər əsasında film çəkilməlidir, yaxud müasir kinoda dramaturqlar yazmalıdır. Dövlət sifarişi o deməkdir ki, bu filmin bütün maliyyəsini dövlət üzərinə götürür. Mədəniyyət Nazirliyinin müsabiqələrində şərtlər açıq- aydın yazılıb. Yəni nədir? Dövlət sifarişi 1 milyon manatdan yuxarı layihələrə verilə bilir. Bu, dövlətin ideoloji, kulturoloji, mənəvi, əxlaqi və strateji cəhətdən niyyətlərini müəyyən edən bir ssenari olmalıdır ki, burada milli kimlik, dövlətçilik məsələsi var, dövlət bu layihələrə yüz faiz dəstək verə bilsin. Bundan ötrü hansısa bir əsəri ekranlaşdırma ehtiyac yoxdur. Bunu o yaşlı nəsil də yaza bilər. Ssenarini heç bir əsəri olmadan orta nəsil də, gənc nəsil də yaza bilər. Əgər gənc nəslin özündə bir güc, qüdrət tapıb işə girişərsə, bu da bir yaxşı şeydir. Yazıçımız Anar əsərlərinə ən çox film çəkilən yazıçılardan biridir. Anar müəllim də nazirlə görüşdə bunu deyib ki, istəyirəm dövlət sifarişi ilə filmim çəkilsin, ssenarilər verim. Yəni bu da bir arzudur. Anar müəllim həm də ssenarist və rejissorluq kursunu da bitirib. Özünün də rejissor kimi filmi də var. İndi yaşlıdır, yəni rejissorluq edə bilmir. Ona görə bu arzunu dilə gətirib. Ola bilsin ki, Anar müəllimin də hansısa bir ssenarisi bir ideoloji cəhətdən, siyasi cəhətdən, milli özünü dərk cəhətdən bir mövzu ətrafındadır. Yəni burada Anar müəllim öz fikrini bildirib. Bu o demək deyil ki, yaşlı nəslin yazıçıları bu sahəni monopoliyaya götürməlidir. Monopoliya söhbətəti yoxdur. Burada məsələ belədir. Soruşursuz ki, dövlət sifarişli filmlər üçün əsər seçimi olsa, yenə də yaşlı nəsil önə çəkiləcək, yoxsa gənclər də var? Bilirsiniz, bu istiqamətdə komissiya fəaliyyət göstərir. Yəni yaşlı nəslin önə çəkilməsi necə deyərlər, bir prioritet deyil ki…”-deyə bildirdi.
Ş.Əliyevin fikrincə, burada əsas rolu komissiya oynayır. “O komissiyanın tərkibi haqqında müəyyən fikir yürütmək olar ki, komissiyanın tərkibindəki kimlərdir?
Mənim özümdə də komissiyanın üzvlərinin bəzilərinə böyük şübhəm var ki, o bu dövlət sifarişli ideyaları dərk edə bilir, yoxsa yox. Amma yenə də deyirəm, söhbət gənc və yaxud yaşlı nəslin söhbəti deyil. Məsələ insanın təfəkküründən, istedadından, qabiliyyətindən, düşüncə tərzindən asılıdır. Yəni yaşlı nəslin düşüncə tərzi yaxşıdır, yaxud daha güclüdür, nə bilim sambalıdır, söhbəti yoxdur. Gənc nəslin də təcrübəsi çatmır, bunları yaxın buraxmaq olmaz, söhbəti də olmamalıdır. Burada söhbət layihədən getməlidir, dövlətin öz strateji maraqları var. Milli özünüdərkə, dövlətçiliyə, milli mədəni dəyərlərlə əsaslanmaq, kökənmək kimi məsələlər əsas götürülməlidir. Yaş söhbəti burada ümumiyyətlə nəzərə alınmamalıdır. Yaş nə deməkdir? Yəni elə cavan tapmaq olar ki, savadına, istedadına görə seçilir. Bizim gənclərimiz içərisində savadlı insanlarımız da var. Amma nə yazıq ki, son zamanlar kinematoqrafın içərisində bu sahəyə daxli olmayanlar da var. Məsələn, kino çəkənlərin bir çoxunun rejissor təhsili yoxdur. Prodüserlər var ki, nə ali təhsili, nə kinematoqrafik təhsili var. Bunlardan bəziləri hərdən bir gəlib komissiya içində oturur. Yaxud bunlar hansısa yollarla, “arxa qapıdan” yol tapıb irəli gedə bilirlərsə, bu nə Anar müəllimin problemidir, nə mənim problemimdir. Bu ancaq müəyyən bir məmur xətalarıdır ki, baş verir”-deyə Ş.Əliyev qeyd etdi.
Kinoşünas Sevda Sultanova isə hesab edir ki, ümumiyyətlə bu ideyanın baş tutacağı real görsənmir. “Düşünürəm ki, əslində bu görüş daha çox söz olaraq qalacaq. Çünki əksər hallarda təəssüf ki, söz olaraq qalır. İkinci isə dövlət sifarişi ilə çəkilən filmlərüçün müsabiqə elan olunur. Tutaq ki, dövlətə vətənpərvərlik, yaxud uşaq mövzusunda bir ssenari lazım olur və ssenari üçün müsabiqə elan edilir. Orada fərq yoxdur ki, yaşlı nəsildir, yoxsa gənc və orta nəsildir, keyfiyyət varsa, o önə çıxır. Amma ümumilikdə mən nəsə inanmıram ki, bunun nəticəsi olsun. Yəni faktiki olaraq çox çox görüşlərin nəticəsi olmur”-deyə S.Sultanova bildirdi.
İradə SARIYEVA
