şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Bir memar tanıyıram...

Image


“Memar kimdir”- deyə soruşsanız, deyərdim ki, sirli daşları danışdırandır memar. Əlinin sığalından, gözünün nurundan, qəlbinin sevdasından, bulaq kimi qaynayan ilhamından yaradır binaları, körpüləri, məbədləri, ziyarətgahları…İçinin səsini, nəfəsindən qopan duanı naxışlayır daşlara. Memar təkcə binalar yaratmır, həm də onlara nəfəs verir, səs verir, dil açdırır. Elə bir nəfəs verir ki, o nəfəs min illər sonra da insanların ruhunu isidir, yoluna işıq tutur, ulularımızın izi ilə keçmişlərə boylanır. Hər abidə bir memarın ruhunun simfoniyasıdır - eşidirik, anlamağa çalışırıq…

Bu şəhərdə bir memar tanıyıram, təkcə mən tanımıram onu, bütün Azərbaycan tanıyır. Həm cansız saydığımız daşları sənət əsərinə çevirir, daşların səsini qulaqlarımıza həkk edir, həm də Azərbaycan ellərini, azərbaycanlıların tarixi yurdlarını qarış-qarış gəzib ulu babalarımızın qurub-yaratdığı memarlıq incilərini, abidələri, tarixin daş şahidlərini tədqiq edir, onları öyrənir, tanıdır, təbliğ edir, kitablaşdırır.

Bir memar tanıyıram, səmimi, mehriban, işgüzar, peşəkar, öz sənətinə Məcnun kimi aşiq. Sözü-söhbəti maraqlı, duzlu-yumorlu. İstənilən adamla dil tapan, yaralı könüllərə məlhəm olmağa çalışan, daşı dilləndirən bir memar, bir insan.

Bir memar tanıyıram, yurd-yuvası dağılanda, kəndi viran qoyulanda, el-obası, əzizləri qaçqın-köçkünə çevriləndə, anası, doğmaları çadır şəhərciyində kədərli günlər keçirəndə o da dərindən sarsıldı. Çadır şəhərciyindəki insanların ağrısını yaşadı, dərdini çəkdi. İnsanların əzablarına şərik oldu, dərdlərinə dərman olmağa qanadlandı. Bir memar tanıyıram, yurdunun azadlığını gördü, tarixi zəfərin şadlığına büründü, doğma kəndinə geri dönüşün sevincini yaşadı, azad Qarabağı yenidən görmək, gəzmək səadətinə qovuşdu.

Bir memar tanıyıram, ömür yolu Füzuli rayonunun Şükürbəyli kəndindən başladı, halal bir ocağın od qoruyanı oldu. Bir memar tanıyıram, hədəflərinə yetişmək üçün var gücü ilə çalışdı, çarpışdı. Çətinliklərə dözdü, məhrumiyyətləri əzib keçdi. Bir memar tanıyıram, həm də müəllimdir. Tələbələrin sevdiyi, hər dəfə auditoriyada alqışla qarşıladığı sevimli bir müəllim. Müəllim olmaq çox çətindir, bəlkə də alim və memar olmaqdan da çətin.

Əslində, onunla uzun illərdir jurnalist-ekspert kimi əlaqələrimiz var. Ondan sayını bilmədiyim qədər açıqlama almış, münasibət öyrənmişəm. Həmişə açıq və səmimi danışıb, başqalarının tərifləyib göyə qaldırdığı məsələrə obyektiv qiymət verib, tənqid olunası şeyi tənqid, layiqliləri təqdir edib. O, hamının yanaşdığı kimi yanaşmır məsələlərə, özünə xas yanaşır, özü kimi danışır, qiymət verir.

Füzuli rayonu ərazisində "Şəhidlər xatirəsinə abidə" kompleksinin, "Heydər parkı"nın, Xırdalan şəhərinin məzarlığında "Seyid Əşrəf məqbərə-məscid memarlıq kompleksi"nin müəllifidir. "Seyid Əşrəf məqbərə-məscid memarlıq kompleksi” onun şah əsəridir. Memarın layihəsi əsasında eyni zamanda müxtəlif yerlərdə bir çox yaşayış binaları inşa olunub.

AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, memarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Şərq Ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının müxbir üzvü Rizvan Qarabağlıdan danışıram. Adını yazmasaydım belə, çoxları kimdən danışdığımı anlamaqda elə də çətinlik çəkməzdi.

Rizvan müəllimlə şəxsən tanış olandan sonra onun haqqındakı rəyim qətiyyən dəyişmədi, əksinə, daha da möhkəmləndi. Məsələn, elə ekspertlər var ki, həyatda tamam başqa bir adamdır, amma özünü fərqli təqdim edir. Yəni onları şəxsən tanıyandan sonra barəsindəki təəssüratların darmadağın olur, “kaş onu şəxsən tanımazdım” deyirsən. Amma bu sözləri Rizvan müəllimə qətiyyən aid etmək olmaz.

Onunla da telefon üzərindən etmişik söhbətlərimizi həmişə. Günlərin birində bir layihə təklifi əsasında şəxsən görüşdük, söhbətləşdik. Onunla söhbət edərkən necə zəngin olduğunu bir daha fərq etdim. Öz sənətinin mahir bilicisi kimi o elə məlumatlar verir ki, inanın, başqalarından bu barədə heç nə eşitməmişdim. Hətta özünə tədqiqatçı deyən bir çoxlarının o haqda kiçik bir bilgiləri belə yoxdur.

Qarabağ memarlıq məktəbindən danışanda Rizvan müəllim Kərbəlayi Səfixanın adını çəkdi, onun nəfəs verdiyi tiklilərdən böyük ilhamla söhbət açdı.

Yeri gəlmişkən, onun namizədlik dissertasiyası "Memar Kərbəlayi Səfixan yaradıcılığı və Qarabağın dini memarlığı"na həsr olunub. Qarabağ ellərini qarış-qarış gəzib, yolları əriş-arğac edib, memar Kərbəlayi Səfixanın irsini tamam-kamal öyrənib. Əli Məcdəddin, Şeyx Bahaəddin kimi ustad memarlarımız, onların yaratdığı memarlıq ənənələri barədə də ilk dəfə Rizvan müəllimdən eşitdim. Bütün bunlar mənim üçün, təbii, yeni məlumatlar idi. Uzun illər mədəniyyət sahəsindən yazsam da, təəssüf ki, elə isimlər, elə şəxsiyyətlər var, onların irsi, yaratdıqları barədə geniş məlumatım olmayıb. Bu baxımdan, onun verdiyi hər bir informasiyanı yaddaşımda saxlamağa, yazıya çevirməyə çalışıram.

Rizvan müəllim bildiyini öyrətməyi xoşlayan, həmişə tər-təzə söhbəti olan insandır. Elə bir mövzu yoxdur ki, onun ondan xəbəri olmasın. Hər bir məsələyə öz baxış bucağından baxıb təhlil edir, qiymətləndirir.

Qarabağlı təxəllüsü Rizvan müəllimin ömür pasportuna çevrilib və o gördüyü işlərlə bu təxəllüsün haqqını verib.

Memar kimi də, müəllim kimi, alim kimi də xaqlımıza, dövlətimizə öz töhfəsini verib. Çoxlarının “çətindir”, “ağrımayan başıma niyə dəsmal bağlamalıyam” deyib yanından adlayıb keçdiyi taleyüklü mövzulara Rizvan müəllim açar salıb, nə qədər çətin olsa da, o mövzuları gündəmə gətirib, yazıb, deyib, xatırladıb. Bəzən istirahətindən, ailəsi ilə vaxt keçirməkdən, lap yeyib-içməkdən, əylənməkdən imtina edib, tutalım, Gədəbəyin, Borçalının, Şəmkirin, Qarabağın qartal uçsa qanad, qatır keçsə dırnaq salan dağlarında memarlıq abidələrinin izini axtarıb tapıb. Hər abidəyə qayğı ilə yanaşıb, onlarla dil tapıb. Rizvan müəllimə də yaraşan budur. İşin çətinindən çəkinməyib, əksinə, mətanətlə çiyin verib, ürək qoyub. Onu şəxsən tanıyana qədər elə bilirdim ki, bu qədər əməyinin qarşılığını alıb, Əməkdar memardır. Amma təəssüf ki, belə deyilmiş. Birmənalı olaraq deyirəm ki, Rizvan Qarabağlı Əməkdar Memar fəxri adını çoxdan haqq edib. İnanıram ki, 70 illik yibileyi münasibəti ilə Rizvan müəllim haqq etdiyi bu fəxri adı alacaq. Bilirsiz, adam var ki, haqq etmədiyi çox imtiyazlara, mükafatlara sahib olur. Çünki qapılar döyür, zənglər etdirir, məmurları əldən-ayaqdan salır. Amma Rizvan Qarabağlı bu kimi məsələlərdən uzaqdır. Dünyasında heç kəsin qapısını döyməz, nə isə istəməz. Sakitcə öz işini görər. Əməyi də, zəhməti də, verdiyi töhfələr də, kitabları da, tədqiqat əsərləri də ortadıdır, mətbuatda da tez-tez çıxış edir. Bir sözlə, gündəmdədir. İnanıram ki, onun əməyini görənlər tapılacaq. Məsələ burasındadır ki, bəzən insanlara layiq olduqları qiyməti verməyə gecikirik, “ovçu gəlib bərəni adlayandan” sonra yadımıza düşür ki, filan alim zamanında öz haqqını almadı. Böyük şairimiz Cabir Novruz demişkən, sağlığında qiymət verin insanlara.

Hər bir insana yaxınlaşanda onun iç dünyasını da görürsən. Mən Rizvan müəllimin iç dünyasını gördüm. O, içi aydın, şəffaf, özü səmimi, sevdiklərinə, el-obasına, ailəsinə, anasına, uşaqlıq xatirələrinə, bir də ana yurduna, doğma Qarabağına bağlı bir insandır. Ruhu saf, niyyəti pak, məqsədi aydındır, Qarabağın memarlıq irsini yorulmadan tədqiq və təbliğ etmək onun əzəli və əbədi qayəsidir. Təkcə Qarabağın memarlıq irsinimi? Xeyr. Tarixi yurd yerlərimizdən olan Borçalının, Dərbəndin, Qərbi Azərbaycan ellərinin, Güney Azərbaycanın, bir sözlə, bütöv Azərbaycanın memarlıq irsini, memarlıq məktəblərini sevə-sevə təbliğ edir. Sevə-sevə yazır, sevə-sevə öyrədir, tanıdır, yaşadır. Sevə-sevə yazıb-yaratmaq, axtarıb-tapmaq bu xalqa və dövlətə ən böyük xidmətdir...

Ömrünüz uzun olsun, Rizvan müəllim, təmənnasız çıxdığınız bu yolda sizə uğurlar!

İradə SARIYEVA

“Bakı-Xəbər” media qrupunun əməkdaşı, jurnalist



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ