Müslüm İbrahimov: “Ölkə iqtisadiyyatında artımın qeyri-neft sektoru hesabına olması heç bir şübhə doğurmur”
Bir neçə il əvvəl dünyada başlayan qlobal maliyyə böhranı bir sıra ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana da təsir göstərdi. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, ölkədə mühüm sosial-iqtisadi islahatların aparılması və bunların davamlı olması, iqtisadi böhranın təsirini minimum səviyyəyə endirdi. Həyata keçirilən sosial-iqtisadi siyasət, o cümlədən bu siyasətin prioritet istiqamətlərindən olan iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi bunda həlledici rol oynayıb.
Bununla yanaşı, nəzərdə tutulan proqramlar, investisiya layihələri uğurla icra olunur. Bütün bunlar dünyanın bir sıra nüfuzlu iqtisadi mərkəzləri tərəfindən də rəğbətlə qarşılanır və Azərbaycanın iqtisadi inkişafı yüksək qiymətləndirilir. Hətta həyata keçirilən islahatlar, bir model olaraq, digər ölkələrə praktiki tətbiq edilə biləcək sınaqdan keçmiş nümunə kimi göstərilir.
Ümumdünya iqtisadi böhranının başlandığı 2008-ci ildən Azərbaycan hökuməti düşünülmüş siyasət həyata keçirir. Zəruri vasitələrdən və təsir mexanizmlərindən istifadə edərək iqtisadi böhranın milli iqtisadiyyata mənfi təsirini minimallaşdırmağa müvəffəq olub. Lakin 2014-cü ilin ortalarından etibarən dünyada neft qiymətlərinin düşməsi və dəyişən makroiqtisadi amillər iqtisadi islahatların keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsini vacib edib. Prezident İlham Əliyevin də postneft dövrü kimi xarakterizə etdiyi bu mərhələdə aparılan islahatlar daha müntəzəm və sistemli xarakter alıb. Bu zaman qarşıya qoyulan əsas vəzifə qeyri-neft sektorundakı mövcud potensialın hərəkətə gətirilməsi, bu sahədə dinamik inkişafın təmin edilməsi üçün yeni iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi olub. Bu məqsədlə qeyri-neft sektorunda müşahidə edilən proseslərə çevik adaptasiya, habelə postneft iqtisadi inkişaf modelinin dəstəklənməsi üçün sənayenin qarşısında duran yeni çağırışlar və imkanların tətbiq edilməsi üçün ölkə başçısının 2016-cı il 6 dekabr tarixli Fərmanı ilə “Strateji Yol Xəritəsi” təsdiq edilib. Təsdiq edilmiş xəritədə bütövlükdə milli iqtisadiyyat və 11 sektor üzrə yaxın, orta və uzunmüddətli perspektivlər öz əksini tapıb.
Bütün bunların nəticəsidir ki, Azərbaycanda postneft iqtisadiyyatına keçid digər ölkələrlə müqayisədə daha ağrısiz keçdi. İş yerləri bağlanmadı, məvaciblər və pensiyalar aşağı salınmadı. Eyni zamanda, qiymətlər kəskin bahalaşmadı. Ümumilikdə, bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirirlər? Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Müslüm İbrahimov bunu Azərbaycanda yeridilən düzgün iqtisadi siyasətlə əlaqələndirdi: “Əvvəla hər bir region, ölkə özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir. Hansısa iqtisadi strukturun dəyişməsi, təkmilləşdirilməsi də məhz bu amillərlə bağlıdır. Ümumilikdə, məlum iqtisadi proseslərlə əlaqədar bir sıra ölkələrdə iqtisadiyyatın restrukturizasiyası asan keçmədi. Ümumiyyətlə, iqtisadiyyatın strukturunun dəyişdirilməsi çox ağır bir prosesdir. Ancaq Azərbaycanda aparılan sistemli islahatlar zamanı bütün bu amillər nəzərə alındı. Azərbaycanın postneft iqtisadiyyatına keçməsi dünya iqtisadiyyatında özünü göstərən şoklarla bağlı idi. Məsələ ondadır ki, iqtisadiyyatda müəyyən problemlər var idi. Bir problem o idi ki, dünyada neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşması dünya bazarında bütün məhsulların qiymətində dəyişikliklərin baş verməsinə gətirib çıxardı. Belə bir situasiyada iqtisadiyyatı dərhal adaptasiya etmək çətin idi. Digər tərəfdən, məlum devalvasiya gözlənildiyindən daha çox oldu. Bank sisteminda olan problemlər iqtisadiyyatda müəyyən çətinliklərin yaranmasına səbəb oldu. Problem ondadır ki, bank sistemi belə bir situasiyaya hazır deyildi. Bank sistemində kapitalın bölüşdürülməsi prosesi çox ləng getdi. Bu da, öz növbəsində, keçid prosesini bir az ağırlaşdırdı. Bundan başqa, nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan müharibə şəraitində olduğu üçün, vəsaitin böyük hissəsi müdafiə xərclərinə yönəldilməlidir. Hesab edirəm ki, bu amil də nəzərə alınmalıdır. Ancaq Azərbaycanın istər əvvəl, istərsə də indi neft sektorunda sabit partnyor olaraq öz funksiyasını həyata keçirməsi, öz müsbət səmərəsini verdi. Aparılan sərt monitar siyasət inflyasiyanın cilovlanmasına gətirib çıxardı. Eyni zamanda, bütün bu görülən tədbirlər makroiqtisadi sabitliyin yaranmasına gətirib çıxardı. Düzdür, makroiqtisadi sabitliyi saxlamaq üçün müəyyən çətinliklərlə üzləşdik, amma bunun öhdəsindən gəlmək mümkün oldu. Görünən odur ki, artıq monitar siyasət daha da yüngülləşib. Bu da ölkə iqtisadiyyatını stimullaşdırır. “Strateji Yol Xəritəsi”nin qəbul olunması yaranan problemlərin aradan qaldırılmasına öz təsirini göstərir. Bu il ərzində bütün problemlərin aradan qaldırılması gözlənir. Azərbaycan yenidən tam başqa bir iqtisadi strukturun əsasında iqtisadi artıma nail olacaq. Bu məsələdə Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının da proqnozlarını əsas götürmək olar. Görünən odur ki, ölkə iqtisadiyyatında artım özünü göstərir. Artıq bu artımın qeyri-neft sektoru hesabına olması heç bir şübhə doğurmur”.
Vidadi ORDAHALLI
