Rəsul Cahangirli: “Problemli kreditlər məsələsinin həlli müəyyən güzəştlərdən keçir”
Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlər problemi aktual olaraq qalmaqdadır. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, kredit qoyuluşlarında vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi bu ilin aprel ayının 1-nə 1 milyard 710,2 milyon manat təşkil edib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 119,9 milyon manat və ya 7,54 faiz çoxdur.
İlin əvvəli ilə müqayisədə isə bu ilin martında problemli kreditlərin həcmi 83,5 milyon manat və ya 5,13 faiz artıb. Problemli kreditlərin ümumi kredit qoyuluşlarındakı payı isə 16 faizə yaxınlaşır. Qeyri-bank kredit təşkilatlarında vaxtı keçmiş borclar məcmu istehlak kreditlərində 40-50 faizə çatır. Banklarla bağlı durumu əks etdirən məlumatlar göründüyündən daha böyükdür. Çünki beynəlxalq təşkilatların hesabatlarında bunun daha çox olduğu bildirilir.
Hazırda narahatlıq doğuran əsas məsələlərdən biri də problemli kreditlərin artım dinamikasının davam etməsidir. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ümumi bankların kredit qoyuluşlarında 25 faizlik azalma müşahidə olunmasına baxmayaraq, vaxtı keçmiş kreditlər 7,5 faiz artıb. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, sözügedən sahədə vəziyyət daha kritikdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, sözügedən problem devalvasiyalara görə yaranıb. Nəticədə problemli kreditlər hər ay 1,5-2 faiz artır. Belə getsə, ilin sonunadək rəsmi rəqəmlərdə 30 faizə, qeyri-rəsmi rəqəmlərdə isə 40 faizdən yuxarıya qalxacağı ilə bağlı fikirlər səslənir.
Bu arada camaat arasında dolaşan məlumatlara görə, son günlər banklar dollar borcu olan müştərilərə müraciət edərək borcu manata çevirməyi və aylıq ödənişi manatla həyata keçirmək barədə yeni müqavilə imzalamağı təklif edirlər. Məlumata görə, bankların bu yöndə müştərilərlə təmasları intensivləşib. Borcun hansı məzənnə ilə qaytarılması ilə bağlı isə konkret bir şey məlum deyil. Ancaq belə məlumatlar var ki, bu yöndə banklar arasında bir hərəkətlilik var. Müştərilər isə tərəddüd içərisindədirlər. Hətta redaksiyamıza müraciət edən bir müştəri belə vəziyyətdə hansı addımı atmaqla bağlı çıxış yolu arayıb.
Maraqlıdır, belə vəziyyətdə ekspertlərin gözləntiləri nədir və nə təklif edirlər? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, ola bilsin banklar bununla bağlı bəzi yeniliklərin olacağını duyublar: “Məlum olduğu kimi, devalvasiyadan sonra dollarla götürülən kreditlərlə bağlı ciddi problemlər yarandı. Müştərilərin həmin kreditləri qaytara bilməmələri problemli kreditlərin kəskin şəkildə artmasına səbəb oldu. Bu da ümumilikdə bank sektoruna ciddi mənfi təsir göstərdi. Bir sıra bankların fəaliyyəti dayandi, digər banklar isə faktiki olaraq iflic oldular. Banklar da görürlər ki, problemli kreditlər məsələsi düzəlməyə doğru getmir. Əksinə, bu sahədə vəziyyət bir az da pisləşir. Vəziyyətin belə davam etməsi yaxşı bir şey vəd etmir. Ola bilsin ki, çıxış yolu olaraq banklar problemli kreditlər məsələsində bəzi güzəştlərə getməyə qərar veriblər. Bu səbəbdən müştərilərlə təmasları intensivləşdiriblər. Hələlik konkret bir şey demək çətindir. Digər tərəfdən, güman olunur ki, hökumət büdcəyə yenidən baxarkən bu məsələ ilə bağlı müəyyən həcmdə vəsait ayıracaq. Neftin qiymətinin son aylar xeyli bahalaşması bununla bağlı yeni imkanlar açıb. Hökumət də görür ki, bank sektorunun zəif olması iqtisadiyyat üçün yaxşı deyil. Ola bilər ki, hökumət bankların əvvəlki vəziyyətə qayıtmasında və iqtisadiyyatda fəal iştirak etməsində qərarlıdır. Problemli kreditlər məsələsinin həlli müəyyən güzəştlərdən keçir. Yalnız o halda sözügedən məsələ öz həllini tapa bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
