Günel Fərhadqızı: “İranın Ermənistandakı səfiri açıqlamasında İrəvanın bu xülyasının da reallaşmayacağını təsdiqləmiş oldu”
İran İslam Respublikası Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı iki ölkə arasında bir sıra sənədlər imzalanıb. Geniş tərkibdə görüş başa çatdıqdan sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və İran İslam Respublikasının Prezidenti Həsən Ruhaninin iştirakı ilə sənədlərin imzalanması mərasimi olub. İmzalanan sənədlər arasında mühüm strateji əhəmiyyətə malik olan Astara-Rəşt dəmir yolu ilə bağlı razılaşmanı xüsusi qeyd etmək olar.
“Azərbaycan Respublikası ilə İran İslam Respublikası arasında İran İslam Respublikası ərazisində Astara-Rəşt dəmir yolu hissəsinin tikintisinin maliyyələşdirilməsi haqqında Saziş”i Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev və İran İslam Respublikasının iqtisadiyyat və maliyyə naziri Məsud Kərbasiyan imzalayıblar.
Qeyd edək ki, Ermənistan uzun müddət İranla aralarında dəmir yolu xəttinin çəkilməsi istiqamətində səylər göstərsə də, bunun bir nəticəsi olmadı. Azərbaycanla İran arasında dəmir yolu xəttinin çəkilməsi istiqamətində əldə olunan razılaşma Ermənistanın islam ölkəsi ilə dəmir yolu layihəsində iştirak etmək xülyasına birdəfəlik son qoya bilərmi?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı qəzetimizə bildirdi ki, Ermənistanın bu qəbildən olan təklifləri İran üçün əlverişli olmayıb: “Artıq bəlli oldu ki, xüsusilə də dəmir yolu layihəsilə bağlı artıq İran öz dəqiq seçimini edib. İranla Azərbaycan arasında yaranacaq dəmir yolu dəhlizində son işlər aparılır. Ermənistanın bu vəziyyətə düşməsinin konkret səbəbkarı özüdür. Ermənistanın yaxın qonşuları ilə münasibətləri gərgin və düşmənçilik həddindədir. Bu da həmin ölkəni regionu əhatə edən bütün infrastruktur layihələrdən məhrum edib. Ermənistanın mövcud rejimi normal siyasət aparsaydı, ölkənin yerləşdiyi coğrafi mövqe onun da layihələrdə iştirakını mümkün edərdi. Ancaq görünən budur ki, Ermənistan həm yürütdüyü siyasətdən əl çəkmək istəmir, həm də layihələrdən kənarda qalmağı həzm etmir. Bu səbəbdən də İranla, Gürcüstanla müxtəlif müştərək layihələrin anonsunu verməyə başladı. Bura birgə dəmir yolunun çəkilişi, avtomagistralın düzəldilməsi, Fars körfəzindən Qara dənizə çıxış kimi layihələri aid edə bilərik. Hansıların ki, anonsu yalnız Ermənistan tərəfindən səsləndirilib və ideya olaraq da masa üzərində qalıb. İran və Gürcüstan həmin layihələrə dəstək verdiklərini bəyan etməyiblər. Məlumdur ki, belə layihələrin reallaşması üçün külli miqdarda vəsait lazımdır. Həmin məbləğ dilənçi vəziyyətində yaşayan Ermənistanda yoxdur. İran üçün də təklif edilən layihələrin heç bir perspektivi və iqtisadi səmərəsi yoxdur. İranın Ermənistandakı səfiri açıqlamasında İrəvanın bu xülyasının da reallaşmayacağını təsdiqləmiş oldu. Ermənistanın vaxtilə bəh-bəhlə cəmiyyətə təqdim etmək istədiyi İranla dəmir yolu layihəsi tam iflas olub. Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın yaxın illərdə İranla dəmir yolu çəkiləcəyinə dair vədindən düz 10 il keçəndən sonra bəlli olub ki, bu layihə reallaşmayacaq. Hələ iki il əvvəl Ermənistan hökuməti elan etdi ki, optimallaşdırma tədbirləri çərçivəsində bu xəttin layihələndirilməsi və tikilməsi ilə məşğul olacaq şirkəti ləğv edib. Ancaq buna baxmayaraq, Ermənistan hər dəfə dövriyyəyə bir yalan məlumat buraxmaqla bu xəbəri gündəmdə saxlamağa çalışır.
O vaxt Avropa ekspertləri bu layihənin 4 milyard dollara başa gələcəyini hesablamışdılar. Ermənistan ekspertləri isə ölkənin payına düşən məbləğin 1,8 milyard dollar olduğunu bildirmişdilər. Ermənistanın maliyyə problemlərini nəzərə alan iqtisadçılar bu layihənin hətta ən böyük arzu olsa belə, reallaşmayacağını açıqlamış və ümumiyyətlə, Ermənistan-İran dəmir yolu xəttinin tikilməsində məqsədin nə olduğunu anlamadıqlarını bildirmişlər.
Bir daha qeyd edim ki, İranın Ermənistandakı səfiri bu məsələyə öz ölkəsinin adından nöqtə qoydu və bildirdi ki, İranın belə bir niyyəti yoxdur. İran Prezidentinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Astara-Rəşt dəmir yolu layihəsi ilə bağlı razılığın əldə olunması ermənilərin ümidlərinə birdəfəlik son qoydu”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
