Bu gün dünya miqyasında Azərbaycanı diqqət mərkəzinə gətirən ən mühüm məqamlardan biri də ölkənin nəqliyyat daşımalarında beynəlxalq miqyasda əsas qovşaqlardan birinə çevrilməsidir. Proseslərin gedişi göstərir ki, “Şimal-Cənub”, “ Cənub-Qərb”, “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizlərinin tam işə düşməsindən sonra Azərbaycanın təkcə yükdaşımalardan gəlirləri milyardlarla dollar həcmində olacaq.
Eyni zamanda ölkə dünya miqyasında əsas nəqliyyət mərkəzlərindən biri statusunu alacaq. Bu vəziyyət isə regional, qlobal təhlükəsizlik baxımından da çox önəmli faktor sayılır. Bunu ATƏT-in Parlament Assambleyasının sədri Giorgi Tsereteli də xüsusi olaraq vurğulayır: "Azərbaycanın böyük nəqliyyat layihələrini dəstəkləməsi regionun təhlükəsizliyinə mühüm töhfədir". Onun sözlərinə görə, məsələn, Bakı-Tiflis-Qars kimi nəqliyyat layihələri çox vacibdir: "Azərbaycanın bu cür layihələrlə regiondakı rolu çox önəmlidir".
Eyni mövqe gürcü politoloq Tengiz Txilava tərəfindən də sərgilənir. O, Azərbaycan, İran, Türkiyə və Gürcüstan xarici işlər nazirlərinin martın 15-də Bakıda keçiriləcək dördtərəfli görüşü fonunda bildirir ki, Bakının təşəbbüsü ilə region ölkələri daha sıx inteqrasiya edir. Ekspert vurğulayır ki, elə dörd ölkənin xarici işlər nazirlərinin Bakıda keçiriləcək dördtərəfli görüşü yeni formatdır: “Düşünürəm ki, bu format regional əməkdaşlığın hərtərəfli inkişafına təkan verəcək. Bu gün Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə regionda Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu, Bakı-Tiflis-Ceyhan neft, Bakı-Tiflis-Ərzrum qaz kəmərləri, TAP, TANAP kimi böyük layihələr həyata keçirir. Bu layihələr təkcə bizim region üçün deyil, dünya üçün faydalıdır və mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Fikrimcə, zəngin karbohidrogen ehtiyatlarına malik olan İranın iştirakı ilə yeni siyasi formatın yaranması uğurlu perspektivlər vəd edir”. Onun sözlərinə görə, üçtərəfli siyasi formatın genişlənməsi, İran kimi ölkənin bu formata qoşulması, regionun iqtisadi inkişafı ilə yanaşı, həm də təhlükəsizlik və sülhə xidmət edəcək: “Türkiyə və İran regionda çox böyük gücə malikdir. Onların Azərbaycan və Gürcüstanla birgə layihələrdə iştirakına böyük ümidlə baxıram. Hesab edirəm ki, yeni format tərəflərin hər biri üçün faydalı olacaq”.
Qazaxıstan hökumətinin təmsilçisi, Bakı və Astananın birgə yaratdığı Bakı Taxıl Terminalının idarə heyətinin sədr müavini Erjan Baymuhametov da ölkəmizin həyata keçirdiyi nəqliyyat layihələrinin böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini, təhlükəsizliyə vacib töhfələr verdyini vurğulayır. O qeyd edir ki, məhz bu layihələr Qazaxıstana dünya bazarlarına daha çox məhsul çıxarmağa imkan verir: "Bu il Qazaxıstan taxılını “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin, eləcə də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu marşrutunun imkanlarından istifadə edərək Türkiyə və Yaxın Şərq bazarlarına çıxarmaq planımız var. Dənli bitkilərin terminal vasitəsilə ixracına gəldikdə isə, biz "Prodkorporasiya" şirkəti ilə işləyirik. Şirkət Azərbaycana dənli bitkilər ixrac edir. Biz, həmçinin, bizim terminal vasitəsilə İran tərəfinə taxıl nəqlində maraqlı olan Azərbaycan və Rusiya treyderləri ilə əməkdaşlıq edirik".
Perspektivdə digər Orta Asiya ölkələrinin də Azərbaycanın nəqliyyat dəhlizlərinə qoşulması Bakıya əlavə dividendlər vəd edir. Digər tərəfdən, iqtisadi məqamlarla yanaşı, təhlükəsizlik baxımından da bu layihələr böyük əhəmiyyət kəsb etdiyindən, onlara dünya miqyasında xüsusi diqqət yetirilir.
Eyni zamanda Azərbaycanın özü üçün bu layihələr, qeyd olunan məqamlarla yanaşı, Ermənistanın təcrid vəziyyətinin dərinləşdirilməsi baxımından da vacib əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusən də “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin formalaşması Ermənistan üçün olduqca böyük zərbə sayılır. Avropanı və Cənub-Şərqi Asiya dövlətlərini, ümumiyyətlə, dünyanın iki böyük qitəsini birləşdirəcək nəqliyyat dəhlizinin Azərbaycan üzərindən keçməsi ölkəmizin beynəlxalq miqyasda önəməini xeyli artırır. Azərbaycan öz iqtisadi potensialından istifadə edərək bu istiqamətdə böyük işlər görür. Astara (Azərbaycan) – Astara (İran) dəmir yolu xəttinin qısa zaman kəsiyində tikilərək istifadəyə verilməsi, İran Astarasında yük terminalının tikintisində Bakının fəal iştirakı qeyd olunanların sübutudur. İrana Qəzvin-Rəşt dəmir yolunun Astara (İran) şəhərinə kimi çəkilməsi üçün 500 milyon dollar güzəştli kredit ayırması da Bakının “Şimal-Cənub” dəhlizinin formalaşmasına əlavə töhfəsidir. Yaxın gələcəkdə isə Hindistanın Mumbay limanından çıxan yük gəmiləri İranın Fars körfəzindəki Bəndər-Abbas limanına yan alacaq. Buradan isə yüklər Qəzvin-Rəşt-Astara dəmir yolu vasitəsilə Azərbaycan üzərindən keçməklə Rusiya və Avropa ölkələrinə daşınacaq. Bütün bunlar, İran və Rusiya ilə yanaşı, Avropa və Cənub-Şərqi Asiya dövlətləri tərəfindən də dəstəklənir. Azərbaycan isə Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat məntəqəsinə çevrilir. Halbuki, bir vaxtlar İranla əməkdaşlıq sayəsində bu rola Ermənistan iddia edirdi. Amma Azərbaycan erməni tərəfinin bu niyyətini gözündə qoydu.
NAHİD
