Qeyri-neft sektorunun inkişafı sahəsində xüsusi diqqət mərkəzində olan sektorlardan biri də turizmdir. Dünya ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, turizm iqtisadiyyatın, xüsusən də xidmət sektorunun inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirməklə yanaşı, eyni zamanda valyuta gətirən əsas sahələr sırasına daxildir. Proseslərin inkişafı bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, elə Azərbaycanda da müxtəlif xidmət sektorunu nəzərəçarpacaq dərəcədə sürətləndirməklə yanaşı, turizm eyni zamanda ölkəyə valyuta qazandıran başlıca sahələr sırasında yer almaqdadır.
Təkcə ötən il əcnəbi turnsitlər vasitəsilə Azərbaycana daxil olan valyutanın həcminin 1 milyard manatı keçməsi də qeyd edilənlərin real təsdiqi sayıla bilər. Cari il ərzində isə bu göstəricinin daha yüksək hədlə ifadə olunması gözlənir. Çünki ölkəyə gələn tursitlərin sayı artır. Təkcə bir faktı qeyd etmək kifayətdir ki, bu ilin ilk 3 ayı ərzində Azərbaycana gələn turistlərin sayı ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 12,5% çox olub. Hesablamalara görə, Novruz şənliklərində 1, 5 miylona qədər turist iştirak edib.
Dünya Turizm Təşkilatının baş katibi Zurab Pololikaşvili də Azərbaycanda turizmin inkişafı ilə bağlı görülən işləri yüksək qiymətləndirir. O, dünya turizmində Azərbaycana marağın artdığını vurğulayıb. Pololikaşvili Azərbaycanda turizm infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı dövlət tərəfindən görülən işlərin nəticəsi olaraq gələcəkdə Azərbaycana turist axınının daha da artacağına əminliyini də ifadə edib. Bu arada onu da qeyd etmək lazım gəlir ki, ərəb ölkələrinin ardınca digər bölgələrdən də turistlərin Azərbğaycana diqqətinin artması müşahidə olunur. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Turizm şöbəsinin müdiri Aydın İsmiyev bu xüsusda bildirir ki, indi Çin və Hindistan turistləri də Azərbaycanla çox maraqlanır. Onun sözlərinə görə, bu ölkələrdən Azərbaycana gələn turistlərin sayı getdikcə artır: "Həmin ölkələrdən cəlb ediləcək turistlərin sayının artırılması üçün müxtəlif təbliğat işləri aparılır, Azərbaycan nümayəndələri beynəlxalq sərgi və konfranslarda iştirak edir".
Bundan başqa, turizmlə bağlı digər istiqamətlər üzrə də mühüm addımlar atılır. Məsələn, məlumdur ki, yaxın gələcəkdə Azərbaycanda dəniz turizmi, o cümlədən kruiz səfərləri təşkil olunacaq. Hesab edilir ki, bu, sahilyanl ölkələrilə turizm əlaqələrini canladıracaq və sıx iqtisadi münasibətlər yaradacaq. Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl “Moskva Çay Gəmiçiliyi” ASC-nin baş direktoru Konstantin Anisimovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC-də olub. Həmin görüşdə tərəflər Xəzər dənizində PV300VD layihəli “Pyotr Velikiy” adlı sərnişin gəmisini istismar etməklə dəniz turlarının təşkili haqqında memorandum imzalayıb.Hesab olunur ki, dəniz səyahətlərinin təşkili Azərbaycana gələn turistlərin sayının daha da artmasına və ölkədə turizmin inkişafına müsbət təsir göstərəcək.Ekspertlər bildirir ki, Xəzər dənizində sahilyanı ölkələrin iştirakı ilə gəmi turlarının - kruizlərin təşkili böyük perspektiv vəd edir. Bu layihə ilə təkcə Xəzəryanı ölkələrdən deyil, ABŞ, Avstraliya, Avropa və Çindən olan turistləri də cəlb etmək mümkün sayılır. İlk növbədə isə hazırda tikilməkdə olan “Pyotr Velikiy” gəmisi ilə Bakıya turistlərin səfəri təşkil ediləcək. Həmin gəmi 310 sərnişin tutumuna və yüksək rahatlığa malik olacaq. Kruiz layneri vasitəsilə sərnişinlər Qara dənizə, Rusiyanın liman şəhərlərinə, Xəzəryanı ölkələrə səyahət edə biləcək. Burada fitnes zalı, çimərlik hovuzu, restoranlar, kinoteatr zalları və digər istirahət otaqları olacaq. Səfərlər üçün ilkin mərhələdə Həştərxan-Bakı marşrutu araşdırılacaq. 2020-ci ilədək isə turların əhatə dairəsi genişləndiriləcək. Bu məqsədlə tərəflər Qara dəniz limanları, Rusiyanın daxili suları, Həştərxan və Xəzər dənizindəki digər limanların, Moskva-Bakı, Həştərxan-Mahaçqala-Bakı, Bakı-Ənzəli-Nouşehr-Türkmənbaşı-Aktau-Həştərxan arasında dairəvi reyslərin təşkili ilə bağlı araşdırma aparacaq.
Bundan başqa, Bakı-Tiflis-Qars, eləcə də İrana dəmir yolu xətlərinin açılışı da kütləvi turizmin inkişafına təkan verəcək. Türkiyənin nəqliyyat, dənizçilik və rabitə naziri Əhməd Arslan bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə ilkin mərhələdə 1 milyon sərnişinin daşınması nəzərdə tutulub. O qeyd edir ki, bu dəmir yolu yalnız yükdaşımalarda deyil, həmçinin turizmin inkişafında da böyük rol oynayacaq. Qeyd olunduğu kimi, bu xətlə ilkin olaraq 1 milyon, növbəti illərdə isə 3-3,5 milyon sərnişin daşınması planlaşdırılır. Əhməd Arslan bunun turizmin inkişafına da ciddi təsir göstərəcəyini bildirir: “Qatarla səyahət tarixən mövcud olub. Bu marşrut təyyarə ilə səyahəti yox, gəzərək görməyi sevən turistlər üçün gözəl imkandır”. Beləliklə, bütün bunlar qarışıdakı dövr ərzində Azərbaycana turist axınının əhəmiyyətli dərəcədə artacağını göstərir. Belə vəziyyət öz növbəsində turizm üzrə gəlirlərin, or cümlədən valyuta daxilolmalarının həcmini də xeyli dərəcədə çoxaldacaq.
Tahir TAĞIYEV
