Aydın Xan Əbilov: "Mədəniyyət Nazirliyinin məmurlarının yadına düşdü ki, kitabxanalarda işçilərin sayı çoxdur, onları ixtisar etmək lazımdır"
Xəyalə Rəis: "Onların peşəkarlığını və uzun illər ərzində qazandıqları təcrübəni yalnız rəqəmsal bacarıqlar əsasında qiymətləndirmək ədalətli yanaşma hesab oluna bilməz"
Sosial şəbəkələrdə və mediada yayılan məlumatlara görə, Mədəniyyət Nazirliyinin keçirdiyi kitabxana işçilərinin attestasiyası narazılığa səbəb olub. Bu barədə şikayətçilər mətbuata bildiriblər ki, illərlə kitabxanalarda çalışan əməkdaşlara əvvəlcədən təlim keçirilmədən İKT və şəbəkə texnologiyaları ilə bağlı texniki suallar verilib, nəticədə bir çoxu işdən azad edilib.
Onlar deyirlər ki, rəqəmsallaşma məqsədi ilə aparılan islahatlar əvvəlcə təlim və hazırlıqla müşayiət olunmalı, yalnız bundan sonra attestasiya keçirilməlidir.
Sosial şəbəkələrdə yazırlar ki, kitabxanaçı ayda 400 manat alır. Onların əməkhaqqının az olduğunu qeyd edənlər deyirlər ki, əslində attestasiya keçirilməmişdən əvvəl kitabxanaçılara təlimlər keçirilməli idi.
İctimai və mədəniyyət xadimi, Yeni Yazarlar və Sənətçilər İctimai Birliyinin sədri, www.kitabxana.net – Mir Cəlal Paşayev adına Milli Virtual-Elektron Kitabxananın yaradıcısi, Prezident təqaüdçüsü, yazıçı-kulturoloji Aydın Xan Əbilov baki-xeber.com-a bildirdi ki,Mədəniyyət Nazirliyinin dünya təcrübəsindən çıxış etdərək atdığı addımlar müəyyən yeniliklər baxımından maraqlı görsənsə də, amma Azərbaycan reallığında çox böyük sosial, mədəni narazılıqlara aparıb çıxaracaq. "Onsuz da Mədəniyyət Nazirliyinin təklifi ilə vaxtilə 2 mindən çox kitabxana bağlandı və bu kitabxanalardakı işçilərin bir çoxu işsiz qaldı. İndiki zamanda, yəni zavod və fabriklərin artıq robot və süni intellektin əlinə verildiyi bir vaxtda xidmət və kreativ sahələrdə işsizlik daha böyük bir sosial böhranə çevrilir. Mədəniyyət Nazirliyi belə bir vaxtda attestasiya keçirdi. 50, 30 ilin kitabxanaçısından kompüter biliklərini, internetdə axtarışları tələb etmək kimi çox qeyri-məntiqli bir attestasiya əlbəttə ki, kitabxana sahəsində böyük narazılığa səbəb olacaqdır. Azərbaycan kitabxanalarında böyük problemlər var. Bunu heç kim dana bilməz. Elə kitabxanalar var ki, kitabı yoxdur, amma kitabxanaçı ştatı var və bələdiyyələrin, icra məmurlarının qohum-əqrabaları orada maaş alır. Onlarla bağlı Mədəniyyət Nazirliyinin yanında ictimai şura və komisiya yaradılmalıdır. Həmin kitabxanalar bir-bir gəzilməlidir. Onların sayı çox da deyil. O kitabxanaların bəziləri birləşdirilməli, bəzi kitabxana binası bağlanmalı, satılmalı, əvəzinə avtobuslar və yaxud uyğun nəqliyyat vasitələri alınıb təkərli kitabxana yaradılmalıdır. Eyni zamanda, əlbəttə ki, bəziləri ixtisara düşməklə və yaxud pullu xidmətlərə keçilməklə kitabxanaları dirçəltmək lazımdır".
A.X.Əbilovun sözlərinə görə, o, çoxdandır, Azərbaycanda kitabxanaların hibrid formatda inkişafı ilə bağlı bir nəzəriyyə irəli sürüb. "Yəni həm muzey formatında ənənəvi kağız daşıyıcılarda olan kitabların kitabxanalarda qorunması və oxuculara xidmət etməsi istiqamətində yeniliyə ehtiyac var. Mən eyni zamanda internet kitabxanalar və yaxud elektron kitabxanalar qismində onların inkişaf etdirilməsini, sosial mediada və sosial şəbəkələrdə, o cümlədən internetdən ayrılmayan, mobil telefonları əlindən buraxmayan şəxslərə birbaşa kitabxanaların onlayn, oflayn formada təsiri ilə cəmiyyətin intellektual-estetik tələblərini ödəmək və səviyyəsini inkişaf etdirmək üçün bu proqramın həyata keçirilməsini və dövlət tərəfindən dəstəklənməsinii təklif etmişdim. Təəssüf ki, bu dinlənilmədi. İndi isə başqa bir təkliflərimiz də var. O cümlədən kitabxanaların özlərinin həm də pullu xidmətlərə keçirilməsi, görüş otaqlarına çevrilməsi təklifini irəli sürürəm. Nə mənada görüş otağı? Yəni kitabxanaların kafe kimi fəaliyyət göstərməsi, elektron xidmətlər göstərməsi lazımdır . Onsuz da ayrı-ayrı şəxslər bunu edirlər. Niyə kitabxana binalarından istifadə etməyək? Hətta mən təklif edərdim ki, kitabxanaların əvəzində o boş otaqlarda iyirmi-otuz nəfər şagirdi hazırlayan müəllim-repetitorlara imkan yaratmaq lazımdır. Onlar gəlib oranı kirayə götürüb həm kitabxanaçıların iştirakı, həm kitabxananın iştirakı ilə repetitorluq fəaliyyəti ilə də məşğul olsunlar ki, biz kitabxanaları bağlamayaq, kitabxanaçıları ixtisara salmayaq, büdcəyə yük olmadan kitabxanaları yaşadaq. Eyni zamanda kitabxanalar özləri mini muzeyə, mini kitab teatra, hətta mini xalq teatrlarına çevirmək mümkündür. Bizim şagirdləri, məktəbliləri, hətta tələbələri ora cəlb edib onların asudə vaxtını səmərəli keçirmək, onların dərs oxumasını motivasiya etmək mümkündür. Əvvəltə bütün bu təkliflər qırağa atıldı və birdən-birə Mədəniyyət Nazirliyinin məmurlarının yadına düşdü ki, kitabxanalarda işçilərin sayı çoxdur, onları ixtisar etmək lazımdır. Yaxşı, bu qədər ixtisar edilir. Bəzi dövlət qurumlarında, iş yerlərində ixtisarlar getdi. Başa düşürəm, optimallaşdırma, büdcə vəsaitlərini qənaət etmək lazımdır. Amma bu qədər işsizi bəs biz hara yığaq? Bu işsizlər narazılığa çevrilir. Bu işsizlər Azərbaycandan kənara getməyə məcbur olur. Muhacir, qaçqın insanlar olaraq. Gedə bilməyənlənlər isə çoxları fiziki qüsurlu, fiziki məhdudiyyətli, əlilliyi olanlardır, pensionerlər, işləməyi bacarmayan tənbəllər və ümumiyyətlə anadan müəyyən mənada sağlamlıqda problemi olan şəxslərdir. Onlar qalırlar.
Məsələn, bununla biz hansısa kənd təsərrüfatı və yaxud sənaye, ya da xidmət sahələrini inkişaf etdirə bilərikmi? Edə bilmərik.
Bu baxımdan da birdən-birə 20-30 il kənd kitabxanalarında işləyən kitabxanaçıya informasiya texnologiyaları ilə bağlı texniki suallar verib onu ixtisara salmağın məntiqini tuta bilmirəm"-deyə A.X.Əbilov qeyd etdi.
Xpress.az saytının təsisçisi və baş redaktoru Xəyalə Rəis baki-xeber.com-a bildirdi ki, Mədəniyyət Nazirliyinin keçirdiyi kitabxana işçilərinin attestasiyası ilə bağlı yayılan xəbərlər və səsləndirilən narazılıqlar ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. "Əgər həqiqətən də uzun illər kitabxana sahəsində çalışan əməkdaşlara əvvəlcədən müvafiq təlim keçirilmədən İKT və şəbəkə texnologiyaları ilə bağlı mürəkkəb suallar ünvanlanıb və bunun nəticəsində insanlar işlərini itiriblərsə, bu yanaşmanın yenidən nəzərdən keçirilməsinə ehtiyac var.
Mənim də ailəmdə kitabxanada çalışan var və bu sahədə yaşanan çətinliklərdən az-çox məlumatlıyam. Buna görə də məsələyə təkcə vətəndaş kimi deyil, kitabxana sisteminin problemlərini yaxından müşahidə edən biri kimi yanaşıram. Kitabxanaçılar illərdir oxuculara xidmət göstərən, kitab fondlarını qoruyan, cəmiyyətin maariflənməsinə töhfə verən insanlardır. Onların peşəkarlığını və uzun illər ərzində qazandıqları təcrübəni yalnız rəqəmsal bacarıqlar əsasında qiymətləndirmək ədalətli yanaşma hesab oluna bilməz.
Rəqəmsallaşma müasir dövrün tələbidir və bunun zəruriliyini heç kim inkar etmir. Əksinə, kitabxanaların yeni texnologiyalarla işləməsi, elektron kataloqların və rəqəmsal xidmətlərin inkişafı vacibdir. Lakin islahatların məqsədi insanları cəzalandırmaq deyil, onları bu dəyişikliklərə hazırlamaq və yeni bacarıqlar qazanmalarına şərait yaratmaq olmalıdır.
Daha doğru yanaşma əvvəlcə genişmiqyaslı təlimlərin təşkili, əməkdaşların yeni bilik və bacarıqlara yiyələnməsi üçün real imkanların yaradılması, yalnız bundan sonra isə şəffaf və obyektiv attestasiyanın keçirilməsidir".
X.Rəisin sözlərinə görə, uzun illərin təcrübəsinə malik insanların hazırlıq keçmədikləri sahələr üzrə qiymətləndirilməsi həm peşəkar, həm də mənəvi baxımdan haqlı narazılıqlara səbəb ola bilər.
"Ümid edirəm ki, məsələ ilə bağlı səsləndirilən bütün şikayətlər obyektiv şəkildə araşdırılacaq, həm əməkdaşların hüquqları qorunacaq, həm də ölkədə həyata keçirilən rəqəmsallaşma siyasəti daha ədalətli və səmərəli şəkildə tətbiq olunacaq. İslahatların əsas məqsədi insanların iş yerlərini itirməsi deyil, onların bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirərək daha müasir, güclü və səmərəli kitabxana sisteminin formalaşdırılması olmalıdır"-deyə X.Rəis bildirdi.
İradə SARIYEVA
