Rəsul Cahangirli: “... Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının artmasına öz müsbət təsirini göstərib”
Məlum olduğu kimi, banklar tərəfindən iqtisadiyyata kredit qoyuluşunun ardıcıl olaraq 2015-ci ildən bəri azaldığı müşahidə olunur. Bunun bir sıra obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Ən başlıcası, bunun nə ilə əlaqədar olduğu da bəllidir. Məlumat üçün qeyd edək ki, bank sektorundakı problemlər neftin qiymətinin düşməsindən sonra üzə çıxdı.
Yəni 2014-cü ilin ortalarında dünya bazarında neftin qiymətinin ucuzlaşması sözügedən problemlərə gətirib çıxardı. 2015-ci ildə manatın 2 dəfə devalvasiyasından sonra problemli kreditlər məsələsi kəskinləşdi. Əhali əmanətlərini banklardan geri çəkməyə başladı. İqtisadiyyatda işgüzar aktivlik səngidi. Dollarlaşma prosesi geniş vüsət aldı və s.
Neftin 2014-cü ildən bəri ucuzlaşması prosesindən Mərkəzi Bank da az itirmədi. Manatın 2 dəfə inzibati yolla məzənnəsinin dəyişdirilməsi, sonra isə “üzən məzənnə” rejiminə buraxılması fonunda devalvasiyaya uğramasına rəğmən, qurum 15 milyard dollardan çox rəsmi valyuta ehtiyatları həcmindən 4 milyard dollardan da aşağı səviyyəyədək itki verməli oldu. Ancaq müsbət haldır ki, ötən ildən bu tendensiya dayanıb. Mərkəzi Bankın ehtiyatları artır. Bunu verilən son məlumatlar da təsdiqləyir.
Belə ki, Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, bankın valyuta ehtiyatları 2018-ci il mart ayının 1-nə 5 mlrd. 387,3 milyon dollar təşkil edib. Bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1 milyard 18 milyon dollar və ya 23,3 faiz çoxdur. Təkcə fevral ayı ərzində isə Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 6,1 milyon dollar və ya 0,11 faiz artıb. Bu, bir ayda valyuta ehtiyatlarının 6,1 milyon dollar artması deməkdir. İlin əvvəlinə nisbətən qurumun valyuta ehtiyatları 52,7 milyon dollar artıb.
Ümumilikdə, Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının artması nəyin göstəricisidir və bu tendensiyanı ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, bu, iqtisadiyyatda gedən müsbət tendensiyanın göstəricisidir: “Məsələ ondadır ki, Azərbaycan iqtisadiyyatında ötən ildən başlayaraq müsbət dinamika özünü göstərir. Manatın məzənnəsi sabitləşməklə yanaşı, bir qədər də möhkəmlənib. Bununla yanaşı, dünya bazarında neftin qiymətinin yüksəlməsi və 70 dollar ətrafında dəyişməsi Azərbaycanın valyuta gəlirlərini artırıb. Bütün bunlar Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının artmasına öz müsbət təsirini göstərib. Fikrimcə, bu il ərzində Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının daha da artacağı gözlənir. Çünki ölkə iqtisadiyyatında özünü göstərən inkişaf meylləri bu qənaətə gəlməyə əsas verir. 2016-cı ildən etibarən Azərbaycanda həyata keçirilən yeni iqtisadi islahatların əsas istiqamətləri iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini və investisiya qoyuluşunu sürətləndirməyi özündə ehtiva edir. Neft gəlirlərinin səviyyəsindən asılı olmayaraq, qeyri-neft sektorunun yüksək inkişaf tempini təmin etmək, ölkənin ixrac imkanlarını genişləndirmək əsas vəzifə olaraq seçilib. Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafında yeni mərhələ başlayır. Qeyri-neft sektorunda istehsalın və ixracın stimullaşdırılması kimi mühüm tədbirlər həyata keçirildi. İş adamlarına vergi və gömrük güzəştləri tətbiq olundu. Azərbaycan məhsullarının xarici ölkələrdə tanıdılması üçün ixrac missiyalarının həyata keçirilməsinə başlandı. Son nəticədə bütün bunlar qeyri-neft sektorunun inkişafına və qarşıdan gələn dövrdə yeni iqtisadi uğurların əldə edilməsinə yol açdı. Həyata keçirilən islahatların ilkin işartıları hələ ötən ilin ilk aylarından özünü göstərməyə başladı. İlin ortalarında isə qeyri-neft sektorunun göstəriciləri daha da yüksəldi. Bu onu göstərir ki, islahatlar real nəticə verir və hazırda Azərbaycanda iqtisadiyyat özünün yeni inkişaf dövrünü yaşayır”.
Vidadi ORDAHALLI
